Właściwości farmakodynamiczne
Monafox 5 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne moksyfloksacyny

Moksyfloksacyna, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Monafox (krople do oczu, roztwór 5 mg/ml), należy do grupy farmakoterapeutycznej fluorochinolonów czwartej generacji, które stosowane są w leczeniu zakażeń okulistycznych (kod ATC: S01AE07). ¹

Mechanizm działania

Moksyfloksacyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez hamowanie aktywności dwóch kluczowych enzymów bakteryjnych: gyrazy DNA oraz topoizomerazy IV. Enzymy te są niezbędne w procesach replikacji, naprawy i rekombinacji bakteryjnego DNA. Blokowanie ich funkcji prowadzi do zahamowania wzrostu i rozmnażania się bakterii. ²

Mechanizmy oporności

Rozwój oporności bakterii na moksyfloksacynę, podobnie jak na inne fluorochinolony, zachodzi głównie poprzez mutacje chromosomalne w genach kodujących gyrazę DNA i topoizomerazę IV. W przypadku bakterii Gram-ujemnych, oporność na moksyfloksacynę może być związana z mutacjami w układzie genów mar (oporność wieloantybiotykowa) oraz qnr (oporność na chinolony). ³

Mechanizmy oporności obejmują również ekspresję specyficznych białek bakteryjnych, które odpowiadają za aktywne usuwanie substancji czynnej z wnętrza komórki bakteryjnej oraz wytwarzanie enzymów inaktywujących lek. Ze względu na odmienny mechanizm działania moksyfloksacyny w porównaniu do antybiotyków beta-laktamowych, makrolidów i aminoglikozydów, nie należy spodziewać się występowania oporności krzyżowej pomiędzy tymi grupami leków przeciwbakteryjnych. ⁴

Wartości graniczne lekowrażliwości

Dla miejscowego stosowania moksyfloksacyny brak jest dostępnych danych farmakologicznych skorelowanych z wynikami klinicznymi. W związku z tym, Europejski Komitet ds. Badania Wrażliwości na Leki Przeciwbakteryjne (EUCAST) zaleca stosowanie epidemiologicznych wartości granicznych (ECOFF) wyznaczonych na podstawie krzywych wartości minimalnych stężeń hamujących (MIC) w celu określenia wrażliwości drobnoustrojów na miejscowo podawaną moksyfloksacynę. ⁵

Należy zaznaczyć, że częstość występowania nabytej oporności może wykazywać znaczne zróżnicowanie zależnie od lokalizacji geograficznej, czasu selekcji wybranych szczepów oraz dostępności i analizy lokalnych danych dotyczących występowania oporności. Szczególnie istotne jest to w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacji, gdy lokalne dane wskazują na ograniczoną przydatność leku w leczeniu określonych typów zakażeń, zaleca się konsultację z ekspertem. ⁶

Spektrum przeciwbakteryjne

Poniżej przedstawiono spektrum działania przeciwbakteryjnego moksyfloksacyny, uwzględniając drobnoustroje wrażliwe oraz te, dla których może występować problem oporności nabytej:

Szczepy powszechnie wrażliwe

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Rodzaj Corynebacterium włącznie z Corynebacterium diphtheriae – bakterie z rodzaju maczugowców, w tym maczugowiec błonicy ⁷
• Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę) – gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę, często odpowiedzialny za zakażenia okulistyczne ⁸
• Streptococcus pneumoniae – pneumokok, powszechny czynnik etiologiczny zakażeń oka ⁹
• Streptococcus pyogenes – paciorkowiec ropotwórczy grupy A ¹⁰
• Grupa Streptococcus viridans – paciorkowce zieleniące, będące częścią fizjologicznej flory bakteryjnej ¹¹

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:

• Enterobacter cloacae – pałeczka jelitowa, potencjalny patogen oportunityczny ¹²
• Haemophilus influenzae – pałeczka hemofilna, mogąca powodować zapalenie spojówek ¹³
• Klebsiella oxytoca – bakteria z rodzaju Klebsiella, występująca w środowisku szpitalnym ¹⁴
• Moraxella catarrhalis – dwoinka zapalenia płuc, może powodować zakażenia spojówek ¹⁵
• Serratia marcescens – bakteria z rodziny Enterobacteriaceae, potencjalny patogen okulistyczny ¹⁶

Drobnoustroje beztlenowe:

• Proprionibacterium acnes – bakteria beztlenowa związana z trądzikiem, może powodować zakażenia oka po zabiegach chirurgicznych ¹⁷

Inne drobnoustroje:

• Chlamydia trachomatis – wewnątrzkomórkowy patogen, powodujący zapalenie spojówek ¹⁸

Szczepy, dla których oporność nabyta może stanowić problem

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (oporne na metycylinę) – szczepy MRSA (methicillin-resistant Staphylococcus aureus), trudniejsze w leczeniu ze względu na wielolekową oporność ¹⁹
• Koagulazo-ujemne szczepy Staphylococcus (oporne na metycylinę) – grupa gronkowców koagulazo-ujemnych z opornością na metycylinę ²⁰

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:

• Neisseria gonorrhoeae – dwoinka rzeżączki, czynnik etiologiczny niektórych zakażeń okulistycznych ²¹

Monafox zawiera chlorowodorek moksyfloksacyny w ilości 5,45 mg/ml, co odpowiada 5 mg/ml moksyfloksacyny. W jednej kropli produktu znajduje się około 190 mikrogramów substancji czynnej. Preparat ma postać przezroczystego roztworu o zielonkawo-żółtym zabarwieniu, charakteryzującego się osmolalnością 290 mOsmol/kg ± 5% oraz pH w zakresie 6,3-7,3. ²²