Właściwości farmakokinetyczne
Poltram 50 50 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne tramadolu

Tramadol, substancja czynna leku Poltram, wykazuje szereg charakterystycznych właściwości farmakokinetycznych, które determinują jego zachowanie w organizmie po podaniu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych właściwości z uwzględnieniem absorpcji, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku.¹

Biodostępność i absorpcja

Tramadol po podaniu doustnym charakteryzuje się niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Średnia całkowita biodostępność po podaniu pojedynczej dawki wynosi około 70%, natomiast w stanie równowagi farmakodynamicznej zwiększa się do około 90%.²

Po doustnym podaniu dawki 100 mg tramadolu w postaci kapsułek lub tabletek zdrowym młodym ochotnikom, lek pojawia się w osoczu już po 15-45 minutach. Średnie maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosi od 280 do 308 μg/l, a czas osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) wynosi od 1,6 do 2 godzin.³

Dystrybucja w organizmie

Tramadol w umiarkowanym stopniu wiąże się z białkami osocza – około 20% leku występuje w formie związanej z białkami, co jest istotnym parametrem wpływającym na dystrybucję leku w organizmie.⁴

Liniowość farmakokinetyki

W zakresie dawek terapeutycznych tramadol wykazuje liniowy profil farmakokinetyczny, co oznacza proporcjonalną zależność między podaną dawką a stężeniem leku w osoczu.⁵

Metabolizm

Tramadol podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie za pośrednictwem dwóch szlaków enzymatycznych:

• Metabolizm przez izoenzym CYP2D6 cytochromu P450
• Procesy N- i O-demetylacji

Głównym metabolitem powstającym w wyniku tych przemian jest O-demetylotramadol, który wykazuje najsilniejszą aktywność farmakologiczną spośród wszystkich metabolitów. W badaniach na gryzoniach potwierdzono jego działanie przeciwbólowe. U ludzi stężenie tego aktywnego metabolitu osiąga około 25% stężenia niezmienionego tramadolu w osoczu.⁶

Należy podkreślić, że stężenie tramadolu i jego aktywnego metabolitu w osoczu może ulegać zmianom pod wpływem inhibitorów izoenzymów CYP3A4 i CYP2D6, które uczestniczą w metabolizmie leku. Interakcje na poziomie metabolizmu mogą prowadzić do istotnych klinicznie zmian w stężeniach tramadolu i O-demetylotramadolu.⁷

Eliminacja

Tramadol jest eliminowany z organizmu zarówno drogą nerkową, jak i poprzez metabolizm wątrobowy. Po podaniu tramadolu znakowanego radioaktywnym izotopem 14C wykazano, że około 90% podanej dawki wydala się z moczem, natomiast pozostałe 10% z kałem.⁸

Okres półtrwania

Okres półtrwania w fazie eliminacji (t1/2β) tramadolu wynosi średnio 6 ± 1,5 godziny u osób młodych. Parametry farmakokinetyczne wykazują niewielkie zróżnicowanie u pacjentów do 75 roku życia. Natomiast u pacjentów powyżej 75 lat obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania w fazie eliminacji do 7,0 ± 1,5 godziny po podaniu doustnym.⁹

Wpływ niewydolności narządowej na farmakokinetykę

Ponieważ tramadol jest eliminowany zarówno drogą metaboliczną, jak i nerkową, zaburzenia funkcji wątroby lub nerek mogą w istotny sposób wpływać na parametry farmakokinetyczne leku:¹⁰

• Niewydolność wątroby: u pacjentów z marskością wątroby okres półtrwania w fazie eliminacji tramadolu ulega znacznemu wydłużeniu do 13,3 ± 4,9 godziny¹¹
• Niewydolność nerek: u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <5 ml/min) okres półtrwania tramadolu wydłuża się do 11 ± 3,2 godziny¹²

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Właściwości farmakokinetyczne tramadolu i jego aktywnego metabolitu O-demetylotramadolu wykazują charakterystyczne cechy w populacji pediatrycznej:

Dzieci w wieku 1-16 lat: Po podaniu doustnym dawki pojedynczej oraz dawek wielokrotnych, farmakokinetyka tramadolu i O-demetylotramadolu jest generalnie zbliżona do obserwowanej u osób dorosłych, pod warunkiem dostosowania dawki do masy ciała. Należy jednak zaznaczyć, że u dzieci w wieku 8 lat i młodszych obserwowano większą zmienność osobniczą parametrów farmakokinetycznych.¹³

Dzieci poniżej 1 roku życia: W tej grupie wiekowej farmakokinetyka tramadolu i O-demetylotramadolu była przedmiotem badań, jednak nie została w pełni scharakteryzowana. Dostępne dane wskazują na istotne różnice w metabolizmie leku u noworodków i niemowląt:¹⁴

• Szybkość tworzenia O-demetylotramadolu przez CYP2D6 sukcesywnie wzrasta u noworodków
• Przyjmuje się, że aktywność enzymu CYP2D6 osiąga poziom charakterystyczny dla osób dorosłych około 1 roku życia¹⁵
• Dodatkowym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę tramadolu u dzieci poniżej 1 roku życia są nie w pełni ukształtowane układy glukuronidacji oraz niedojrzała czynność nerek, co może skutkować spowolnieniem eliminacji i kumulacją O-demetylotramadolu w organizmie¹⁶

Parametry farmakokinetyczne tramadolu