Przeciwwskazania stosowania leku EMLA PLASTER

EMLA PLASTER (25 mg lidokainy + 25 mg prylokainy) jako preparat do miejscowego znieczulenia skóry ma ściśle określone przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem u pacjenta. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii i uniknięcia potencjalnych działań niepożądanych związanych z nadwrażliwością na składniki preparatu.¹

Nadwrażliwość na składniki aktywne

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania plastra EMLA jest nadwrażliwość na lidokainę i/lub prylokainę, które stanowią substancje czynne preparatu. Lidokaina i prylokaina występują w plastrze EMLA w postaci eutektycznej mieszaniny form zasadowych w stosunku 1:1, tworząc specjalną emulsję umieszczoną na białym krążku celulozowym w środkowej części plastra.²

Należy pamiętać, że każdy plaster zawiera precyzyjnie odmierzone dawki obu substancji czynnych – po 25 mg lidokainy i 25 mg prylokainy w części aktywnej plastra o powierzchni około 10 cm².³

Nadwrażliwość na inne leki znieczulające amidowe

Przeciwwskazaniem do stosowania plastra EMLA jest również nadwrażliwość na inne leki miejscowo znieczulające o budowie amidowej. Wynika to z możliwej reakcji krzyżowej pomiędzy związkami o podobnej strukturze chemicznej. Pacjenci, którzy w przeszłości doświadczyli reakcji alergicznych na leki z tej grupy (np. mepiwakainę, bupiwakainę, ropiwakainę), nie powinni stosować plastra EMLA z uwagi na zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości.⁴

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Istotnym przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w plastrze EMLA. Szczególną uwagę należy zwrócić na makrogologlicerolu hydroksystearynian, który jest wymieniony jako substancja pomocnicza o znanym działaniu.⁵ Związek ten może wywoływać reakcje skórne u predysponowanych pacjentów, dlatego w przypadku stwierdzonej wcześniej nadwrażliwości na tę substancję, stosowanie plastra EMLA jest przeciwwskazane.⁶

Sytuacje kliniczne, w których należy odradzić stosowanie leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi w charakterystyce produktu leczniczego, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania plastra EMLA ze względu na potencjalne ryzyko. Decyzja o zastosowaniu lub niezastosowaniu preparatu powinna być podjęta po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka w indywidualnym przypadku.

Budowa i forma farmaceutyczna plastra a ograniczenia stosowania

EMLA PLASTER ma specyficzną budowę – składa się z części naklejanej na skórę i folii ochronnej. Część naklejana na skórę ma barwę jasnobeżową, a na jej środku znajduje się okrągły, biały krążek z celulozy nasączony 1 g emulsji zawierającej substancje czynne i pomocnicze.⁷ Ta specyficzna budowa może utrudniać zastosowanie plastra na obszarach ciała o nieregularnej powierzchni, w okolicach błon śluzowych lub na uszkodzonej skórze.

Powierzchnia kontaktowa krążka nasyconego produktem EMLA PLASTER wynosi około 10 cm², co stanowi ograniczenie w przypadku konieczności znieczulenia większego obszaru skóry.⁸ W takich przypadkach należy rozważyć zastosowanie innej postaci preparatu EMLA lub alternatywnej metody znieczulenia.

Emulsja EMLA PLASTER powstała przez zawieszenie substancji oleistej w wodzie, co określa jej właściwości fizyczne i możliwości penetracji przez skórę.⁹ Należy mieć to na uwadze, planując zastosowanie plastra w miejscach, gdzie występuje zwiększona absorpcja leku.

Ostrożności podczas kwalifikacji pacjentów do leczenia

Mimo że plaster EMLA jest preparatem stosowanym miejscowo, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z ciężkimi chorobami układowymi. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością wątroby, niewydolnością nerek czy chorobami neurologicznymi, u których nawet niewielkie ilości lidokainy lub prylokainy wchłonięte do krwiobiegu mogłyby potencjalnie nasilić objawy choroby podstawowej.

Zaleca się odradzenie stosowania plastra EMLA u pacjentów:

• ze stwierdzoną methemoglobinemią w wywiadzie – ze względu na potencjalne ryzyko zwiększenia poziomu methemoglobiny pod wpływem prylokainy
• z uszkodzoną skórą w miejscu aplikacji – ze względu na ryzyko zwiększonej absorpcji substancji czynnych i możliwość wystąpienia działań ogólnoustrojowych
• stosujących jednocześnie inne leki miejscowo znieczulające lub leki antyarytmiczne klasy I (np. meksyletynę, tokainid) – ze względu na ryzyko sumowania się działań niepożądanych
• z ciężką niewydolnością wątroby – ze względu na ograniczoną zdolność metabolizowania lidokainy i prylokainy

W przypadku wątpliwości co do możliwości zastosowania plastra EMLA, należy rozważyć alternatywne metody znieczulenia miejscowego lub skonsultować się ze specjalistą z zakresu anestezjologii.