Właściwości farmakodynamiczne
Etoricoxib Teva 120 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Etoricoxib Teva

Etoricoxib Teva należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwzapalne i przeciwreumatyczne, niesteroidowe, koksyby, kod ATC: M01AH05. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych tego leku z uwzględnieniem mechanizmu działania, skuteczności klinicznej oraz profilu bezpieczeństwa.¹

Mechanizm działania

Etorykoksyb jest doustnym, wybiórczym w zakresie dawek klinicznych, inhibitorem cyklooksygenazy-2 (COX-2). W badaniach z zakresu farmakologii klinicznej produkt leczniczy Etoricoxib Teva w dawkach do 150 mg na dobę powodował zależne od dawki hamowanie COX-2 bez hamowania COX-1. Istotnym aspektem działania leku jest fakt, że etorykoksyb nie hamuje syntezy prostaglandyn w żołądku i nie wpływa na czynność płytek krwi.²

Cyklooksygenaza jest enzymem odpowiedzialnym za powstawanie prostaglandyn. Zidentyfikowano jej dwa izoenzymy:

• COX-1 – izoforma konstytutywna
• COX-2 – izoenzym indukowany przez czynniki powodujące stan zapalny

COX-2 odpowiada za syntezę prostanoidowych mediatorów powstania bólu, stanu zapalnego i gorączki. Uczestniczy także w wielu procesach fizjologicznych, takich jak:

• proces owulacji
• zagnieżdżanie się komórki jajowej
• zamknięcie przewodu tętniczego u płodu
• regulacja czynności nerek
• regulacja czynności ośrodkowego układu nerwowego (indukowanie gorączki, odczuwanie bólu, funkcje poznawcze)

Izoenzym COX-2 może również brać udział w gojeniu się wrzodów. Został wykryty w tkankach otaczających wrzody żołądka, jednak nie ustalono jednoznacznego związku z procesem gojenia się tych wrzodów u ludzi.³

Skuteczność kliniczna

Skuteczność kliniczna etorykoksybu została potwierdzona w szeregu badań klinicznych dla różnych wskazań terapeutycznych:

Choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS)

U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów etorykoksyb w dawce 60 mg, podawany jeden raz na dobę, powodował znamienną poprawę w zmniejszaniu bólu oraz oceny przebiegu choroby dokonywanej przez pacjentów. Korzystny efekt terapeutyczny obserwowano już w drugiej dobie leczenia i utrzymywał się on przez okres do 52 tygodni. Badania przeprowadzone z etorykoksybem w dawce 30 mg stosowanym raz na dobę również wykazały większą skuteczność w porównaniu do placebo w okresie leczenia przez 12 tygodni.⁴

W badaniach porównujących różne dawki leku wykazano, że etorykoksyb w dawce 60 mg zapewniał znacznie większą poprawę niż w dawce 30 mg dla wszystkich 3 pierwszorzędowych punktów końcowych w 6-tygodniowym okresie leczenia. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań z zastosowaniem etorykoksybu w dawce 30 mg w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów rąk.⁵

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

W przypadku pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów etorykoksyb w dawkach 60 mg i 90 mg, przyjmowany raz na dobę, powodował znamienną poprawę w zakresie trzech kluczowych parametrów:

• zmniejszenie bólu
• zmniejszenie stanu zapalnego
• poprawa zdolności do poruszania się

W badaniach oceniających dawki 60 mg i 90 mg, korzystne efekty terapeutyczne utrzymywały się przez cały 12-tygodniowy okres leczenia. W porównawczym badaniu obu dawek, etorykoksyb zarówno w dawce 60 mg, jak i 90 mg raz na dobę wykazywał większą skuteczność niż placebo. Dawka 90 mg okazała się jednak skuteczniejsza od dawki 60 mg w ogólnej ocenie pacjentów dotyczącej bólu (Patient Global Assessment of Pain) (0-100 mm w wizualnej skali analogowej), ze średnią poprawą -2,71 mm (95% CI: -4,98 mm, -0,45 mm).⁶

Dna moczanowa

W przypadku pacjentów z ostrymi napadami dny moczanowej, etorykoksyb stosowany w dawce 120 mg raz na dobę przez 8 dni wykazał skuteczność w łagodzeniu umiarkowanego i ciężkiego bólu stawów oraz stanu zapalnego. Efektywność terapeutyczna była porównywalna do indometacyny stosowanej w dawce 50 mg trzy razy na dobę. Co istotne, zmniejszenie nasilenia bólu obserwowano już po czterech godzinach od rozpoczęcia leczenia.⁷

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

U pacjentów z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa etorykoksyb w dawce 90 mg, podawany raz na dobę, powodował znamienną poprawę w zakresie kilku parametrów klinicznych:

• zmniejszenie bólu kręgosłupa
• redukcja stanu zapalnego
• zmniejszenie zesztywnienia
• poprawa funkcjonalna

Korzystny efekt terapeutyczny obserwowano już w drugim dniu po rozpoczęciu leczenia i utrzymywał się on przez pełne 52 tygodnie leczenia. W innym badaniu porównującym dawkę 60 mg z dawką 90 mg, obie dawki etorykoksybu wykazały podobną skuteczność w porównaniu do naproksenu w dawce 1000 mg na dobę.⁸

Interesująca obserwacja kliniczna dotyczyła pacjentów, którzy nie uzyskali zadowalającej kontroli bólu przy dawce 60 mg na dobę stosowanej przez 6 tygodni. U tych pacjentów zwiększenie dawki do 90 mg na dobę skutkowało lepszą kontrolą bólu kręgosłupa (mierzoną w 0-100 mm wizualnej skali analogowej) w porównaniu z kontynuowaniem dawki 60 mg na dobę, przy średniej poprawie -2,70 mm (95% CI: -4,88 mm, -0,52 mm).⁹

Ból pooperacyjny

Skuteczność etorykoksybu w leczeniu bólu pooperacyjnego oceniono w badaniu klinicznym dotyczącym stomatologicznego zabiegu chirurgicznego. Etorykoksyb w dawce 90 mg podawano raz na dobę przez maksymalnie 3 dni. W podgrupie pacjentów, u których w chwili rozpoczęcia badania ból miał nasilenie umiarkowane, działanie przeciwbólowe etorykoksybu w dawce 90 mg było:

• zbliżone do działania ibuprofenu w dawce 600 mg (16,11 względem 16,39; P=0,722)
• silniejsze od działania paracetamolu/kodeiny w dawce 600 mg/60 mg (11,00; P<0,001)
• silniejsze od placebo (6,84; P<0,001)

Efektywność mierzono za pomocą zmniejszenia bólu w okresie pierwszych 6 godzin (TOPAR6). Odsetek pacjentów wymagających dodatkowego leku przeciwbólowego w ciągu pierwszych 24 godzin dawkowania wynosił:

W tym badaniu mediana czasu do wystąpienia działania etorykoksybu w dawce 90 mg (zauważalne złagodzenie bólu) wynosiła 28 minut od przyjęcia leku.<sup data-drug="Etoricoxib Teva" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu klinicznym dotyczącym leczenia pooperacyjnego bólu związanego ze stomatologicznym zabiegiem chirurgicznym, etorykoksyb w dawce 90 mg podawano raz na dobę przez maksymalnie 3 dni. W podgrupie pacjentów, u których w chwili rozpoczęcia badania ból miał nasilenie umiarkowane, działanie przeciwbólowe etorykoksybu w dawce 90 mg było zbliżone do działania wywieranego przez ibuprofen w dawce 600 mg (16,11 względem 16,39; P=0,722) oraz silniejsze od działania paracetamolu/kodeiny w dawce 600 mg/60 mg (11,00; P<0,001) i placebo (6,84; P10

Bezpieczeństwo stosowania

Bezpieczeństwo stosowania etorykoksybu zostało dokładnie zbadane w ramach programu MEDAL (Wielonarodowościowy długotrwały program dotyczący zastosowania etorykoksybu i diklofenaku w zapaleniu stawów). Program ten obejmował trzy badania z randomizacją, podwójnie ślepą próbą i grupą kontrolną leczoną aktywnym komparatorem:

• badanie MEDAL
• badanie EDGE II
• badanie EDGE

Program MEDAL był prospektywnym programem analizy wyników dotyczących bezpieczeństwa dla układu sercowo-naczyniowego na podstawie danych zebranych z powyższych badań.¹¹

Charakterystyka badań programu MEDAL

Badanie MEDAL koncentrowało się na ocenie wyników dla układu sercowo-naczyniowego. Uczestniczyło w nim 17 804 pacjentów z ChZS oraz 5 700 pacjentów z RZS, którzy otrzymywali:

• etorykoksyb w dawce 60 mg (ChZS) lub 90 mg (ChZS oraz RZS), lub
• diklofenak w dawce 150 mg na dobę

Średni okres leczenia wynosił 20,3 miesiąca (maksymalnie 42,3 miesiąca, mediana 21,3 miesiąca). W badaniu tym rejestrowano wyłącznie ciężkie działania niepożądane oraz przypadki przerwania leczenia z powodu wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych.¹²

Badania EDGE i EDGE II porównywały tolerancję etorykoksybu i diklofenaku przez układ żołądkowo-jelitowy:

Badanie EDGE objęło 7 111 pacjentów z ChZS, którzy przyjmowali:

• etorykoksyb w dawce 90 mg na dobę (dawka 1,5 razy większa niż zalecana w ChZS), lub
• diklofenak w dawce 150 mg na dobę

Średni okres leczenia wynosił 9,1 miesiąca (maksymalnie 16,6 miesiąca, mediana 11,4 miesiąca).¹³

Badanie EDGE II objęło 4 086 pacjentów z RZS, którzy przyjmowali:

• etorykoksyb w dawce 90 mg na dobę, lub
• diklofenak w dawce 150 mg na dobę

Średni okres leczenia wynosił 19,2 miesiąca (maksymalnie 33,1 miesiąca, mediana 24 miesiące).¹⁴

W całym programie MEDAL uczestniczyło łącznie 34 701 pacjentów z ChZS lub RZS. Średni okres leczenia wynosił 17,9 miesiąca (maksymalnie 42,3 miesiąca, mediana 16,3 miesiąca), przy czym w przypadku około 12 800 pacjentów leczenie trwało dłużej niż 24 miesiące. U pacjentów włączonych do programu stwierdzono szeroki wachlarz czynników ryzyka dla układu sercowo-naczyniowego i żołądkowo-jelitowego. Z programu wykluczono pacjentów po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego oraz tych, u których w okresie 6 miesięcy poprzedzających włączenie do badania wykonano operację pomostowania tętnicy wieńcowej bądź przezskórną interwencję wieńcową. Podczas badań dozwolone było stosowanie leków gastroprotekcyjnych oraz aspiryny w małej dawce.¹⁵

Wyniki dotyczące bezpieczeństwa

Bezpieczeństwo całkowite: W programie MEDAL wykazano następujące wyniki:

• Nie stwierdzono znaczącej różnicy w zakresie częstości występowania zakrzepowych zdarzeń sercowo-naczyniowych dla etorykoksybu i diklofenaku.
• Działania niepożądane związane z zaburzeniami czynności serca i nerek obserwowano częściej w przypadku stosowania etorykoksybu niż diklofenaku, a efekt ten był zależny od dawki.
• Działania niepożądane w obrębie układu żołądkowo-jelitowego i wątroby obserwowano znacznie częściej w przypadku stosowania diklofenaku niż etorykoksybu.
• Częstość występowania działań niepożądanych w badaniach EDGE i EDGE II oraz działań niepożądanych uznanych za ciężkie lub skutkujących przerwaniem leczenia w badaniu MEDAL była większa w przypadku stosowania etorykoksybu niż diklofenaku.

¹⁶

Bezpieczeństwo dla układu sercowo-naczyniowego

W programie MEDAL częstość występowania potwierdzonych ciężkich działań niepożądanych w postaci zakrzepowych zdarzeń sercowo-naczyniowego (obejmujących zdarzenia sercowe, naczyniowo-mózgowe i w obrębie naczyń obwodowych) była porównywalna w grupie otrzymującej etorykoksyb i w grupie leczonej diklofenakiem. Nie stwierdzono znaczących statystycznie różnic w zakresie częstości występowania zdarzeń zakrzepowych dla etorykoksybu i diklofenaku w żadnej z badanych podgrup, w tym u pacjentów z całym zakresem wyjściowych czynników ryzyka dla układu sercowo-naczyniowego.¹⁷

Co istotne, wartości ryzyka względnego dla potwierdzonych ciężkich działań niepożądanych w postaci zakrzepowych zdarzeń sercowo-naczyniowych były podobne zarówno dla etorykoksybu w dawce 60 mg, jak i 90 mg w porównaniu z diklofenakiem w dawce 150 mg.¹⁸