Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kwetiapiny

Bezpieczeństwo stosowania kwetiapiny (substancji czynnej produktu Etiagen XR) zostało poddane kompleksowej ocenie w badaniach przedklinicznych, obejmujących szereg aspektów toksykologicznych. Badania te dostarczyły istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń i mechanizmów działania leku przed wprowadzeniem go do praktyki klinicznej.¹

Potencjał genotoksyczny

Przeprowadzono szereg badań zarówno in vitro, jak i in vivo w celu oceny potencjału genotoksycznego kwetiapiny. Na podstawie uzyskanych wyników nie stwierdzono dowodów na genotoksyczność substancji czynnej, co stanowi istotny element profilu bezpieczeństwa leku.²

Obserwacje przy ekspozycji na poziomie klinicznie istotnym

W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, przy poziomie ekspozycji odpowiadającym dawkom stosowanym klinicznie u ludzi, zaobserwowano pewne zmiany fizjologiczne i morfologiczne, których dotychczas nie potwierdzono w długoterminowych badaniach klinicznych:³

• U szczurów – obserwowano odkładanie się barwnika w gruczole tarczowym⁴
• U makaków jawajskich Cynomolgus – stwierdzono:
  • Przerost komórek pęcherzyków tarczycy
  • Zmniejszenie stężenia trójjodotyroniny (T₃) w surowicy
  • Zmniejszenie stężenia hemoglobiny
  • Zmniejszenie liczby czerwonych i białych krwinek⁵
• U psów – obserwowano zmętnienie soczewki oka oraz rozwój zaćmy⁶

Wpływ na rozwój płodu

W badaniach oceniających toksyczny wpływ kwetiapiny na zarodki i płody u królików stwierdzono wzrost częstości występowania skrzywień w obrębie nadgarstka i kości stępu u płodów. Efekty te obserwowano w warunkach toksyczności matczynej, przejawiającej się zmniejszeniem przyrostu masy ciała. Należy podkreślić, że zmiany te występowały przy dawkach stosowanych u samic podobnych lub nieznacznie większych niż maksymalne dawki terapeutyczne stosowane u ludzi. Znaczenie kliniczne tych obserwacji dla populacji ludzkiej nie zostało ostatecznie ustalone.⁷

Wpływ na płodność

Przeprowadzone badania płodności u szczurów wykazały następujące odchylenia:⁸

• Nieznaczne zmniejszenie płodności samców
• Zmniejszenie liczby przypadków ciąży urojonej
• Przedłużające się okresy międzyrujowe (diestrus)
• Wzrost odstępów pomiędzy stosunkami
• Obniżony odsetek ciąży

Istotne jest, że zaobserwowane efekty związane są ze zwiększonym stężeniem prolaktyny w organizmie zwierząt. Ze względu na międzygatunkowe różnice w hormonalnej kontroli rozrodu, obserwowane zmiany nie mają bezpośredniego znaczenia dla ludzi.⁹

Znaczenie kliniczne obserwacji przedklinicznych

Należy podkreślić, że zaobserwowane w badaniach przedklinicznych zmiany dotyczące funkcji tarczycy, parametrów hematologicznych, rozwoju płodu oraz płodności nie znalazły dotąd potwierdzenia w długoterminowych badaniach klinicznych prowadzonych z udziałem ludzi. Mimo to, obserwacje te stanowią ważny element wiedzy o profilu bezpieczeństwa kwetiapiny i mogą mieć znaczenie dla specyficznych grup pacjentów lub w przypadku długotrwałego stosowania leku.¹⁰