Właściwości farmakodynamiczne
Nezyr 1 mg

Właściwości farmakodynamiczne finasterydu

Finasteryd należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory 5α-reduktazy, sklasyfikowanej kodem ATC: D11AX10. Substancja ta wykazuje specyficzne działanie hamujące na enzym 5α-reduktazę, który odgrywa kluczową rolę w patogenezie łysienia androgenowego u mężczyzn.¹

Mechanizm działania

Finasteryd jest związkiem należącym do 4-azasteroidów, który charakteryzuje się selektywnym działaniem hamującym na enzym 5α-reduktazę typu II występującą w mieszkach włosowych. Wykazuje on wybiórczość 100-krotnie większą wobec tego typu enzymu w porównaniu do ludzkiej 5α-reduktazy typu I. Głównym mechanizmem działania finasterydu jest hamowanie obwodowego przekształcania testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT). U mężczyzn cierpiących na łysienie typu męskiego obserwuje się w obszarach dotkniętych procesem łysienia zarówno zminiaturyzowane mieszki włosowe, jak i podwyższone stężenie DHT. Finasteryd, blokując szlak metaboliczny odpowiedzialny za powstawanie DHT, hamuje proces miniaturyzacji mieszków włosowych na skórze głowy, co prowadzi do odwrócenia procesu łysienia.²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania prowadzone w grupie mężczyzn

Skuteczność finasterydu w dawce 1 mg została potwierdzona w trzech badaniach klinicznych z udziałem 1879 mężczyzn w wieku od 18 do 41 lat. Uczestnicy badań charakteryzowali się łagodną do umiarkowanej, lecz nie całkowitą, utratą włosów w okolicy wierzchołka głowy i/lub okolicy czołowo-środkowej. Ocena wzrostu włosów była przeprowadzana przy użyciu czterech różnych metod badawczych:³

• Liczenie włosów – metoda ilościowa pozwalająca na precyzyjne określenie zmian w gęstości włosów
• Ocena fotograficzna zdjęć głowy dokonana przez zespół specjalistów dermatologów
• Ocena badacza – profesjonalna ocena kliniczna
• Kwestionariusz samooceny pacjenta – subiektywna ocena efektów leczenia

W dwóch badaniach obejmujących mężczyzn z łysieniem wierzchołka głowy, leczenie finasterydem w dawce 1 mg było kontynuowane przez okres 5 lat. Wyniki wykazały znaczącą poprawę w porównaniu ze stanem początkowym oraz w stosunku do grupy placebo już po 3-6 miesiącach terapii. U pacjentów leczonych finasterydem najintensywniejszy wzrost liczby włosów obserwowano po 2 latach stosowania leku, po czym następował stopniowy spadek efektu. W reprezentatywnym polu o powierzchni 5,1 cm² liczba włosów zwiększyła się średnio o 88 po 2 latach i o 38 po 5 latach w porównaniu ze stanem wyjściowym. W tym samym czasie w grupie kontrolnej otrzymującej placebo obserwowano stopniowo postępującą utratę włosów (redukcja o 50 włosów po 2 latach i o 239 włosów po 5 latach).⁴

Pomimo że intensywność poprawy obserwowanej w pierwszych dwóch latach terapii finasterydem w dawce 1 mg nie uległa dalszemu nasileniu, to przez cały pięcioletni okres badania utrzymywała się znacząca różnica między grupą otrzymującą lek a grupą placebo. Ocena fotograficzna wykazała, że u 90% mężczyzn leczonych finasterydem nastąpiła stabilizacja utraty włosów w ciągu 5 lat, natomiast w ocenie badacza stabilizację obserwowano u 93% pacjentów.⁵

Co więcej, zwiększenie wzrostu włosów w pięcioletnim okresie leczenia finasterydem w dawce 1 mg stwierdzono u 65% mężczyzn na podstawie metody liczenia włosów, u 48% w oparciu o ocenę fotograficzną oraz u 77% w ocenie badacza. W grupie placebo obserwowano natomiast postępującą utratę włosów u wszystkich pacjentów (100%) ocenianych metodą liczenia włosów, u 75% w ocenie fotograficznej i u 38% w ocenie badacza. Dodatkowo, kwestionariusz samooceny pacjenta wskazał na znaczne zwiększenie gęstości włosów, zmniejszenie ich utraty oraz poprawę ogólnego wyglądu włosów po zakończeniu pięcioletniej terapii finasterydem.⁶

† Randomizacja finasteryd 1 mg do placebo 1:1
†† Randomizacja finasteryd 1 mg do placebo 9:1⁷

W oddzielnym 12-miesięcznym badaniu obejmującym mężczyzn z utratą włosów w okolicy czołowo-środkowej, liczenie włosów przeprowadzono na reprezentatywnym polu o powierzchni 1 cm² (około 1/5 obszaru ocenianego w badaniu wierzchołka głowy). Wyniki wykazały, że liczba włosów w przeliczeniu na standardowe pole 5,1 cm² zwiększyła się o 49 włosów (5%) w porównaniu ze stanem wyjściowym oraz o 59 włosów (6%) względem grupy placebo. Dodatkowo badanie to wykazało znaczącą poprawę w samoocenie pacjenta, ocenie badacza oraz ocenie fotograficznej głowy przeprowadzonej przez zespół specjalistów dermatologów.⁸

Wpływ na parametry nasienia

Przeprowadzono również badania oceniające wpływ finasterydu na parametry nasienia. Dwa badania trwające 12 i 24 tygodnie wykazały, że dawka 5-krotnie większa niż zalecana (finasteryd 5 mg na dobę) prowadziła do zmniejszenia średniej objętości ejakulatu, którego mediana wynosiła około 0,5 ml (-25%) w porównaniu z placebo. Efekt ten był całkowicie odwracalny po przerwaniu leczenia.⁹

W dłuższym, 48-tygodniowym badaniu, stosowanie finasterydu w dawce terapeutycznej 1 mg na dobę prowadziło do zmniejszenia średniej objętości ejakulatu, którego mediana wynosiła około 0,3 ml (-11%) względem zmniejszenia o 0,2 ml (-8%) w grupie placebo. Nie stwierdzono jednak wpływu na liczbę plemników ani na ich ruchliwość i morfologię. Brak jest długoterminowych danych dotyczących wpływu finasterydu na parametry nasienia. Nie przeprowadzono również badań klinicznych, które wyjaśniłyby bezpośrednio potencjalny wpływ leku na płodność, jednak uważa się, że prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych efektów w tym zakresie jest niewielkie.¹⁰

Badania przeprowadzone w grupie kobiet

Istotną informacją z punktu widzenia praktyki klinicznej jest brak skuteczności finasterydu w terapii łysienia androgenowego u kobiet po menopauzie. W 12-miesięcznym badaniu z zastosowaniem finasterydu w dawce 1 mg nie wykazano żadnych korzyści terapeutycznych w tej grupie pacjentek.¹¹