Działania niepożądane leku Imikeraderm

Lek Imikeraderm (50 mg/g krem) zawierający substancję czynną imikwimod jest stosowany w leczeniu rogowacenia słonecznego. Jak każdy produkt leczniczy, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa leku na podstawie danych z badań klinicznych oraz doświadczeń porejestracyjnych.¹

Charakterystyka ogólna działań niepożądanych

W kluczowych badaniach klinicznych, gdzie imikwimod podawano 3 razy w tygodniu przez maksymalnie dwa 4-tygodniowe cykle leczenia, ponad połowa pacjentów (56%) zgłosiła przynajmniej jedno zdarzenie niepożądane. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi, które uznano za prawdopodobnie lub możliwie związane z leczeniem imikwimodem, były odczyny w miejscu aplikacji – wystąpiły one u 22% pacjentów stosujących krem. Wśród działań ogólnoustrojowych pacjenci najczęściej zgłaszali bóle mięśniowe (2%).²

W badaniach III fazy z grupą kontrolną otrzymującą podłoże leku, obejmujących 252 pacjentów z rogowaceniem słonecznym, odnotowano liczne działania niepożądane, które uznano za co najmniej częściowo związane z leczeniem imikwimodem.³

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych określono według następujących kategorii:⁴

• Bardzo często (≥1/10) – występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100 do <1/10) – występują u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów

W badaniach klinicznych, w których stosowano imikwimod w postaci kremu 3 razy tygodniowo przez 4 lub 8 tygodni, najczęściej obserwowano następujące reakcje w miejscu podania: świąd (14%) i pieczenie (5%) leczonej okolicy. Z bardzo dużą częstotliwością występowały również silny rumień (24%) oraz złuszczanie lub tworzenie się strupów (20%).⁵

Reakcje miejscowe

Miejscowe reakcje skórne, takie jak rumień, są prawdopodobnie następstwem farmakologicznego działania imikwimodu w postaci kremu. W przypadku wystąpienia znaczących reakcji miejscowych może być konieczne wprowadzenie przerwy w leczeniu.⁶

U pacjentów stosujących imikwimod obserwowano zakażenia skóry. Mimo że nie odnotowano poważnych następstw, zawsze należy pamiętać o możliwości zakażenia w przypadku uszkodzenia ciągłości skóry.⁷

Zgłaszano również przypadki miejscowych odbarwień lub przebarwień po stosowaniu imikwimodu. Dane z badań kontrolnych wskazują, że u niektórych pacjentów zmiany zabarwienia skóry mogą mieć charakter trwały.⁸

W badaniach klinicznych dotyczących leczenia rogowacenia słonecznego imikwimodem częstość występowania łysienia w miejscu aplikacji kremu lub jego otoczeniu wynosiła 0,4% (5 z 1214 pacjentów).⁹

Działania ogólnoustrojowe

W badaniach klinicznych zaobserwowano zmniejszenie stężenia hemoglobiny, białych krwinek, bezwzględnej liczby neutrofilów i trombocytów. Uznano jednak, że zjawiska te nie mają istotnego znaczenia klinicznego u pacjentów z prawidłową rezerwą układu krwiotwórczego. Należy zaznaczyć, że badania kliniczne nie obejmowały pacjentów z nieprawidłową rezerwą układu krwiotwórczego.¹⁰

W raportach otrzymanych po wprowadzeniu preparatu do obrotu opisywano przypadki zmniejszenia wartości parametrów hematologicznych wymagające leczenia, a także przypadki zwiększonej aktywności enzymów wątrobowych.¹¹

Rzadko zgłaszano zaostrzenie przebiegu chorób autoimmunologicznych u pacjentów stosujących imikwimod.¹²

W badaniach klinicznych rzadko odnotowywano przypadki reakcji skórnych występujących w miejscach niezwiązanych z aplikacją leku, w tym rumień wielopostaciowy. Ponadto, po wprowadzeniu preparatu do obrotu zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz skórną postać tocznia rumieniowatego.¹³

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono kontrolowane badania kliniczne imikwimodu w grupie dzieci i młodzieży. Nie stwierdzono dowodów na działanie ogólnoustrojowe leku w tej grupie wiekowej. Reakcje w miejscu podania występowały częściej po zastosowaniu imikwimodu niż podłoża, jednak częstość występowania i nasilenie tych reakcji nie różniły się od obserwowanych u dorosłych przy stosowaniu imikwimodu zgodnie z zatwierdzonymi wskazaniami. Nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych spowodowanych przez imikwimod u dzieci i młodzieży.¹⁴

Przedawkowanie

Ze względu na minimalne wchłanianie przezskórne, ogólnoustrojowe przedawkowanie imikwimodu w postaci kremu podczas stosowania miejscowego jest mało prawdopodobne. Badania na królikach wykazały, że śmiertelna dawka imikwimodu podanego na skórę jest większa niż 5g/kg masy ciała. Należy jednak pamiętać, że długotrwałe przedawkowanie imikwimodu w postaci kremu może prowadzić do wystąpienia ciężkich miejscowych odczynów skórnych.¹⁵

Po przypadkowym spożyciu jednorazowej dawki 200 mg imikwimodu (co odpowiada zawartości około 16 saszetek) mogą wystąpić nudności, wymioty, ból głowy, bóle mięśniowe i gorączka. Najcięższym klinicznie działaniem niepożądanym zgłoszonym po wielokrotnym doustnym podaniu dawki ≥ 200 mg był spadek ciśnienia, który ustępował po doustnym lub dożylnym podaniu płynów.¹⁶

Tabela działań niepożądanych

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁷

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:¹⁸

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁹