Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Podejmując decyzję o przepisaniu ibuprofenu, należy dokładnie przeanalizować przeciwwskazania do jego stosowania. Ibuprofen Pharmaclan w dawce 600 mg, występujący w postaci tabletek powlekanych, nie powinien być stosowany w określonych sytuacjach klinicznych, opisanych poniżej. Właściwa ocena przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta.¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (ibuprofen) lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się różnymi objawami klinicznymi i stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do podania leku.²

Reakcje nadwrażliwości w wywiadzie związane z NLPZ

Ibuprofen nie powinien być stosowany u pacjentów, u których w przeszłości występowały reakcje nadwrażliwości po przyjęciu kwasu acetylosalicylowego lub innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Do objawów nadwrażliwości należą:

• Skurcz oskrzeli – ostry skurcz mięśni gładkich oskrzeli powodujący znaczne zwężenie ich światła
• Astma – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych
• Pokrzywka – ostra reakcja skórna objawiająca się bąblami i świądem
• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie zagrażający życiu obrzęk tkanek podskórnych
• Nieżyt nosa – reakcja zapalna błony śluzowej nosa

Podanie ibuprofenu pacjentom z wymienionymi reakcjami w wywiadzie może prowadzić do nasilenia objawów lub wystąpienia reakcji anafilaktycznej.³

Powikłania ze strony przewodu pokarmowego

Ibuprofen jest przeciwwskazany u pacjentów z:

1. Krwawieniem z przewodu pokarmowego lub perforacją w wywiadzie, związanymi z wcześniejszym leczeniem NLPZ – dotyczy to stanów bezpośredniego uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego pod wpływem stosowania leków z grupy NLPZ.
2. Czynnym lub nawracającym wrzodem trawiennym – przeciwwskazanie dotyczy pacjentów z aktualnie występującym wrzodem żołądka lub dwunastnicy.
3. Krwawieniem z przewodu pokarmowego w wywiadzie – szczególnie gdy wystąpiły dwa lub więcej odrębnych epizodów potwierdzonego owrzodzenia lub krwawienia.

Podanie ibuprofenu w powyższych przypadkach zwiększa ryzyko nawrotu krwawienia, nasilenia istniejącego owrzodzenia lub wystąpienia perforacji przewodu pokarmowego.⁴

Zaburzenia hematologiczne

Ibuprofen jest przeciwwskazany u pacjentów z niewyjaśnionymi zaburzeniami krwiotwórczymi. Dotyczy to przypadków, gdy u pacjenta występują nieprawidłowości w zakresie produkcji elementów morfotycznych krwi o nieznanej etiologii. Stosowanie ibuprofenu w takich przypadkach może maskować objawy choroby podstawowej lub prowadzić do nasilenia zaburzeń hematologicznych.⁵

Niewydolność narządowa

Stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane w następujących przypadkach niewydolności narządowej:

• Ciężka niewydolność serca (klasa IV wg NYHA) – pacjenci z zaawansowaną niewydolnością serca, objawiającą się dusznością spoczynkową i niemożnością wykonywania jakiejkolwiek aktywności fizycznej bez dyskomfortu
• Ciężka niewydolność wątroby – pacjenci z zaawansowaną dysfunkcją wątroby, u których metabolizm ibuprofenu może być znacząco zaburzony
• Ciężka niewydolność nerek – pacjenci ze znacznym upośledzeniem funkcji nerek, u których eliminacja ibuprofenu i jego metabolitów jest istotnie ograniczona

Stosowanie ibuprofenu w powyższych stanach może prowadzić do pogorszenia funkcji narządów i nasilenia ich niewydolności.⁶

Ciąża – trzeci trymestr

Ibuprofen jest bezwzględnie przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. Stosowanie ibuprofenu w tym okresie wiąże się z ryzykiem przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego Botalla u płodu, możliwością wydłużenia czasu krwawienia, hamowania czynności skurczowej macicy i opóźniania porodu. Ponadto, stosowanie NLPZ pod koniec ciąży może prowadzić do rozwoju niewydolności nerek u płodu.⁷

Ciężkie odwodnienie

Ibuprofen nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkim odwodnieniem, które może być spowodowane:

• Długotrwałymi lub intensywnymi wymiotami
• Przedłużającą się biegunką
• Niewystarczającym przyjmowaniem płynów z innych przyczyn

U pacjentów odwodnionych stosowanie ibuprofenu zwiększa ryzyko wystąpienia ostrej niewydolności nerek. Przed włączeniem leczenia należy skorygować zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.⁸

Postępowanie kliniczne przy przeciwwskazaniach

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z wymienionych przeciwwskazań należy:

1. Rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego
2. Jeśli konieczne jest zastosowanie leku przeciwbólowego, należy rozważyć leki o innym mechanizmie działania (np. paracetamol)
3. W przypadku przeciwwskazań związanych z nadwrażliwością na NLPZ, nie należy stosować żadnego leku z tej grupy
4. Przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący przyjmowanych leków przed włączeniem ibuprofenu, aby uniknąć potencjalnych interakcji

Należy podkreślić, że przeciwwskazania do stosowania Ibuprofenu Pharmaclan (600 mg, tabletki powlekane) powinny być dokładnie ocenione przed rozpoczęciem terapii, a decyzja o zastosowaniu leku powinna opierać się na dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka dla pacjenta.⁹