Właściwości farmakodynamiczne
Glucosum 5% Fresenius 50 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Glucosum 5% Fresenius

Glucosum 5% Fresenius należy do grupy farmakoterapeutycznej płynów infuzyjnych do żywienia pozajelitowego, podgrupy węglowodany (kod ATC: B05BA03). Produkt leczniczy stanowi roztwór do infuzji zawierający 50 mg/ml glukozy (50 g/1000 ml) w postaci glukozy jednowodnej (55 g). Osmolarność roztworu wynosi 278 mOsmol/l.¹

Rola metaboliczna glukozy w organizmie

Glukoza jest podstawowym cukrem prostym wykorzystywanym przez organizm ludzki jako główne źródło energii. Jeden gram glukozy dostarcza 16,8 kJ (4 kcal) energii metabolicznej.² Prawidłowe stężenie glukozy we krwi na czczo u zdrowego człowieka mieści się w zakresie 75-95 mg/100 ml (4,16-5,27 mmol/l).³

W procesie metabolicznym glukoza jest rozkładana podczas glikolizy do pirogronianu lub mleczanu w celu uzyskania energii. Jest niezbędnym składnikiem dla utrzymania prawidłowej glikemii oraz aktywnie uczestniczy w procesach syntezy białek oraz lipogenezie. Ponadto, stanowi substrat do syntezy glikogenu, który jest formą magazynowania węglowodanów w organizmie.⁴

Regulacja poziomu glukozy we krwi

Homeostaza glukozy jest precyzyjnie regulowana przez układ hormonalny. W procesie regulacji stężenia cukru we krwi kluczową rolę odgrywają hormony:⁵

• Insulina – hormon obniżający poziom glukozy we krwi, stymulujący jej wychwyt przez tkanki
• Glukagon – hormon zwiększający poziom glukozy we krwi poprzez stymulację glikogenolizy i glukoneogenezy
• Glikokortykoidy – hormony zwiększające oporność tkanek na insulinę i promujące glukoneogenezę
• Katecholaminy – hormony stresowe stymulujące uwalnianie glukozy

Znaczenie fizjologiczne glukozy dla tkanek

Glukoza pełni szczególnie istotną rolę dla wybranych tkanek i narządów organizmu. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek układu nerwowego, które wykorzystują ją jako praktycznie wyłączne źródło energii. Ponadto, glukoza jest kluczowa dla prawidłowej pracy rdzenia nerki oraz erytrocytów, które również w znacznym stopniu zależą od energii uzyskiwanej na drodze glikolizy.⁶

Efekty metaboliczne pozajelitowego podania glukozy

Przy stosowaniu roztworu glukozy należy uwzględnić potencjalne skutki metaboliczne, szczególnie przy podawaniu w dużych ilościach drogą pozajelitową. Istotnym efektem jest działanie hipokaliemiczne oraz hipofosfatemiczne, które może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych.⁷

Optymalne wykorzystanie podawanej glukozy jest uwarunkowane utrzymaniem właściwego stężenia elektrolitów oraz zachowaniem równowagi kwasowo-zasadowej. Szczególnie stan kwasicy może prowadzić do istotnych zaburzeń tlenowego metabolizmu glukozy.⁸

Zaburzenia metabolizmu glukozy w stanach patologicznych

W określonych stanach patologicznych może dochodzić do zaburzeń przyswajania glukozy. Dotyczy to przede wszystkim:⁹

• Cukrzycy – choroby charakteryzującej się deficytem insuliny lub insulinoopornością
• Spadku tolerancji glukozy wywołanego czynnikami hormonalnymi
• Stanów metabolizmu stresowego – występujących w sytuacjach:
  • Śródoperacyjnych
  • Pooperacyjnych
  • Ciężkich urazów ciała

Wymienione stany patologiczne mogą powodować hiperglikemię nawet bez zewnętrznej podaży glukozy. Podwyższony poziom glukozy we krwi może prowadzić do utraty płynów przez nerki (diureza osmotyczna), skutkując odwodnieniem hipertonicznym oraz hiperosmolarnością, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do śpiączki.¹⁰

Ryzyko związane z nadmierną podażą glukozy

Nadmierne dostarczanie glukozy, szczególnie w zespołach pourazowych, może nasilać nieprawidłowe wchłanianie węglowodanów oraz prowadzić do przekształcania glukozy w lipidy z powodu upośledzonego spalania glukozy. Konsekwencje nadmiernej podaży glukozy obejmują:¹¹

1. Zwiększenie obciążenia organizmu dwutlenkiem węgla powstającym w procesie utleniania glukozy, co może powodować problemy z odłączeniem pacjenta od respiratora
2. Zwiększenie odkładania związków lipidowych w narządach (np. stłuszczenie wątroby)¹²

Szczególne ryzyko u pacjentów z urazami czaszkowo-mózgowymi

Pacjenci z urazem czaszkowo-mózgowym oraz obrzękiem mózgu stanowią grupę szczególnego ryzyka w kontekście zaburzeń homeostazy glukozy. U tych chorych nawet niewielkie zmiany stężenia cukru we krwi oraz związane z tym zwiększenie osmolarności osocza mogą przyczynić się do nasilenia istniejących uszkodzeń mózgu.¹³