Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Lafactin

Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat niebezpieczeństw oraz środków ostrożności, jakie należy podjąć, zalecając pacjentowi leczenie wenlafaksyną w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu Lafactin. Informacje te mają kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania tego produktu leczniczego.¹

Przedawkowanie i interakcje z alkoholem

Należy poinformować pacjenta o zakazie spożywania alkoholu podczas terapii wenlafaksyną ze względu na jego wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), możliwość klinicznego nasilenia zaburzeń psychicznych oraz ryzyko wystąpienia niepożądanych interakcji, w tym depresyjnego wpływu na OUN. Przypadki przedawkowania wenlafaksyny, również te zakończone zgonem, odnotowano głównie w skojarzeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi.²

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia myśli samobójczych, samookaleczenia oraz samobójstwa (zachowania samobójcze). Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania pełnej remisji. Z doświadczeń klinicznych wynika, że ryzyko samobójstwa może zwiększyć się we wczesnym etapie powrotu do zdrowia, dlatego pacjentów należy poddać bardzo dokładnej obserwacji do czasu wystąpienia poprawy.³

Również inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Dodatkowo, zaburzenia te mogą współistnieć z epizodem dużej depresji. W związku z tym u pacjentów leczonych z powodu innych zaburzeń psychicznych należy podjąć takie same środki ostrożności, jak u pacjentów z epizodami dużej depresji.⁴

Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub przejawiający przed rozpoczęciem leczenia znacznego stopnia skłonności samobójcze. Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych u dorosłych z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25 lat stosujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z placebo.⁵

W trakcie leczenia wenlafaksyną, szczególnie na początku terapii i przy zmianie dawki, należy bardzo dokładnie obserwować pacjentów, zwłaszcza tych z grupy podwyższonego ryzyka. Pacjentów oraz ich opiekunów należy poinformować o konieczności zwracania uwagi na objawy klinicznego nasilenia choroby, zachowania lub myśli samobójcze oraz nietypowe zmiany w zachowaniu, a w razie ich wystąpienia – o natychmiastowym kontakcie z lekarzem.⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Lafactin nie powinien być stosowany u pacjentów poniżej 18 roku życia. W badaniach klinicznych w tej grupie wiekowej obserwowano częstsze (w porównaniu z placebo) zachowania samobójcze (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogość (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) u pacjentów otrzymujących leki przeciwdepresyjne. Jeśli jednak, ze względu na wskazania kliniczne, podjęta zostanie decyzja o leczeniu, pacjent powinien być uważnie obserwowany pod kątem wystąpienia objawów samobójczych.⁷

Dodatkowo należy zaznaczyć, że brakuje długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wenlafaksyny u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego.⁸

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na system neuroprzekaźników serotoninergicznych, takich jak:

• tryptany
• selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• amfetaminy
• lit
• sybutramina
• ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• opioidy (fentanyl i jego odpowiedniki, tramadol, buprenorfina, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna)
• produkty lecznicze zaburzające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy⁹

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:

• Zmiany stanu psychicznego – pobudzenie, omamy, śpiączka
• Chwiejność autonomiczną – tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia
• Zaburzenia neuromięśniowe – hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów
• Objawy żołądkowo-jelitowe – nudności, wymioty, biegunka¹⁰

Najcięższa postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), z objawami hipertermii, sztywności mięśni, niestabilności autonomicznej z możliwą szybką fluktuacją parametrów życiowych oraz zmianami stanu mentalnego.¹¹

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i innych leków wpływających na układ serotoninergiczny i/lub dopaminergiczny jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki.¹²

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się dokładne monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ciśnienie tętnicze krwi

U niektórych pacjentów leczonych wenlafaksyną obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki podwyższonego ciśnienia krwi wymagającego natychmiastowej interwencji. U pacjentów leczonych wenlafaksyną zaleca się regularne kontrolowanie ciśnienia tętniczego.¹⁴

Przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną należy uzyskać kontrolę istniejącego nadciśnienia tętniczego. Ciśnienie tętnicze należy kontrolować okresowo po rozpoczęciu leczenia i po zwiększeniu dawki. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi, np. pacjenci z zaburzeniami czynności serca.¹⁵

Częstość akcji serca

W trakcie leczenia może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić w następstwie przyspieszenia akcji serca.¹⁶

Choroby serca i ryzyko arytmii

Nie oceniono stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego lub niestabilną chorobą wieńcową. W tych przypadkach należy zachować szczególną ostrożność podczas terapii wenlafaksyną.¹⁷

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:

• wydłużenia odstępu QTc
• częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP)
• tachykardii komorowej
• zaburzeń rytmu serca ze skutkiem śmiertelnym¹⁸

Powyższe zaburzenia występowały głównie po przedawkowaniu leku lub u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc/częstoskurczu typu TdP. U pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca oraz wydłużenia odstępu QTc, należy przed przepisaniem wenlafaksyny rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.¹⁹

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy bardzo dokładnie monitorować. W razie pojawienia się drgawek leczenie wenlafaksyną należy przerwać.²⁰

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić hiponatremia i/lub zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych. Zwiększone ryzyko występuje u:

• osób w podeszłym wieku
• pacjentów przyjmujących leki moczopędne
• pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej²¹

Nieprawidłowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt zwrotny serotoniny mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Notowano krwawienia związane ze stosowaniem selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) w postaci:

• wybroczyn
• krwiaków
• krwawień z nosa
• zagrażających życiu krwotoków z przewodu pokarmowego²²

Ryzyko krwawienia może być zwiększone u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u osób z predyspozycjami do krwawień, w tym pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i inhibitory płytek.²³

Leki z grupy SSRI/SNRI mogą zwiększać ryzyko krwawienia poporodowego.²⁴

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych odnotowano znaczące klinicznie zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy (5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę, 0,0% pacjentów przyjmujących placebo) u pacjentów leczonych przez co najmniej 3 miesiące. W przypadku terapii długoterminowej zaleca się okresowe kontrolowanie stężenia cholesterolu w surowicy.²⁵

Jednoczesne podawanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą, nie zostało ustalone. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, ani w monoterapii, ani w terapii skojarzonej z innymi produktami.²⁶

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju, którzy przyjmowali leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym.²⁷

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki wystąpiły podczas rozpoczynania leczenia, zmiany dawki i przerwania leczenia. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.²⁸

Przerwanie leczenia i objawy odstawienia

Powszechnie wiadomo, że w przypadku leków przeciwdepresyjnych występują efekty odstawienne, które czasami mogą być długotrwałe i poważne. Samobójstwa, myśli samobójcze i agresję obserwowano u pacjentów podczas zmiany schematu dawkowania wenlafaksyny, w tym podczas odstawiania leku. Z tego powodu pacjentów należy ściśle monitorować w przypadku zmniejszania dawki lub podczas odstawiania leku.²⁹

W przypadku przerwania leczenia często występują objawy odstawienia, szczególnie po nagłym przerwaniu terapii. W badaniach klinicznych obserwowano zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁰

Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia może zależeć od różnych czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki i szybkości zmniejszania dawki. Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:

• zawroty głowy
• zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• zaburzenia snu (bezsenność i intensywne sny)
• pobudzenie lub lęk
• nudności i/lub wymioty
• drżenie
• ból głowy
• zaburzenia widzenia
• nadciśnienie³¹

Zazwyczaj objawy te mają nasilenie łagodne do umiarkowanego, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Objawy odstawienia pojawiają się najczęściej w ciągu kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale opisywano również bardzo rzadkie przypadki występowania tych objawów u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.³²

Objawy odstawienia ustępują zazwyczaj samoistnie w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych osób mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub dłużej). Z tego powodu przy przerywaniu leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od odpowiedzi pacjenta. U niektórych pacjentów proces odstawiania leku może trwać wiele miesięcy.³³

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny wiąże się z możliwością wystąpienia akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często połączoną z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej występuje podczas kilku pierwszych tygodni leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.³⁴

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej zgłasza 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może ona zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.³⁵

Cukrzyca

U chorych na cukrzycę, leki z grupy SSRI lub wenlafaksyna mogą zaburzać kontrolę glikemii. Dawkowanie insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych może wymagać dostosowania.³⁶

Zaburzenia seksualne

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) oraz inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) mogą powodować objawy zaburzeń seksualnych. Zgłaszano długotrwałe zaburzenia seksualne, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania leków z grupy SSRI/SNRI.³⁷

Interakcje lek-laboratoryjne badania

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę opisywano przypadki fałszywie dodatnich wyników immunologicznych testów przesiewowych na obecność fencyklidyny i amfetaminy w moczu. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników można się spodziewać jeszcze przez kilka dni po zakończeniu terapii wenlafaksyną.³⁸

Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa lub spektrometria mas, pozwalają odróżnić wenlafaksynę od fencyklidyny i amfetaminy.³⁹

Informacje o substancjach pomocniczych

Lafactin zawiera ziarenka sacharozy. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, nie powinni przyjmować tego leku.⁴⁰

Produkt leczniczy Lafactin zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.⁴¹