Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod Bluefish (fingolimod 0,5 mg w postaci kapsułek twardych) wymaga szczególnej uwagi podczas przepisywania kobietom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią. Lekarz musi przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń oraz wdrożyć odpowiednie procedury monitorowania i postępowania medycznego.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Stosowanie fingolimodu jest jednoznacznie przeciwwskazane u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii lekarz zobowiązany jest do:²

• Uzyskania negatywnego wyniku testu ciążowego u pacjentki
• Przekazania szczegółowych informacji o poważnym ryzyku dla płodu związanym z terapią fingolimodem
• Poinformowania o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu (okres ten wynika z czasu eliminacji leku z organizmu)

Lekarze przepisujący fingolimod muszą stosować się do specjalnych procedur zawartych w Pakiecie Informacji dla Lekarza. Procedury te należy wdrożyć przed przepisaniem fingolimodu pacjentkom oraz kontynuować w trakcie leczenia.³

W przypadku planowania ciąży przez pacjentkę, lekarz powinien poinformować ją o konieczności przerwania leczenia fingolimodem z odpowiednim wyprzedzeniem (min. 2 miesiące przed planowaną ciążą). Należy również uprzedzić pacjentkę o możliwym nawrocie aktywności stwardnienia rozsianego po odstawieniu leku.⁴

Wpływ na ciążę i rozwój płodu

Dane zebrane po wprowadzeniu produktu do obrotu wskazują, że stosowanie fingolimodu w okresie ciąży wiąże się z 2-krotnym zwiększeniem ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych w porównaniu z odsetkiem obserwowanym w populacji ogólnej (2-3% wg danych EUROCAT).⁵

Najczęściej zgłaszane wady wrodzone związane ze stosowaniem fingolimodu obejmują:⁶

• Wrodzone choroby serca, takie jak:
  • Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej
  • Ubytek w przegrodzie międzykomorowej
  • Tetralogia Fallota (złożona wada serca)
• Anomalie rozwojowe nerek
• Anomalie rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego

Mechanizm teratogennego działania fingolimodu można powiązać z faktem, że receptor fosforanu sfingozyny 1 (S1P), będący celem działania leku, uczestniczy w procesie tworzenia naczyń krwionośnych podczas embriogenezy. Badania przedkliniczne na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ fingolimodu na reprodukcję, powodując utratę płodu i wady narządów, w szczególności przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej.⁷

Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu fingolimodu na przebieg porodu.⁸

Postępowanie w przypadku ciąży

Ze względu na ryzyko teratogenne, fingolimod jest przeciwwskazany podczas ciąży. W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności:⁹

1. Przerwania leczenia fingolimodem co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą
2. Natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku nieplanowanej ciąży

Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii fingolimodem, lekarz powinien:¹⁰

• Natychmiast odstawić lek
• Udzielić pacjentce szczegółowej porady medycznej dotyczącej ryzyka szkodliwego wpływu na płód
• Zaplanować i przeprowadzić odpowiednie badania ultrasonograficzne w celu monitorowania rozwoju płodu

Karmienie piersią

Badania na zwierzętach wykazały, że fingolimod przenika do mleka w okresie laktacji. Istnieje zatem realne ryzyko przenikania leku do mleka kobiecego i wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią.¹¹

Z tego powodu lekarz musi jednoznacznie poinformować pacjentkę, że kobiety przyjmujące Fingolimod Bluefish nie powinny karmić piersią. Konieczne jest zastosowanie alternatywnych metod karmienia niemowlęcia w przypadku, gdy terapia fingolimodem jest niezbędna dla matki.

Wpływ na płodność

W oparciu o badania przedkliniczne nie stwierdzono, aby stosowanie fingolimodu było związane ze zwiększonym ryzykiem osłabienia płodności. Dane przedkliniczne nie sugerują negatywnego wpływu leku na funkcje rozrodcze u kobiet i mężczyzn.¹²

Zalecenia dla lekarzy przepisujących fingolimod

Lekarz przepisujący Fingolimod Bluefish kobietom w wieku rozrodczym powinien:¹³

• Wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem leczenia
• Szczegółowo poinformować pacjentkę o ryzyku teratogennym
• Upewnić się, że pacjentka stosuje skuteczną antykoncepcję podczas terapii i przez 2 miesiące po jej zakończeniu
• Pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłoszenia podejrzenia ciąży
• Zaplanować odstawienie leku co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą
• Poinformować o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas leczenia
• Przeprowadzać regularne kontrole i monitorowanie pacjentki

Kompleksowe wskazówki dla lekarzy dotyczące zarządzania ryzykiem związanym z płodnością, ciążą i laktacją u pacjentek przyjmujących fingolimod zawarte są w specjalnym Pakiecie Informacji dla Lekarza, z którym każdy lekarz przepisujący ten lek powinien się zapoznać.¹⁴