Działania niepożądane
Phenytoin Hikma 50 mg/ml

Phenytoin Hikma (50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą być zależne od dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Do najczęstszych objawów neurotoksycznych należą oczopląs, ataksja, parestezje, splątanie, zawroty głowy, bezsenność, ból głowy, drażliwość, drżenia oraz zaburzenia mowy i pamięci. Często obserwuje się także ospałość, uspokojenie i zaburzenia świadomości, a przy długotrwałym stosowaniu możliwa jest polineuropatia oraz nieodwracalna atrofia móżdżku przy stężeniach w osoczu powyżej 25 µg/ml. W zakresie układu krwiotwórczego rzadko występuje leukopenia, niedokrwistość megaloblastyczna oraz zaburzenia szpiku, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi. Rzadkie, ale poważne reakcje immunologiczne obejmują anafilaksję, zespół podobny do tocznia rumieniowatego oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevens-Johnsona i zespół Lyella.

Działania niepożądane leku Phenytoin Hikma

Phenytoin Hikma (50 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Przedstawione poniżej informacje stanowią szczegółowy przegląd potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego leku, oparty na aktualnych danych klinicznych. Ciężkość i częstość działań niepożądanych może zależeć od dawki, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.1/10) Często (>1/100 do 1/1000 do 1/10 000 do <1/1 000) Bardzo rzadko (1

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Leukopenia i inne zmiany morfologii krwi mogą wystąpić rzadko podczas terapii fenytoiną. W przypadku wystąpienia takich zmian zaleca się zaprzestanie podawania leku lub redukcję dawki. Zmiany te mogą stopniowo ustąpić po zmniejszeniu dawkowania. Z uwagi na to ryzyko, przy długotrwałym stosowaniu fenytoiny należy regularnie (co kilka tygodni) monitorować parametry morfologii krwi. Umiarkowana, stabilna leukopenia lub izolowany wzrost GGT zwykle nie wymaga przerwania leczenia.2

Rzadko opisywano również obrzęk węzłów chłonnych, upośledzenie czynności narządów hematopoetycznych oraz zaburzenia szpiku kostnego. Odnotowano przypadki niedokrwistości megaloblastycznej, zazwyczaj związanej z niedoborem kwasu foliowego. W literaturze medycznej można znaleźć opisy przypadków wywoływania ataków porfirii przez fenytoinę.3

Zaburzenia układu immunologicznego

Rzadko zgłaszano występowanie reakcji rzekomoanafilaktycznych oraz anafilaksji, które w sporadycznych przypadkach mogą prowadzić do zgonu. Zespół ten może obejmować takie objawy jak artralgie, eozynofilia, gorączka, zaburzenia czynności wątroby, limfadenopatia czy wysypka.4

Bardzo rzadko odnotowano przypadki tocznia rumieniowatego układowego, guzkowego zapalenia okołotętniczego oraz nieprawidłowości dotyczących immunoglobulin.5

Zaburzenia endokrynologiczne

Rzadko mogą wystąpić zaburzenia czynności tarczycy. Z tego powodu zaleca się wykonywanie badań laboratoryjnych co sześć miesięcy, szczególnie u dzieci, ze względu na ryzyko upośledzenia czynności tego gruczołu.6

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo często podczas terapii fenytoiną obserwuje się: oczopląs, zaburzenia koordynacji ruchów (ataksja), parestezje, uczucie splątania, zawroty głowy pochodzenia mózgowego lub błędnikowego, bezsenność, ból głowy, narastającą drażliwość, drżenia o wysokiej częstotliwości w spoczynku, opuszkowe zaburzenia mowy, wyczerpanie, zaburzenia zapamiętywania i zaburzenia sprawności intelektualnej.7

Często u pacjentów poddawanych długotrwałej terapii zgłaszano ospałość, uspokojenie, zaburzenia percepcji i przymglenie świadomości lub nawet śpiączkę.8

Niezbyt często w trakcie długotrwałego leczenia może wystąpić polineuropatia. Istnieją dane wskazujące, że przy stężeniach w osoczu powyżej 25 µg/ml i klinicznych objawach zatrucia – nawet przy stosowaniu zalecanych standardowo dawek – może wystąpić nieodwracalna atrofia móżdżku.9

Rzadko mogą wystąpić dyskinezja, pląsawica, dystonia, drżenie i asteriksje podobne do wywoływanych podawaniem fenotiazyny i innych leków neuroleptycznych. U pacjentów długotrwale przyjmujących fenytoinę zgłaszano polineuropatię obwodową (głównie czuciową) oraz napady toniczne.10

Zaburzenia oka

Bardzo często obserwuje się podwójne widzenie (diplopia).11

Zaburzenia serca

Niezbyt często u pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu fenytoiną zgłaszano ciężkie uogólnione zmiany w zapisie EKG.12

Rzadko raportowano przypadki asystolii spowodowanej zahamowaniem węzła zatokowego, blokady przewodnictwa i zahamowania rytmu komorowego zastępczego u pacjentów z całkowitym blokiem przedsionkowo-komorowym, zwłaszcza podczas dożylnego podawania fenytoiny. Możliwe jest występowanie działania proarytmicznego w postaci zmian lub nasilenia zaburzeń rytmu serca, które mogą prowadzić do ciężkiego upośledzenia czynności serca lub nawet zatrzymania krążenia. Może wystąpić obniżenie ciśnienia krwi, nasilenie istniejącej niewydolności serca i niewydolność oddechowa, szczególnie przy podaniu dożylnym.13

W pojedynczych przypadkach odnotowano migotanie przedsionków. Migotanie i trzepotanie przedsionków nie ustępują po podaniu fenytoiny, jednak możliwe jest przyspieszenie rytmu komorowego ze względu na skrócenie czasu refrakcji węzła przedsionkowo-komorowego.14

Zaburzenia żołądka i jelit

Często, przy zbyt szybkim dożylnym podawaniu leku, mogą wystąpić przejściowe objawy, takie jak zawroty głowy, wymioty i suchość w ustach, które zazwyczaj ustępują w ciągu 60 minut, o ile pacjent nie otrzymał wcześniej leku zawierającego fenytoinę. U pacjentów leczonych długotrwale zgłaszano również utratę apetytu, nudności, wymioty, utratę masy ciała i zaparcia.15

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadko mogą wystąpić zaburzenia czynności wątroby z możliwym zajęciem innych narządów. W takiej sytuacji zaleca się przerwanie leczenia fenytoiną. Objawy te mogą również stopniowo ustąpić po zmniejszeniu dawki. Z tego powodu przy długotrwałym stosowaniu fenytoiny należy regularnie (co kilka tygodni) monitorować aktywność enzymów wątrobowych.16

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często obserwuje się wysypkę odropodobną.17

Rzadko występują wysypki alergiczne (wyprysk) oraz ciężkie reakcje alergiczne, takie jak zapalenie skóry ze złuszczającym zapaleniem skóry.18

Bardzo rzadko zgłaszano nadmierny wzrost tkanki dziąseł (przerost dziąseł), zmiany skórne w postaci nadmiernej pigmentacji (ostuda) i porostu włosów (nadmierne owłosienie). Odnotowano również przypadki przykurczu Dupuytrena oraz zespołu Stevens-Johnsona i zespołu Lyella. Te ostatnie zaliczane są do ciężkich skórnych reakcji niepożądanych.19

Z nieznaną częstością występuje tzw. Purple Glove Syndrome (obrzęk, przebarwienie i ból z pojawiającymi się pęcherzami umiejscowione dystalnie do miejsca wstrzyknięcia).20

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Rzadko u pacjentów podatnych lub z zaburzeniami metabolizmu wapnia (zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej) może wystąpić osteomalacja. Pacjenci z tą chorobą zazwyczaj dobrze reagują na suplementację witaminą D. Z tego powodu zaleca się regularne kontrolowanie stężenia fosfatazy zasadowej.21

Bardzo rzadko może wystąpić osłabienie mięśni (zespół miasteniczny), które ustępuje po zaprzestaniu przyjmowania fenytoiny.22

Zgłaszano przypadki zmniejszonej gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozy i złamań u pacjentów otrzymujących długotrwale produkt leczniczy Phenytoin Hikma. Mechanizm wpływu fenytoiny na metabolizm kości nie został jednoznacznie wyjaśniony.23

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Rzadko obserwuje się gorączkę (wraz z wysypką). Zgłaszano występowanie miejscowego podrażnienia, stanu zapalnego i tkliwości w miejscu podania. Odnotowano również przypadki martwicy i złuszczania po wstrzyknięciu podskórnym lub okołonaczyniowym, które nie są zalecanymi drogami podawania leku. Podrażnienie tkanek miękkich i stan zapalny występowały w miejscu wstrzyknięcia przy wynaczynieniu fenytoiny podawanej dożylnie oraz bez wynaczynienia.24

Tabela działań niepożądanych leku Phenytoin Hikma

Układy i narządy Działania niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Leukopenia i inne zmiany morfologii krwi Rzadko Może wymagać przerwania leczenia lub zmniejszenia dawki; regularne monitorowanie morfologii zalecane
Obrzęk węzłów chłonnych, zaburzenia narządów hematopoetycznych Rzadko Może wymagać modyfikacji leczenia
Niedokrwistość megaloblastyczna Rzadko Zazwyczaj związana z niedoborem kwasu foliowego
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje rzekomoanafilaktyczne, anafilaksja Rzadko Mogą być potencjalnie śmiertelne; objawy: artralgie, eozynofilia, gorączka, zaburzenia wątroby, limfadenopatia, wysypka
Toczeń rumieniowaty układowy, guzkowe zapalenie okołotętnicze Bardzo rzadko Ciężkie choroby autoimmunologiczne
Zaburzenia endokrynologiczne Zaburzenia czynności tarczycy Rzadko Wymaga regularnej kontroli co 6 miesięcy, szczególnie u dzieci
Zaburzenia układu nerwowego Oczopląs, ataksja, parestezje, splątanie, zawroty głowy, bezsenność, ból głowy, drażliwość, drżenia, zaburzenia mowy i pamięci Bardzo często Najczęstsze objawy neurotoksyczne
Ospałość, uspokojenie, zaburzenia percepcji, przymglenie świadomości Często Szczególnie podczas długotrwałego leczenia
Polineuropatia, nieodwracalna atrofia móżdżku Niezbyt często Ryzyko atrofii móżdżku rośnie przy stężeniach w osoczu >25 µg/ml
Dyskinezja, pląsawica, dystonia, drżenie, napady toniczne Rzadko Przypominają objawy wywoływane przez neuroleptyki
Zaburzenia oka Podwójne widzenie (diplopia) Bardzo często Objaw neurotoksyczności
Zaburzenia serca Ciężkie uogólnione zmiany w EKG Niezbyt często Podczas długotrwałej terapii
Asystolia, blokada przewodnictwa, działanie proarytmiczne, obniżenie ciśnienia Rzadko Szczególnie podczas dożylnego podawania; mogą prowadzić do zatrzymania krążenia
Zaburzenia żołądka i jelit Zawroty głowy, wymioty, suchość w ustach, utrata apetytu, nudności, utrata masy ciała, zaparcia Często Przejściowe objawy przy zbyt szybkim podaniu dożylnym; ustępują zwykle w ciągu 60 minut
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zaburzenia czynności wątroby Rzadko Może wymagać przerwania leczenia; regularne monitorowanie enzymów wątrobowych
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka odropodobna Często Typowa reakcja skórna
Wysypki alergiczne, złuszczające zapalenie skóry Rzadko Cięższe reakcje alergiczne
Zespół Stevens-Johnsona, zespół Lyella, przerost dziąseł, nadmierne owłosienie Bardzo rzadko Potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe Osteomalacja Rzadko U pacjentów z zaburzeniami metabolizmu wapnia; reaguje na witaminę D
Osłabienie mięśni (zespół miasteniczny) Bardzo rzadko Ustępuje po zaprzestaniu leczenia
Zmniejszona gęstość kości, osteopenia, osteoporoza, złamania Nieznana Podczas długotrwałej terapii; mechanizm nieznany
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Gorączka, podrażnienie, stan zapalny, tkliwość, martwica i złuszczanie w miejscu podania Rzadko Szczególnie przy nieprawidłowym podaniu (podskórnym, okołonaczyniowym) lub wynaczynieniu
Zaburzenia skóry związane z miejscem podania Purple Glove Syndrome (obrzęk, przebarwienie, ból, pęcherze dystalnie do miejsca wstrzyknięcia) Nieznana Potencjalnie poważne powikłanie miejscowe
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl