Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid (Lenalidomide Grindeks) jest lekiem posiadającym właściwości teratogenne, dlatego wymaga szczególnego podejścia przy przepisywaniu go pacjentom. Jako lekarz, musisz bezwzględnie uwzględniać Program zapobiegania ciąży podczas prowadzenia terapii tym lekiem, chyba że istnieją jednoznaczne dowody, że pacjentka nie może zajść w ciążę.¹

Kobiety mogące zajść w ciążę

U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres leczenia lenalidomidem. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, leczenie należy natychmiast przerwać. Pacjentkę należy skierować do specjalisty posiadającego odpowiednie doświadczenie w ocenie teratogennego wpływu leku, w celu przeprowadzenia szczegółowej oceny ryzyka oraz udzielenia fachowej porady.²

Antykoncepcja u mężczyzn

Badania farmakologiczne wykazały, że lenalidomid jest obecny w nasieniu pacjentów podczas terapii, choć w ekstremalnie małych stężeniach. Substancja staje się niewykrywalna po upływie 3 dni od zakończenia leczenia u zdrowych mężczyzn. Jednak ze względów bezpieczeństwa, szczególnie w przypadku szczególnych populacji pacjentów z wydłużonym czasem wydalania (np. z niewydolnością nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej muszą stosować prezerwatywy przez cały okres przyjmowania leku, podczas przerw w podawaniu oraz przez co najmniej 1 tydzień po zakończeniu terapii. Dotyczy to wszystkich przypadków, gdy partnerka pacjenta jest w ciąży lub może zajść w ciążę, a nie stosuje skutecznej antykoncepcji.³

W przypadku, gdy partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę, zaleca się skierowanie jej do specjalisty w dziedzinie teratologii w celu przeprowadzenia dokładnej oceny sytuacji i uzyskania właściwej porady medycznej.⁴

Stosowanie w ciąży

Należy podkreślić, że lenalidomid ma strukturę chemiczną podobną do talidomidu, który jest znaną substancją o udowodnionym działaniu teratogennym u ludzi. Talidomid powoduje ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone. W badaniach na małpach wykazano, że lenalidomid wywołuje wady rozwojowe podobne do tych obserwowanych po zastosowaniu talidomidu.⁵

Z uwagi na potencjalne działanie teratogenne, stosowanie lenalidomidu w okresie ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁶

Karmienie piersią

Obecnie brak wystarczających danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. W związku z potencjalnym ryzykiem dla dziecka, karmienie piersią podczas leczenia lenalidomidem należy bezwzględnie przerwać.⁷

Wpływ na płodność

Przeprowadzone badania przedkliniczne na szczurach, którym podawano lenalidomid w dawkach do 500 mg/kg (dawka odpowiednio około 200 do 500 razy większa niż stosowana u ludzi dawka 25 i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała) nie wykazały występowania działań niepożądanych związanych z płodnością. Nie stwierdzono również szkodliwego wpływu na płodność rodziców.⁸

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Jako lekarz przepisujący lenalidomid, musisz przestrzegać następujących zasad:

• Zawsze informuj pacjentki w wieku rozrodczym o bezwzględnej konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji
• Wyjaśnij mężczyznom konieczność stosowania prezerwatyw podczas leczenia i przez tydzień po jego zakończeniu
• W przypadku podejrzenia ciąży u pacjentki przyjmującej lenalidomid, natychmiast przerwij leczenie
• Zapewnij konsultację specjalistyczną w zakresie teratologii w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii
• Poinformuj pacjentki o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia lenalidomidem

Przestrzeganie powyższych zaleceń jest niezbędne ze względu na wysokie ryzyko teratogennego działania lenalidomidu, które może prowadzić do ciężkich wad wrodzonych zagrażających życiu.⁹