Właściwości farmakodynamiczne leku Levosol

Levosol zawiera substancję czynną lewodropropizynę (60 mg w jednej tabletce), która należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki stosowane w kaszlu i przeziębieniu: inne leki przeciwkaszlowe (kod ATC: R05DB27). Lewodropropizyna (S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol) to związek otrzymywany w procesie syntezy stereospecyficznej, charakteryzujący się głównie obwodowym działaniem przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli, z punktem uchwytu zlokalizowanym w oskrzelach i tchawicy.¹

Skuteczność przeciwkaszlowa w badaniach na modelach zwierzęcych

W badaniach na zwierzętach wykazano, że skuteczność przeciwkaszlowa doustnie podawanej lewodropropizyny jest równa lub wyższa w porównaniu do dropropizyny i kloperastyny. Efektywność przeciwkaszlowa była oceniana w przypadku kaszlu wywołanego bodźcami obwodowymi, takimi jak drażnienie substancjami chemicznymi, mechaniczne pobudzanie tchawicy oraz stymulacja elektryczna włókien aferentnych nerwu błędnego.²

W przypadku kaszlu spowodowanego bodźcami centralnymi, takimi jak elektryczna stymulacja tchawicy u świnki morskiej, aktywność lewodropropizyny jest około dziesięciokrotnie mniejsza od aktywności kodeiny. Natomiast stosunek siły działania tych dwóch leków w testach stymulacji obwodowej (z wykorzystaniem kwasu cytrynowego, wody amoniakalnej, kwasu siarkowego) mieści się w przedziale 0,5-2.³

Mechanizm działania obwodowego

Znaczącym dowodem na obwodowy mechanizm działania lewodropropizyny jest brak efektu po podaniu do komór mózgu u zwierząt. Sugeruje to, że u podłoża działania przeciwkaszlowego tego związku leży mechanizm obwodowy, a nie centralny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.⁴

Dodatkowym potwierdzeniem obwodowego działania lewodropropizyny jest porównanie jej skuteczności z kodeiną, podawanych zarówno doustnie, jak i w postaci aerozolu, w celu zapobiegania wystąpienia kaszlu indukowanego eksperymentalnie u świnki morskiej. Lewodropropizyna okazała się tak samo lub bardziej skuteczna niż kodeina po podaniu w postaci aerozolu, natomiast po podaniu doustnym jej działanie jest dwukrotnie słabsze od kodeiny.⁵

Wpływ na włókna C

Mechanizm działania przeciwkaszlowego lewodropropizyny polega na hamującym wpływie na włókna C. Badania in vitro wykazały, że substancja ta ma zdolność hamowania uwalniania neuropeptydów z włókien C, które są związane z przewodzeniem bodźców czuciowych. U znieczulonych kotów lewodropropizyna znacząco obniża aktywację włókien C i znosi związane z tym odruchy.⁶

Właściwości oskrzelowe

W zakresie drzewa oskrzelowego lewodropropizyna hamuje skurcz oskrzeli wywołany histaminą, serotoniną i bradykininą. Co istotne, lek nie hamuje skurczu oskrzeli indukowanego acetylocholiną, co świadczy o braku działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych wartość ED50 (efektywna dawka powodująca 50% maksymalnego efektu) dla działania znoszącego skurcz oskrzeli jest porównywalna do tej wartości dla działania przeciwkaszlowego.⁷

Porównanie właściwości farmakodynamicznych z innymi lekami przeciwkaszlowymi

Lewodropropizyna wykazuje znacznie mniejszą aktywność niż dropropizyna w opanowywaniu drżenia indukowanego oksotremoryną oraz drgawek indukowanych pentametylenotetrazolem. Charakteryzuje się również znacznie mniejszym wpływem na spontaniczną ruchliwość u myszy.⁸

W przeciwieństwie do opioidów, lewodropropizyna nie wypiera naloksonu z receptorów opioidowych w mózgu szczura, nie wpływa modyfikująco na zespół abstynencyjny po odstawieniu morfiny, a przerwanie podawania tego leku nie wywołuje zachowań o typie uzależnienia.⁹

Bezpieczeństwo farmakodynamiczne

Lewodropropizyna charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa. W badaniach na zwierzętach nie powoduje depresji oddechowej ani istotnych objawów sercowo-naczyniowych. Co ważne, nie powoduje również zaparć, które są częstym działaniem niepożądanym opioidowych leków przeciwkaszlowych.¹⁰

W dawkach terapeutycznych lewodropropizyna nie wpływa u ludzi na kształt krzywej EEG ani na funkcje psychomotoryczne. Nawet w wyższych dawkach (do 240 mg) nie stwierdzono zmian w zakresie parametrów układu sercowo-naczyniowego u zdrowych ochotników.¹¹

Lek nie powoduje depresji oddechowej ani nie zaburza oczyszczania śluzowo-rzęskowego u ludzi. Szczególnie istotne jest, że w jednym z ostatnich badań wykazano, iż lewodropropizyna nie działa depresyjnie na ośrodki oddechowe u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, zarówno w warunkach oddechu spontanicznego, jak i w warunkach hiperkapnii.¹²

Skuteczność kliniczna

U zdrowych ochotników dawka 60 mg lewodropropizyny pozwalała zmniejszyć na okres co najmniej 6 godzin natężenie kaszlu indukowanego aerozolem zawierającym kwas cytrynowy.¹³

Liczne dowody eksperymentalne wskazują na skuteczność kliniczną lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu o różnej etiologii, w tym:

• Kaszel w przebiegu raka płuca
• Kaszel związany z zakażeniami górnych dróg oddechowych
• Kaszel związany z zakażeniami dolnych dróg oddechowych
• Krztusiec

Działanie przeciwkaszlowe lewodropropizyny jest porównywalne z lekami o działaniu ośrodkowym, jednakże w odróżnieniu od nich, lewodropropizyna posiada lepszy profil tolerancji, głównie w odniesieniu do ośrodkowego działania uspokajającego.¹⁴

Główne cechy farmakodynamiczne lewodropropizyny