Właściwości farmakodynamiczne
Evertas 9,5 mg/24 h

Właściwości farmakodynamiczne

Rywastygmina należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, a dokładniej leków przeciw otępieniu starczemu, będących inhibitorami cholinesterazy (kod ATC: N06DA03). ¹

Mechanizm działania

Rywastygmina jest inhibitorem acetylo- i butyrylocholinoesterazy z grupy karbaminianów. Jej działanie polega na usprawnianiu cholinergicznego przekaźnictwa neurosynaptycznego poprzez spowalnianie procesu rozkładu acetylocholiny uwalnianej przez funkcjonalnie sprawne neurony cholinergiczne. Dzięki temu mechanizmowi rywastygmina może wywierać pozytywny wpływ na objawy ubytkowe dotyczące procesów poznawczych u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. ²

Działanie rywastygminy polega na czasowej inaktywacji cholinoesteraz poprzez tworzenie z nimi kompleksu za pomocą wiązania kowalencyjnego. Badania na zdrowych młodych mężczyznach wykazały, że po doustnym podaniu leku w dawce 3 mg dochodzi do zmniejszenia aktywności acetylocholinoesterazy (AChE) w płynie mózgowo-rdzeniowym o około 40% w ciągu pierwszych 1,5 godziny po przyjęciu. Aktywność enzymu wraca do wartości wyjściowych po około 9 godzinach od momentu osiągnięcia maksymalnego działania hamującego. ³

Zależność efektu farmakodynamicznego od dawki

U pacjentów cierpiących na chorobę Alzheimera wykazano, że hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym przez doustnie podawaną rywastygminę jest zależne od dawki w zakresie do 6 mg podawanych dwa razy na dobę (nie badano wyższych dawek). Co istotne, hamowanie aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym u 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą doustną było zbliżone do hamowania aktywności AChE. ⁴

Badania kliniczne w otępieniu typu alzheimerowskiego

Skuteczność terapeutyczna systemów transdermalnych rywastygminy u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego została potwierdzona w dwóch kluczowych badaniach klinicznych:

• 24-tygodniowym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo wraz z jego otwartą kontynuacją
• 48-tygodniowym podwójnie zaślepionym badaniu porównawczym

⁵

Badanie 24-tygodniowe kontrolowane placebo

W badaniu kontrolowanym placebo uczestniczyli pacjenci, którzy w skali MMSE (Mini-Mental State Examination) uzyskali wynik w przedziale 10-20 punktów. Ocena skuteczności leku została przeprowadzona przy użyciu specjalistycznych narzędzi, które stosowano w regularnych odstępach czasu podczas 24-tygodniowej fazy leczenia. Wykorzystano następujące narzędzia badawcze: ⁶

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive subscale) – skala oceniająca zdolności poznawcze
• ADCS-CGIC (Alzheimer’s Disease Cooperative Study – Clinician’s Global Impression of Change) – ogólna całościowa ocena pacjenta dokonywana przez lekarza, uwzględniająca informacje od opiekuna
• ADCS-ADL (Alzheimer’s Disease Cooperative Study – Activities of Daily Living) – ocena sprawności pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak higiena osobista, jedzenie, ubieranie się, udział w pracach domowych (np. zakupy), orientacja w terenie oraz czynności związane z finansami, dokonywana przez opiekuna

⁷

Wyniki uzyskane po 24 tygodniach badania przedstawiono w poniższej tabeli:

⁸

Interpretacja wyników badań klinicznych

Wyniki przeprowadzonych badań klinicznych wskazują, że systemy transdermalne z rywastygminą stanowią skuteczną opcję terapeutyczną dla pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. Forma transdermalna leku zapewnia stałe uwalnianie substancji czynnej (4,6 mg/24h dla plastra o powierzchni 4,6 cm² zawierającego 6,9 mg rywastygminy lub 9,5 mg/24h dla plastra o powierzchni 9,2 cm² zawierającego 13,8 mg rywastygminy), co może przyczyniać się do stabilniejszego działania leku w porównaniu z formami doustnymi. ⁹

Mechanizm działania rywastygminy, polegający na hamowaniu zarówno acetylo- jak i butyrylocholinoesterazy, przekłada się na poprawę przekaźnictwa cholinergicznego w mózgu, co prowadzi do łagodzenia objawów poznawczych otępienia alzheimerowskiego. Hamowanie butyrylocholinoesterazy może mieć szczególne znaczenie w zaawansowanych stadiach choroby, gdy dochodzi do zmian w proporcjach obu enzymów w mózgu pacjentów. ¹⁰