Interakcje leku
Pantoprazol SUN 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pantoprazol SUN 40 mg, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), wywiera silne i długotrwałe hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku, co może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji z wieloma produktami leczniczymi. Interakcje te mogą mieć charakter farmakokinetyczny lub farmakodynamiczny i wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego.¹

Interakcje zależne od zmian pH żołądka

Pantoprazol może istotnie wpływać na wchłanianie leków, których farmakokinetyka wchłaniania zależy od pH w żołądku. Dotyczy to przede wszystkim produktów leczniczych, dla których kwaśne środowisko żołądka jest niezbędne do osiągnięcia odpowiedniej biodostępności. Do najważniejszych grup leków, których wchłanianie może być zmniejszone w wyniku jednoczesnego stosowania pantoprazolu, należą:²

• Azole przeciwgrzybicze – ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol
• Inhibitory kinazy tyrozynowej – erlotynib
• Inhibitory proteazy wirusa HIV – atazanawir i inne, których wchłanianie zależy od kwaśnego pH

Inhibitory proteazy wirusa HIV

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z inhibitorami proteazy HIV. Jednoczesne podawanie pantoprazolu z tymi lekami może prowadzić do znaczącego zmniejszenia ich biodostępności, co może skutkować zmniejszeniem skuteczności terapii przeciwwirusowej. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania pantoprazolu z inhibitorami proteazy wirusa HIV, takimi jak atazanawir.³

Jeżeli konieczne jest stosowanie obu grup leków, zaleca się:⁴

• Ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym kontrolę miana wirusa
• Ograniczenie dawki pantoprazolu do maksymalnie 20 mg na dobę
• Rozważenie dostosowania dawki inhibitora proteazy wirusa HIV

Leki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny

Chociaż równoczesne podawanie pantoprazolu z warfaryną lub fenprokumonem zasadniczo nie wpływa na farmakokinetykę tych leków, obserwowano przypadki wzrostu wartości INR oraz czasu protrombinowego. Wymaga to szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko nieprawidłowego krwawienia, które może prowadzić nawet do zgonu.⁵

U pacjentów leczonych jednocześnie pantoprazolem i warfaryną lub fenprokumonem konieczne może być regularnie monitorowanie wskaźnika INR oraz czasu protrombinowego, szczególnie w początkowym okresie terapii.⁶

Metotreksat

Podczas stosowania dużych dawek metotreksatu (np. 300 mg) równocześnie z inhibitorami pompy protonowej, w tym z pantoprazolem, zaobserwowano zwiększenie stężenia metotreksatu w osoczu. Może to prowadzić do nasilenia działań niepożądanych tego leku.⁷

U pacjentów przyjmujących duże dawki metotreksatu, np. w leczeniu choroby nowotworowej lub łuszczycy, należy rozważyć czasowe przerwanie stosowania pantoprazolu na czas terapii metotreksatem.⁸

Interakcje związane z układem enzymatycznym cytochromu P-450

Pantoprazol jest metabolizowany w wątrobie głównie przez układ enzymatyczny cytochromu P-450. Głównym szlakiem metabolicznym jest demetylacja prowadzona przez enzym CYP2C19, natomiast inne szlaki metaboliczne obejmują utlenienie z udziałem enzymu CYP3A4.⁹

Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji pantoprazolu z lekami metabolizowanymi przez te same układy enzymatyczne, takimi jak:¹⁰

• Karbamazepina
• Diazepam
• Glibenklamid
• Nifedypina
• Doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynyloestradiol

Pantoprazol nie ma wpływu na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych przez enzymy:¹¹

• CYP1A2 – kofeina, teofilina
• CYP2C9 – piroksykam, diklofenak, naproksen
• CYP2D6 – metoprolol
• CYP2E1 – etanol

Ponadto pantoprazol nie zakłóca zależnego od glikoproteiny P wchłaniania digoksyny.¹²

Inhibitory i induktory CYP2C19

Szczególną uwagę należy zwrócić na leki, które wpływają na aktywność enzymu CYP2C19, gdyż mogą one modyfikować farmakokinetykę pantoprazolu:¹³

• Inhibitory CYP2C19 (np. fluwoksamina) mogą zwiększać ekspozycję ogólnoustrojową na pantoprazol. U pacjentów leczonych długotrwale dużymi dawkami pantoprazolu lub u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy rozważyć zmniejszenie dawki pantoprazolu.
• Induktory enzymów CYP2C19 i CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca zwyczajnego – Hypericum perforatum) mogą zmniejszać stężenie pantoprazolu w osoczu, co może skutkować obniżeniem skuteczności terapeutycznej.¹⁴

Inne interakcje

Nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji podczas jednoczesnego stosowania pantoprazolu z:¹⁵

• Lekami zobojętniającymi kwas solny w żołądku
• Antybiotykami takimi jak klarytromycyna, metronidazol, amoksycylina¹⁶

Interakcje pantoprazolu z alkoholem

Chociaż w dokumentacji produktu Pantoprazol SUN 40 mg nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji z alkoholem, należy zwrócić uwagę na potencjalne interakcje tej grupy leków z etanolem. Poniżej przedstawiono najważniejsze aspekty takich interakcji.

Wpływ na błonę śluzową żołądka

Alkohol etylowy może działać drażniąco na błonę śluzową przewodu pokarmowego, szczególnie żołądka, i potencjalnie nasilać objawy chorób, w leczeniu których stosuje się pantoprazol. Dotyczy to zwłaszcza choroby wrzodowej, refluksu żołądkowo-przełykowego i zapalenia przełyku.

Chociaż pantoprazol zmniejsza kwaśność soku żołądkowego, nie neutralizuje on bezpośrednio drażniącego działania alkoholu na błonę śluzową. Dlatego spożywanie alkoholu podczas leczenia pantoprazolem może opóźniać proces gojenia i zmniejszać skuteczność terapii.

Wpływ na metabolizm wątrobowy

Pantoprazol jest metabolizowany w wątrobie głównie przez układ enzymatyczny cytochromu P-450, w tym CYP2C19 i CYP3A4. Spożywanie alkoholu, szczególnie przewlekłe, może wpływać na funkcję enzymów wątrobowych, w tym tych zaangażowanych w metabolizm pantoprazolu.

Chociaż bezpośrednie badania interakcji pantoprazolu z alkoholem są ograniczone, znany jest wpływ alkoholu na metabolizm leków przez CYP2E1, który może pośrednio wpływać na metabolizm innych leków, w tym potencjalnie pantoprazolu.

Tabela interakcji z pantoprazolem