Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu ibandronowego

Stosowanie kwasu ibandronowego wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz monitorowania pacjenta pod kątem określonych zagrożeń. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat potencjalnych niebezpieczeństw oraz środków ostrożności, które należy podjąć podczas leczenia tym lekiem.¹

Zaburzenia tkanki kostnej i gospodarki mineralnej

Przed rozpoczęciem terapii kwasem ibandronowym konieczne jest skuteczne leczenie hipokalcemii oraz innych zaburzeń metabolizmu kostnego i mineralnego. Każdy pacjent powinien przyjmować odpowiednie ilości wapnia i witaminy D. W przypadku stwierdzenia niedoborów w diecie, zaleca się wprowadzenie odpowiedniej suplementacji wapnia i/lub witaminy D.²

Podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego

Doustne podawanie bisfosfonianów, w tym kwasu ibandronowego, może powodować lokalne podrażnienia błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ze względu na działanie drażniące i potencjalne pogorszenie stanu choroby podstawowej, Ibandronic acid Synthon należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z czynną chorobą górnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak:³

• Przełyk Barretta
• Dysfagia
• Inne choroby przełyku
• Zapalenie błony śluzowej żołądka
• Zapalenie dwunastnicy
• Owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego

U pacjentów przyjmujących doustnie bisfosfoniany raportowano działania niepożądane takie jak zapalenie błony śluzowej przełyku, owrzodzenie przełyku i nadżerki przełyku. W niektórych przypadkach powikłania były ciężkie, wymagające hospitalizacji, rzadko z towarzyszącym krwawieniem lub prowadzące do zwężenia przełyku czy perforacji. Ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych ze strony przełyku w stopniu ostrym jest szczególnie wysokie u pacjentów, którzy:⁴

• Nie stosują się do instrukcji przyjmowania leku
• Kontynuują przyjmowanie doustnych bisfosfonianów mimo pojawienia się objawów wskazujących na podrażnienie przełyku

Pacjenci powinni zwracać szczególną uwagę na przestrzeganie instrukcji przyjmowania leku. Lekarze muszą monitorować wszelkie objawy mogące świadczyć o reakcji ze strony przełyku. Należy poinstruować pacjentów, aby natychmiast przerwali stosowanie produktu Ibandronic acid Synthon i zgłosili się po pomoc medyczną w przypadku wystąpienia następujących objawów:⁵

• Dysfagia (trudności w połykaniu)
• Biegunka
• Ból zamostkowy
• Zgaga lub nasilenie istniejącej zgagi

Należy zauważyć, że chociaż w kontrolowanych badaniach klinicznych nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka, po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano przypadki owrzodzenia żołądka i przełyku po stosowaniu doustnych bisfosfonianów.⁶

Interakcje z kwasem acetylosalicylowym i niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz bisfosfonianów wiąże się z ryzykiem podrażnienia przewodu pokarmowego. Z tego powodu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków.⁷

Martwica kości szczęki i (lub) żuchwy (ONJ)

Po wprowadzeniu do obrotu kwasu ibandronowego w zastosowaniach onkologicznych, raportowano bardzo rzadkie przypadki martwicy kości szczęki i/lub żuchwy (ONJ – osteonecrosis of the jaw).⁸

U pacjentów z niewyleczonymi, otwartymi zmianami tkanek miękkich w jamie ustnej należy odroczyć rozpoczęcie leczenia lub rozpoczęcie nowego cyklu terapii. Dla pacjentów z czynnikami ryzyka ONJ zaleca się przeprowadzenie badania stomatologicznego oraz profilaktycznego leczenia stomatologicznego przed rozpoczęciem terapii kwasem ibandronowym, a także indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka.⁹

Dokonując oceny ryzyka wystąpienia ONJ u pacjenta, należy uwzględnić następujące czynniki ryzyka:¹⁰

• Siła działania produktu leczniczego hamującego resorpcję kości (większe ryzyko występuje przy stosowaniu leków o dużej sile działania)
• Droga podania (większe ryzyko przy podaniu pozajelitowym)
• Skumulowana dawka leków antyresorpcyjnych
• Rozpoznanie choroby nowotworowej i choroby współistniejące (np. niedokrwistość, zaburzenia krzepnięcia, zakażenie)
• Palenie tytoniu
• Jednocześnie stosowane leki: kortykosteroidy, chemioterapia, inhibitory angiogenezy, radioterapia głowy i szyi
• Nieodpowiednia higiena jamy ustnej, choroba przyzębia, niewłaściwie dopasowane protezy dentystyczne, choroby zębów w przeszłości
• Inwazyjne zabiegi stomatologiczne, np. ekstrakcje zębów

Należy zalecać wszystkim pacjentom prawidłową higienę jamy ustnej, regularne kontrole stomatologiczne oraz natychmiastowe zgłaszanie wszelkich objawów w obrębie jamy ustnej, takich jak: ruchomość zębów, ból, obrzęk, niegojące się owrzodzenia lub obecność wydzieliny podczas leczenia kwasem ibandronowym. W trakcie terapii inwazyjne zabiegi stomatologiczne powinny być wykonywane jedynie po starannym rozważeniu wskazań, unikając ich przeprowadzania w okresie bliskim podania leku.¹¹

Plan postępowania z pacjentami, u których wystąpiła martwica kości szczęki i/lub żuchwy, powinien zostać ustalony w ścisłej współpracy między lekarzem prowadzącym a stomatologiem lub chirurgiem szczękowym posiadającym doświadczenie w leczeniu ONJ. Należy rozważyć czasowe przerwanie stosowania kwasu ibandronowego do momentu ustąpienia ONJ oraz zminimalizować czynniki ryzyka, o ile jest to możliwe.¹²

Martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego

Podczas stosowania bisfosfonianów odnotowano przypadki martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego, głównie związane z długotrwałym leczeniem. Do potencjalnych czynników ryzyka tego powikłania należą:¹³

• Stosowanie steroidów
• Chemioterapia
• Czynniki ryzyka miejscowe:
  • Zakażenie
  • Uraz

U pacjentów przyjmujących bisfosfoniany i zgłaszających objawy ze strony ucha, w tym przewlekłe zakażenia ucha, należy rozważyć możliwość wystąpienia martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego.¹⁴

Nietypowe złamania kości udowej

U osób stosujących bisfosfoniany zgłaszano przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej, głównie u pacjentów długotrwale leczonych z powodu osteoporozy. Te złamania mogą mieć charakter poprzeczny lub krótki skośny i mogą wystąpić w dowolnym miejscu wzdłuż całej kości udowej – od miejsca tuż pod krętarzem mniejszym aż do okolicy nadkłykciowej.¹⁵

Charakterystycznymi cechami nietypowych złamań kości udowej są:¹⁶

• Powstają po minimalnym urazie lub bez urazu
• Mogą być poprzedzone bólem uda lub bólem w pachwinie
• W badaniach obrazowych często na kilka tygodni lub miesięcy przed całkowitym złamaniem widoczne są cechy złamań z przeciążenia
• Występują często obustronnie
• Charakteryzują się słabym gojeniem

U pacjentów, u których podejrzewa się nietypowe złamanie kości udowej, należy rozważyć odstawienie bisfosfonianów do czasu przeprowadzenia pełnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Zaleca się poinstruowanie pacjentów, aby zgłaszali pojawienie się jakiegokolwiek bólu w obrębie uda, biodra lub pachwiny występującego podczas terapii bisfosfonianami. Każdy pacjent zgłaszający takie objawy powinien być zbadany pod kątem obecności niecałkowitego złamania kości udowej.¹⁷

Substancje pomocnicze

Ibandronic acid Synthon zawiera laktozę jednowodną (54 mg w tabletce). Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.¹⁸