Wpływ leku Ketrel (kwetiapina) na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym kwetiapiny (Ketrel), u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi i starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Lekarz podejmujący decyzję o wprowadzeniu lub kontynuacji terapii kwetiapiną w tych grupach pacjentek powinien dysponować aktualną wiedzą na temat bezpieczeństwa stosowania leku w odniesieniu do płodności, ciąży oraz karmienia piersią.¹

Stosowanie w ciąży

Decyzja o stosowaniu kwetiapiny u kobiet ciężarnych powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki, potencjalnych korzyści terapeutycznych oraz możliwych zagrożeń dla rozwijającego się płodu. Dostępne dane kliniczne nie pozwalają na jednoznaczne określenie bezpieczeństwa stosowania leku w okresie ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w pierwszym trymestrze ciąży, obejmujące od 300 do 1000 udokumentowanych przypadków ekspozycji na lek, w tym raporty indywidualne i badania obserwacyjne, nie wskazują na podwyższone ryzyko występowania wad rozwojowych u płodu. Niemniej jednak, dostępne dane nie są wystarczające do wykluczenia takiego ryzyka.³

Wyniki badań przedklinicznych wykazały toksyczny wpływ kwetiapiny na rozród zwierząt doświadczalnych, co powinno być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o leczeniu kobiet ciężarnych. Kwetiapina może być stosowana w okresie ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.⁴

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży wiąże się ze szczególnym ryzykiem dla noworodka. U noworodków, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym kwetiapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, mogą wystąpić działania niepożądane związane z farmakologicznym działaniem leku oraz objawy odstawienne.⁵

Do objawów niepożądanych obserwowanych u noworodków po ekspozycji na kwetiapinę w okresie prenatalnym należą:⁶

• Objawy pozapiramidowe (m.in. drżenie, hipertonia)
• Zespoły odstawienne o różnym nasileniu
• Pobudzenie psychoruchowe
• Hipotonia mięśniowa
• Nadmierna senność
• Zaburzenia oddychania
• Problemy z pobieraniem pokarmu

Ze względu na możliwość wystąpienia powyższych zaburzeń, noworodki matek przyjmujących kwetiapinę w trzecim trymestrze ciąży powinny być po urodzeniu poddane ścisłej obserwacji klinicznej.⁷

Karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone. Dostępne publikacje nie pozwalają na precyzyjne określenie stężenia leku w mleku matki podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych, ani na ocenę potencjalnego wpływu leku na organizm karmionego dziecka.⁸

Decyzja dotycząca kontynuacji lub zaprzestania karmienia piersią lub leczenia kwetiapiną powinna uwzględniać zarówno korzyści wynikające z karmienia naturalnego dla dziecka, jak i korzyści terapeutyczne dla matki. Przy podejmowaniu tej decyzji należy wziąć pod uwagę stan kliniczny pacjentki, ciężkość choroby i dostępność alternatywnych metod terapii.⁹

Wpływ na płodność

Wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi nie został dotychczas zbadany w kontrolowanych badaniach klinicznych. Badania na modelach zwierzęcych (szczury) wykazały efekty związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny w surowicy krwi, jednak uzyskane wyniki nie mają bezpośredniego przełożenia na populację ludzką.¹⁰

U pacjentek planujących ciążę, a przyjmujących kwetiapinę, zaleca się konsultację z lekarzem prowadzącym w celu oceny korzyści i ryzyka kontynuacji leczenia oraz rozważenia możliwości modyfikacji terapii.¹¹

Zalecenia kliniczne dla lekarzy

1. Przed rozpoczęciem leczenia kwetiapiną u kobiet w wieku rozrodczym należy uzyskać informacje na temat ewentualnej ciąży oraz omówić kwestie dotyczące antykoncepcji.
2. Pacjentki planujące ciążę lub będące w ciąży, które przyjmują kwetiapinę, powinny być poinformowane o potencjalnym ryzyku dla płodu oraz o możliwości wystąpienia objawów niepożądanych u noworodka po porodzie.
3. W przypadku konieczności stosowania kwetiapiny w trzecim trymestrze ciąży, należy poinformować personel medyczny sprawujący opiekę położniczą o aktualnej farmakoterapii w celu zapewnienia odpowiedniego monitorowania noworodka po porodzie.
4. W przypadku kobiet karmiących piersią decyzja o kontynuacji leczenia kwetiapiną powinna być podjęta po starannej analizie stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem możliwości przejścia na alternatywną terapię o lepszym profilu bezpieczeństwa w okresie laktacji.