Mechanizm działania kwasu ibandronowego

Kwas ibandronowy jest przedstawicielem bisfosfonianów, grupy związków chemicznych wykazujących specyficzne powinowactwo do tkanki kostnej. Selektywne oddziaływanie na kość wynika z wysokiego powinowactwa bisfosfonianów do składników mineralnych kości. Mechanizm działania polega głównie na hamowaniu aktywności osteoklastów, komórek odpowiedzialnych za resorpcję tkanki kostnej, choć dokładny mechanizm molekularny nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.¹

Działanie farmakodynamiczne

W badaniach przedklinicznych in vivo wykazano, że kwas ibandronowy skutecznie przeciwdziała niszczeniu tkanki kostnej wywołanemu różnymi czynnikami, takimi jak zahamowanie czynności gonad, retinoidy, guzy nowotworowe lub ich wyciągi. Hamowanie endogennej resorpcji kości zostało potwierdzone w badaniach kinetycznych z wykorzystaniem izotopu 45Ca oraz w badaniach oceniających uwalnianie znakowanej radioaktywnie tetracykliny uprzednio wbudowanej do kośćca.²

Istotnym aspektem profilu farmakodynamicznego kwasu ibandronowego jest brak wpływu na proces mineralizacji kości przy stosowaniu dawek znacznie wyższych niż te uznawane za terapeutycznie skuteczne.³

Działanie w nowotworowej resorpcji kości

Przebieg resorpcji kości w przebiegu choroby nowotworowej charakteryzuje się wzmożonym procesem niszczenia tkanki kostnej, który nie jest równoważony odpowiednim tempem kościotworzenia. Kwas ibandronowy, dzięki selektywnemu hamowaniu aktywności osteoklastów, zmniejsza natężenie procesu resorpcji kości, co prowadzi do redukcji powikłań kostnych związanych z chorobą nowotworową.⁴

Badania kliniczne u pacjentek z rakiem piersi z przerzutami do kości wykazały zależny od dawki hamujący wpływ kwasu ibandronowego na proces osteolizy kości, co można ocenić na podstawie zmian stężeń markerów resorpcji kostnej. Ponadto stwierdzono zależny od dawki wpływ na częstość występowania zdarzeń kostnych u tych pacjentek.⁵

Skuteczność kliniczna

Badania kliniczne fazy III

Skuteczność kwasu ibandronowego w postaci tabletek w dawce 50 mg w zapobieganiu zdarzeniom kostnym u chorych na raka piersi z przerzutami do kości oceniano w dwóch randomizowanych badaniach klinicznych III fazy, kontrolowanych placebo, trwających 96 tygodni. Do badań włączono łącznie 564 pacjentki z rakiem piersi i potwierdzonymi radiologicznie przerzutami do kości, które przydzielono losowo do grupy otrzymującej placebo (277 pacjentek) lub kwas ibandronowy w dawce 50 mg (287 pacjentek).⁶

Pierwszorzędowe punkty końcowe

Głównym punktem końcowym badań był wskaźnik chorobowości kostnej w okresie czasu (Skeletal Morbidity Period Rate – SMPR). Ten złożony punkt końcowy obejmował następujące zdarzenia związane z kośćcem (Skeletal Related Events – SRE):⁷

• napromienianie kości w celu leczenia złamań lub złamań zagrażających,
• leczenie chirurgiczne złamań kości,
• złamania kręgów,
• złamania inne niż kręgi.

W analizie SMPR uwzględniano aspekt czasowy, biorąc pod uwagę fakt, że jedno lub więcej zdarzeń występujących w pojedynczym 12-tygodniowym okresie może być potencjalnie powiązanych. Z tego powodu, zdarzenia mnogie liczono tylko raz w każdym 12-tygodniowym okresie obserwacji.⁸

Zbiorcza analiza wyników z obu badań wykazała istotną statystycznie korzyść ze stosowania kwasu ibandronowego w dawce 50 mg w porównaniu do placebo w zmniejszaniu częstości występowania zdarzeń związanych z kośćcem mierzonych jako wskaźnik SMPR (p=0,041). W grupie leczonej kwasem ibandronowym stwierdzono redukcję ryzyka wystąpienia SRE o 38% w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (ryzyko względne 0,62; p=0,003).⁹

Drugorzędowe punkty końcowe

Analizując drugorzędowe punkty końcowe, wykazano istotną statystycznie poprawę w zakresie nasilenia bólów kostnych u pacjentek otrzymujących kwas ibandronowy w dawce 50 mg w porównaniu do grupy placebo. Obserwowano trwałe zmniejszenie nasilenia bólu do poziomu niższego niż przed rozpoczęciem leczenia, utrzymujące się przez cały okres badania. Jednocześnie stwierdzono znaczące zmniejszenie zapotrzebowania na leki przeciwbólowe w porównaniu do grupy placebo.¹⁰

W grupie pacjentek leczonych kwasem ibandronowym rzadziej dochodziło do pogorszenia jakości życia oraz pogorszenia stanu sprawności ogólnej według skali WHO w porównaniu do grupy otrzymującej placebo. Różnice te były statystycznie istotne.¹¹

Badania biochemiczne wykazały istotne zmniejszenie stężenia markera resorpcji kostnej CTx (telopeptydu C-końcowego uwolnionego z cząsteczki kolagenu typu I) w moczu u pacjentek otrzymujących kwas ibandronowy w porównaniu do grupy placebo. Co ważne, to zmniejszenie stężenia CTx w moczu było znamiennie skorelowane z pierwszorzędowym punktem końcowym skuteczności SMPR (współczynnik korelacji Kendal-tau-b, p<0,001).<sup data-drug="Ibandronic acid Synthon" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Stężenia markera resorpcji kostnej CTx (telopeptyd C-końcowy uwolniony z cząsteczki kolagenu typu I) w moczu były znamiennie zmniejszone w grupie chorych otrzymujących preparat kwas ibandronowy w porównaniu do placebo. Zmniejszenie stężeń CTx w moczu było znamiennie skorelowane z pierwszorzędowym punktem końcowym skuteczności SMPR Kendal -tau-b (p 12

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania kwasu ibandronowego u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia nie zostały ustalone. Brak jest dostępnych danych klinicznych dotyczących tej grupy wiekowej.¹³