Działania niepożądane leku Neurontin (gabapentyna)

Lek Neurontin zawierający substancję czynną gabapentynę może powodować różne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych, które zaobserwowano podczas badań klinicznych prowadzonych u pacjentów z padaczką (zarówno w monoterapii, jak i terapii wspomagającej) oraz u pacjentów z bólem neuropatycznym.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według następującej częstości występowania:²

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa analiza działań niepożądanych według układów i narządów

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

W zakresie zakażeń i zarażeń pasożytniczych obserwowano następujące działania niepożądane:³

• Bardzo często: zakażenie wirusowe – jest to jedno z najczęstszych działań niepożądanych, które może manifestować się różnymi objawami w zależności od rodzaju wirusa
• Często: zapalenie płuc, zakażenie układu oddechowego, zakażenie dróg moczowych, inne zakażenia, zapalenie ucha środkowego – warto zauważyć, że zapalenie ucha środkowego stwierdzano wyłącznie w badaniach klinicznych z udziałem dzieci

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W obrębie układu krwiotwórczego i limfatycznego raportowano:⁴

• Często: leukopenia – zmniejszenie liczby białych krwinek, co może zwiększać podatność na infekcje
• Częstość nieznana: trombocytopenia – zmniejszenie liczby płytek krwi, co może prowadzić do zwiększonej tendencji do krwawień i powstawania siniaków

Zaburzenia układu immunologicznego

Obserwowano następujące reakcje immunologiczne:⁵

• Niezbyt często: reakcje alergiczne (np. pokrzywka) – mogą objawiać się wysypką, swędzeniem skóry, obrzękami
• Częstość nieznana: zespół nadwrażliwości – poważna reakcja alergiczna obejmująca wiele narządów, reakcja anafilaktyczna – nagła, zagrażająca życiu reakcja alergiczna

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W zakresie metabolizmu gabapentyna może powodować:⁶

• Często: jadłowstręt (brak apetytu), wzmożone łaknienie – przeciwstawne zaburzenia mogące prowadzić do zmian masy ciała
• Niezbyt często: hiperglikemia – podwyższony poziom glukozy we krwi
• Rzadko: hipoglikemia – obniżony poziom glukozy we krwi
• Częstość nieznana: hiponatremia – obniżone stężenie sodu we krwi, co może prowadzić do zaburzeń neurologicznych

Zaburzenia psychiczne

Wśród zaburzeń psychicznych opisywano:⁷

• Często: wrogość, splątanie, depresja, lęk, nerwowość, zaburzenia myślenia – mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta
• Niezbyt często: pobudzenie – stan nadmiernego pobudzenia psychoruchowego
• Częstość nieznana: omamy – spostrzeganie nieistniejących obiektów lub zjawisk, uzależnienie od leku – stan psychiczny i fizyczny, w którym pacjent odczuwa przymus przyjmowania leku

Zaburzenia układu nerwowego

Układ nerwowy jest jednym z najczęściej dotkniętych układów, z następującymi działaniami niepożądanymi:⁸

• Bardzo często: senność, zawroty głowy, ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej) – mogą znacząco wpływać na codzienną aktywność
• Często: drgawki, hiperkinezy (nadmierna aktywność ruchowa), dyzartria (zaburzenia mowy), niepamięć, drżenie, bezsenność, ból głowy, zaburzenia czucia
• Niezbyt często: zmniejszona ruchliwość, zaburzenia psychiczne
• Rzadko: utrata przytomności
• Częstość nieznana: inne zaburzenia ruchowe

Należy zaznaczyć, że drgawki, będące często występującym działaniem niepożądanym, są istotne z klinicznego punktu widzenia, ponieważ Neurontin jest stosowany w leczeniu padaczki.⁹

Zaburzenia narządów zmysłów

W zakresie narządów zmysłów obserwowano:¹⁰

• Zaburzenia oka: często – zaburzenia widzenia
• Zaburzenia ucha i błędnika: często – zawroty głowy; częstość nieznana – szum uszny (tinnitus)

Zaburzenia układu krążenia

W obrębie układu sercowo-naczyniowego raportowano:¹¹

• Zaburzenia serca: niezbyt często – kołatanie serca
• Zaburzenia naczyniowe: często – nadciśnienie tętnicze, rozszerzenie naczyń

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

W odniesieniu do układu oddechowego obserwowano:¹²

• Często: duszność, zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła, kaszel, zapalenie błony śluzowej nosa
• Rzadko: depresja oddechowa – stan poważnego osłabienia czynności oddechowej

Zaburzenia żołądka i jelit

W obrębie przewodu pokarmowego raportowano następujące działania:¹³

• Często: wymioty, nudności, zaburzenia dotyczące zębów, zapalenie dziąseł, biegunka, ból brzucha, niestrawność, zaparcia, suchość błony śluzowej jamy ustnej
• Niezbyt często: dysfagia – trudności w połykaniu
• Częstość nieznana: zapalenie trzustki – podczas leczenia gabapentyną opisywano przypadki ostrego zapalenia trzustki, jednak związek przyczynowo-skutkowy nie jest jednoznaczny

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W obrębie wątroby obserwowano:¹⁴

• Częstość nieznana: zapalenie wątroby, żółtaczka – mogą objawiać się zażółceniem skóry i białkówek oczu, zmianami w wynikach badań laboratoryjnych

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W zakresie skóry i tkanki podskórnej odnotowano:¹⁵

• Często: obrzęk twarzy, plamica (wylewy krwawe pod skórą), wysypka, świąd, trądzik
• Częstość nieznana: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

W układzie mięśniowo-szkieletowym obserwowano:¹⁶

• Często: bóle stawów, bóle mięśni, bóle pleców, drganie mięśni
• Częstość nieznana: rabdomioliza (uszkodzenie mięśni prążkowanych), drgawki kloniczne mięśni

Warto zauważyć, że u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek leczonych hemodializą zaobserwowano miopatie wraz ze zwiększonym poziomem kinazy kreatynowej.¹⁷

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W zakresie układu moczowego raportowano:¹⁸

• Częstość nieznana: ostra niewydolność nerek, nietrzymanie moczu

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

W obrębie układu rozrodczego obserwowano:¹⁹

• Często: impotencja – zaburzenia erekcji
• Częstość nieznana: hipertrofia piersi, ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn), zaburzenia czynności seksualnych

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Wśród zaburzeń ogólnych odnotowano:²⁰

• Bardzo często: uczucie zmęczenia, gorączka
• Często: obrzęki obwodowe, zaburzenia chodu, osłabienie, ból, złe samopoczucie, zespół grypowy
• Niezbyt często: obrzęki uogólnione
• Częstość nieznana: objawy abstynencyjne, bóle w klatce piersiowej

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

W zakresie wyników badań laboratoryjnych obserwowano:²¹

• Często: leukopenia, zwiększenie masy ciała
• Niezbyt często: zwiększone wartości testów czynnościowych wątroby
• Częstość nieznana: zwiększone stężenie fosfokinazy kreatynowej we krwi

Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach

W kategorii urazów i zatruć raportowano:²²

• Często: przypadkowe urazy, złamania, otarcia naskórka
• Niezbyt często: upadki

Objawy odstawienia po przerwaniu leczenia gabapentyną

Po przerwaniu leczenia gabapentyną mogą wystąpić objawy odstawienia, które obserwowano zarówno po krótkotrwałym, jak i długotrwałym stosowaniu leku. Objawy te pojawiają się zazwyczaj krótko po zaprzestaniu terapii, najczęściej w ciągu 48 godzin.²³

Do najczęściej zgłaszanych objawów odstawienia należą:²⁴

• niepokój
• bezsenność
• nudności
• bóle
• pocenie się
• drżenie
• ból głowy
• depresja
• uczucie nienormalności
• zawroty głowy
• złe samopoczucie

Wystąpienie objawów odstawienia po przerwaniu stosowania gabapentyny może wskazywać na uzależnienie od leku. Pacjent powinien zostać poinformowany o tym fakcie na początku leczenia.²⁵

Jeśli konieczne jest przerwanie stosowania gabapentyny, zaleca się, aby odbywało się to stopniowo przez co najmniej 1 tydzień, niezależnie od wskazań.²⁶

Szczególne uwagi dotyczące działań niepożądanych

Niektóre działania niepożądane obserwowano wyłącznie w określonych grupach pacjentów:

• Zakażenia dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, drgawki i zapalenie oskrzeli stwierdzano wyłącznie w badaniach klinicznych prowadzonych z udziałem dzieci²⁷
• W badaniach klinicznych z udziałem dzieci często obserwowano agresywne zachowania i hiperkinezy²⁸
• U pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek leczonych hemodializą zaobserwowano miopatie wraz ze zwiększonym poziomem kinazy kreatynowej²⁹

Tabela działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Neurontin

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.³⁰

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³¹

Adres do zgłoszeń:

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• tel.: + 48 22 49 21 301
• faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego.³²