Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) i inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu leku KETOLEK (50 mg, kapsułki twarde) na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią, które powinny być przekazane pacjentkom przez lekarza prowadzącego.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm szkodliwego działania ketoprofenu w okresie ciąży związany jest z hamowaniem syntezy prostaglandyn, co może wywierać negatywny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka oraz płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Badania epidemiologiczne wykazały, że stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań takich jak:

• zwiększone ryzyko poronienia
• wady serca u płodu
• wytrzewienie (nieprawidłowości w rozwoju ściany brzucha płodu)

Całkowite ryzyko wystąpienia sercowo-naczyniowych wad rozwojowych u płodu zwiększa się z poziomu poniżej 1% do około 1,5% w przypadku stosowania inhibitorów syntezy prostaglandyn. Należy podkreślić, że ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki leku oraz wydłużaniem czasu terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do:

• zwiększonej utraty zarodków zarówno przed, jak i po zagnieżdżeniu
• zwiększonej śmiertelności zarodków i płodów
• zwiększonej częstości występowania wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego, podczas fazy organogenezy

⁴

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może powodować małowodzie będące skutkiem zaburzenia czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, jednak zazwyczaj ustępuje po przerwaniu terapii.⁵

W drugim trymestrze ciąży odnotowywano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po zastosowaniu ketoprofenu. Większość tych przypadków ustępowała po zaprzestaniu leczenia.⁶

W związku z powyższymi zagrożeniami, ketoprofen w pierwszym i drugim trymestrze ciąży należy podawać wyłącznie w przypadku jednoznacznej konieczności medycznej. Jeżeli konieczne jest zastosowanie ketoprofenu u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą skuteczną dawkę oraz maksymalnie skrócić czas trwania terapii.⁷

Lekarze powinni rozważyć przedporodową obserwację pacjentki kilka dni po 20. tygodniu ciąży, jeśli została ona narażona na działanie ketoprofenu. Celem obserwacji jest wykrycie ewentualnego małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, należy niezwłocznie przerwać stosowanie ketoprofenu.⁸

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory prostaglandyn, w tym ketoprofen, mogą wywołać następujące niekorzystne efekty:⁹

Działania niepożądane dla płodu:

• toksyczny wpływ na układ krążenia i płuca, manifestujący się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym
• zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek i małowodzia

¹⁰

Działania niepożądane dla matki i dziecka pod koniec ciąży:

• przedłużenie czasu krwawienia wskutek hamującego wpływu na agregację płytek krwi, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku
• hamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia porodu lub przedłużenia jego trwania

¹¹

Ze względu na powyższe ryzyko, stosowanie ketoprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.¹²

Wpływ na karmienie piersią

W chwili obecnej brak jest jednoznacznych danych naukowych dotyczących przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego. Biorąc jednak pod uwagę potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka, nie zaleca się stosowania ketoprofenu w okresie karmienia piersią.¹³

Wpływ na płodność

Podobnie jak inne leki hamujące aktywność cyklooksygenazy i syntezę prostaglandyn, ketoprofen może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet. Mechanizm tego działania polega na zaburzaniu procesów owulacji, transportu komórki jajowej oraz implantacji zarodka. Z tego powodu:

• nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet planujących ciążę
• u pacjentek mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych diagnostyce niepłodności należy rozważyć zakończenie leczenia ketoprofenem

¹⁴

Zalecenia dla lekarzy

1. Przed przepisaniem ketoprofenu pacjentce w wieku rozrodczym należy wykluczyć ciążę i poinformować o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia.
2. Pacjentki planujące ciążę należy poinformować o potencjalnym negatywnym wpływie leku na płodność oraz rozważyć alternatywne metody leczenia.
3. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży ketoprofen można stosować wyłącznie w przypadkach bezwzględnej konieczności, przy użyciu najmniejszej skutecznej dawki i przez najkrótszy możliwy czas.
4. U pacjentek po 20. tygodniu ciąży przyjmujących ketoprofen należy rozważyć monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego płodu.
5. W trzecim trymestrze ciąży stosowanie ketoprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane.
6. Nie zaleca się stosowania ketoprofenu w okresie karmienia piersią.