zapobieganie nawrotom epizodu depresji w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym
Wskazanie

Zapobieganie nawrotom epizodu depresji w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym (ChAD) stanowi kluczowy element leczenia pacjentów z tym schorzeniem. W chorobie afektywnej dwubiegunowej występują naprzemienne epizody depresji oraz manii lub hipomanii, a nawroty depresji są szczególnie częste i mogą prowadzić do poważnego upośledzenia funkcjonowania pacjenta oraz zwiększać ryzyko samobójstwa.

W profilaktyce nawrotów depresji w ChAD stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne (stabilizatory nastroju), które pomagają utrzymać równowagę psychiczną pacjenta. Podstawowymi lekami w tej grupie są sole litu (Lithium Carbonicum GSK), walproiniany (Depakine, Convulex), lamotrygina (Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine) oraz karbamazepina (Tegretol, Amizepin). Coraz większe znaczenie mają również atypowe leki przeciwpsychotyczne o działaniu normotymicznym, takie jak kwetiapina (Ketrel, Ketipinor, Kventiax), olanzapina (Zolafren, Olzapin, Zalasta), arypiprazol (Aryzalera, Abilify) czy lurazydon (Latuda).

W przypadku niewystarczającej skuteczności monoterapii, stosuje się kombinacje leków, najczęściej łącząc lit z lamotryginą lub atypowym lekiem przeciwpsychotycznym. U pacjentów opornych na leczenie farmakologiczne rozważa się terapię elektrowstrząsową, która może być skuteczna zarówno w leczeniu ostrej fazy depresji, jak i w zapobieganiu nawrotom.

Największe trudności w zapobieganiu nawrotom depresji w ChAD wiążą się z niską współpracą pacjentów w zakresie regularnego przyjmowania leków, szczególnie w okresach remisji, gdy pacjenci czują się dobrze i przerywają leczenie. Dodatkowo wyzwaniem jest znalezienie optymalnej terapii podtrzymującej, która będzie skutecznie zapobiegać epizodom depresji, nie wywołując przy tym przejścia w manię lub hipomania. Działania niepożądane leków normotymicznych (np. drżenia, przyrost masy ciała, senność, zaburzenia funkcji tarczycy czy nerek w przypadku litu) również mogą prowadzić do przerwania leczenia.

Istotną częścią postępowania jest również psychoedukacja pacjentów i ich rodzin, regularne monitorowanie stanu psychicznego oraz poziomu leków we krwi (szczególnie w przypadku litu), a także terapia poznawczo-behawioralna ukierunkowana na rozpoznawanie wczesnych objawów nawrotu i zarządzanie stresem, który często jest czynnikiem wyzwalającym epizody.