Właściwości farmakokinetyczne
Olanzapina Viatris 20 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny – wprowadzenie

Olanzapina w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wykazuje biorównoważność z olanzapiną w postaci tabletek powlekanych, zarówno pod względem szybkości, jak i stopnia wchłaniania. Oznacza to, że oba typy preparatów mogą być stosowane zamiennie, bez konieczności modyfikacji dawkowania lub schematu leczenia ¹.

Wchłanianie

Olanzapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie leku w osoczu krwi jest osiągane stosunkowo szybko – w przedziale czasowym od 5 do 8 godzin po przyjęciu dawki. Istotnym z klinicznego punktu widzenia faktem jest brak wpływu pokarmu na proces wchłaniania leku, co daje możliwość przyjmowania preparatu niezależnie od posiłków. W dostępnych badaniach nie określono bezwzględnej dostępności biologicznej olanzapiny po podaniu doustnym w porównaniu z podaniem dożylnym ².

Dystrybucja

Po przedostaniu się do krwiobiegu olanzapina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza. Stopień tego wiązania jest wysoki i wynosi około 93% w zakresie stężeń terapeutycznych od około 7 do około 1000 ng/ml. Główne białka osocza uczestniczące w tym procesie to albuminy oraz α1-kwaśna glikoproteina ³.

Metabolizm

Metabolizm olanzapiny zachodzi głównie w wątrobie, gdzie lek podlega procesom sprzęgania i utleniania. Dominującym metabolitem występującym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który jednak nie ma zdolności przenikania przez barierę krew-mózg, co ogranicza jego potencjalny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. W procesach metabolicznych olanzapiny uczestniczą enzymy z grupy cytochromów P450, szczególnie izoformy CYP1A2 oraz CYP2D6, które odpowiadają za tworzenie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że metabolity te charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością biologiczną in vivo w porównaniu z substancją macierzystą. Działanie farmakologiczne preparatu zależy więc przede wszystkim od olanzapiny, a nie od jej metabolitów ⁴.

Eliminacja

Okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji po podaniu doustnym wykazuje zmienność zależną od wieku i płci pacjenta. Jest to kluczowy parametr wpływający na częstotliwość dawkowania leku i czas potrzebny do osiągnięcia stanu stacjonarnego ⁵.

Wpływ wieku na farmakokinetykę olanzapiny

U osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) średni okres półtrwania olanzapiny jest znacząco wydłużony w porównaniu z młodszymi pacjentami (51,8 wobec 33,8 godzin). Równocześnie obserwuje się zmniejszenie klirensu leku (17,5 wobec 18,2 l/godz.). Mimo tych różnic, zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych pozostaje w granicach obserwowanych u osób młodszych. Warto podkreślić, że badania przeprowadzone u 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg na dobę, nie wykazały szczególnego profilu zdarzeń niepożądanych, co sugeruje dobrą tolerancję leku w tej grupie wiekowej pomimo zmian farmakokinetycznych ^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg/dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}.

Wpływ płci na farmakokinetykę olanzapiny

Różnice farmakokinetyczne występują również między płciami. U kobiet obserwuje się dłuższy średni okres półtrwania olanzapiny w fazie eliminacji w porównaniu z mężczyznami (36,7 wobec 32,3 godzin) oraz zmniejszony klirens leku (18,9 wobec 27,3 l/godz.). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny stosowanej w dawkach od 5 do 20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n = 467), jak i mężczyzn (n = 869), co sugeruje, że obserwowane różnice farmakokinetyczne nie mają istotnego znaczenia klinicznego ⁷.

Farmakokinetyka olanzapiny u pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min.) nie stwierdzono znamiennych różnic w farmakokinetyce olanzapiny w porównaniu z osobami zdrowymi. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji wynosił 37,7 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek wobec 32,4 godzin u osób zdrowych, a klirens leku 21,2 l/godz. wobec 25,0 l/godz. Badania bilansu masy wykazały, że około 57% radioaktywnie znakowanej olanzapiny i jej metabolitów jest wydalanych z moczem, co wskazuje na istotną rolę nerek w procesie eliminacji, jednak głównie w postaci metabolitów, a nie w formie niezmienionej <sup data-drug="Olanzapina Viatris" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8.

Farmakokinetyka olanzapiny u pacjentów z niewydolnością wątroby

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę olanzapiny oceniano w małym badaniu z udziałem 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (5 pacjentów w stopniu A i 1 pacjent w stopniu B według klasyfikacji Child-Pugh). U osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby po podaniu pojedynczej dawki doustnej (2,5-7,5 mg) obserwowano niewielkie zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego i krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu z grupą kontrolną bez zaburzeń czynności wątroby (n=3). Należy jednak zaznaczyć, że w grupie osób z marskością wątroby większy był odsetek osób palących tytoń (4/6; 67%) niż w grupie kontrolnej (0/3; 0%), co mogło wpłynąć na uzyskane wyniki ze względu na znany wpływ palenia na metabolizm olanzapiny ⁹.

Wpływ palenia tytoniu na farmakokinetykę olanzapiny

Palenie tytoniu istotnie wpływa na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących okres półtrwania leku w fazie eliminacji jest wyraźnie wydłużony w porównaniu z osobami palącymi (38,6 wobec 30,4 godziny), a klirens zmniejszony (18,6 wobec 27,7 l/godz.). Jest to prawdopodobnie związane z indukcją enzymu CYP1A2 przez składniki dymu tytoniowego, co przyspiesza metabolizm olanzapiny ¹⁰.

Czynniki wpływające na klirens olanzapiny

Podsumowując, klirens osoczowy olanzapiny jest mniejszy u następujących grup pacjentów:

• u osób w podeszłym wieku w porównaniu z osobami młodszymi
• u kobiet w porównaniu z mężczyznami
• u osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi

Należy jednak podkreślić, że zakres wpływu wieku, płci i palenia tytoniu na klirens olanzapiny i okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą, co ogranicza konieczność rutynowej modyfikacji dawkowania w zależności od tych czynników ¹¹.

Różnice rasowe w farmakokinetyce olanzapiny

Badania z udziałem osób należących do różnych grup etnicznych – rasy białej, Japończyków oraz Chińczyków – nie wykazały istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych pomiędzy tymi trzema populacjami. Wskazuje to na brak konieczności modyfikacji dawkowania olanzapiny ze względu na przynależność rasową ¹².

Właściwości farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży

Farmakokinetyka olanzapiny u młodzieży (w wieku 13-17 lat) wykazuje podobny profil jak u osób dorosłych, co jest istotną informacją dla lekarzy prowadzących terapię w tej grupie wiekowej. Jednakże w badaniach klinicznych zaobserwowano, że średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u pacjentów młodocianych w porównaniu z dorosłymi. Różnica ta może być wyjaśniona przez czynniki demograficzne charakterystyczne dla tej grupy wiekowej, głównie mniejszą masę ciała oraz mniejszą liczbę osób palących tytoń wśród młodzieży. Czynniki te prawdopodobnie przyczyniały się do zwiększonej ekspozycji na lek, co powinno być brane pod uwagę przy ustalaniu dawkowania u pacjentów młodocianych ¹³.

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych olanzapiny w zależności od czynników demograficznych