Właściwości farmakokinetyczne gabapentyny

Gabapentyna charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który należy uwzględnić przy planowaniu terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące procesów, jakim podlega lek w organizmie.

Wchłanianie

Po podaniu doustnym gabapentyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 2-3 godzin. Istotną cechą leku jest fakt, że jego dostępność biologiczna (odsetek wchłoniętej dawki) wykazuje tendencję malejącą wraz ze zwiększeniem dawki. Bezwzględna dostępność biologiczna kapsułki 300 mg wynosi około 60%. Warto podkreślić, że pożywienie, nawet dieta bogatotłuszczowa, nie wpływa w sposób klinicznie istotny na farmakokinetykę gabapentyny. Również wielokrotne podawanie leku nie zmienia jego profilu farmakokinetycznego.¹

W badaniach klinicznych stężenie gabapentyny w osoczu wahało się w zakresie od 2 μg/ml do 20 μg/ml, jednak te wartości nie miały charakteru predykcyjnego w odniesieniu do bezpieczeństwa czy skuteczności terapii.²

Parametry farmakokinetyczne w stanie stacjonarnym

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe parametry farmakokinetyczne gabapentyny w stanie stacjonarnym podczas stosowania leku co 8 godzin:

Objaśnienia parametrów:

• Cmax – maksymalne stężenie leku w osoczu w stanie stacjonarnym
• tmax – czas do osiągnięcia Cmax
• t1/2 – okres półtrwania eliminacji
• AUC (0-8) – pole powierzchni pod krzywą stężenia leku w osoczu w zależności od czasu dla okresu od podania leku do 8 godzin po podaniu
• Ae% – odsetek dawki, która została wydalona z moczem w postaci niezmienionej od chwili podania leku do 8 godzin po podaniu

³

Dystrybucja

Gabapentyna charakteryzuje się brakiem wiązania z białkami osocza, a jej objętość dystrybucji wynosi 57,7 litrów. U pacjentów cierpiących na padaczkę stężenie gabapentyny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowi około 20% stężenia w stanie stacjonarnym osiąganego w osoczu. Istotną informacją kliniczną jest obecność gabapentyny w mleku kobiet karmiących piersią.⁴

Metabolizm

W przypadku gabapentyny nie ma dowodów na to, że organizm ludzki metabolizuje ten związek. Co istotne, lek nie indukuje wątrobowych oksydaz o mieszanej funkcji, które uczestniczą w metabolizmie leków. Oznacza to, że gabapentyna nie ulega przemianom metabolicznym w organizmie.⁵

Eliminacja

Gabapentyna podlega eliminacji z organizmu wyłącznie przez nerki i to w postaci niezmienionej. Okres półtrwania eliminacji gabapentyny nie zależy od dawki i wynosi średnio od 5 do 7 godzin.⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku i z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek klirens gabapentyny z osocza jest zmniejszony. Stała szybkości eliminacji gabapentyny, klirens z osocza oraz klirens nerkowy wykazują zależność proporcjonalną do klirensu kreatyniny. Gabapentyna może być usuwana z osocza przez hemodializę, co ma istotne znaczenie kliniczne. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub poddawanych hemodializie zaleca się odpowiednie modyfikowanie dawkowania.⁷

Farmakokinetyka u dzieci

Profil farmakokinetyczny gabapentyny u dzieci został określony na podstawie badań w grupie pięćdziesięciu zdrowych osób w wieku od 1 miesiąca do 12 lat. Stwierdzono, że stężenie gabapentyny w osoczu u dzieci powyżej 5. roku życia jest generalnie podobne do obserwowanego u dorosłych, przy przeliczeniu dawki leku w mg na kilogram masy ciała.⁸

Natomiast w badaniu farmakokinetyki przeprowadzonym u 24 zdrowych dzieci w wieku od 1 miesiąca do 48 miesięcy, zaobserwowano:

• ekspozycję (AUC) mniejszą o około 30%
• mniejsze stężenie Cmax
• zwiększony klirens w przeliczeniu na masę ciała

Powyższe obserwacje poczyniono w porównaniu do dostępnych danych raportowanych dla dzieci w wieku powyżej 5 lat.⁹

Liniowość lub nieliniowość

Charakterystyczną cechą gabapentyny jest fakt, że jej dostępność biologiczna (odsetek wchłoniętej dawki) zmniejsza się wraz ze wzrostem dawki. Ta właściwość wpływa na nieliniowość parametrów farmakokinetycznych, do których zalicza się parametr dostępności biologicznej (F), np. Ae%, CL/F, Vd/F.¹⁰

Farmakokinetykę procesu eliminacji (parametry farmakokinetyczne niezależne od wartości F, na przykład CLr i t1/2) najlepiej opisuje model liniowy. Co istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej, stężenie gabapentyny w osoczu w stanie stacjonarnym można przewidzieć na podstawie danych dotyczących podania jednorazowego.¹¹