Wpływ leku Efferalgan Codeine (paracetamol 500 mg + kodeina 30 mg) na płodność, ciążę i laktację

Efferalgan Codeine zawiera dwie substancje czynne – paracetamol (500 mg) oraz fosforan kodeiny półwodny (30 mg) w formie tabletek musujących. Przy przepisywaniu tego leku kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, należy uwzględnić szczególne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa stosowania.¹

Wpływ na płodność

Obecnie nie ma jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających negatywny wpływ kodeiny na płodność. W przypadku paracetamolu, dostępne dane naukowe również są niewystarczające, aby definitywnie określić jego wpływ na płodność u ludzi.²

Stosowanie w okresie ciąży

Generalnie nie zaleca się stosowania produktu Efferalgan Codeine w czasie ciąży bez dokładnej analizy stosunku ryzyka do korzyści oraz rozważenia alternatywnych metod terapeutycznych.³

Paracetamol w ciąży

Obszerna dokumentacja dotycząca stosowania paracetamolu u kobiet ciężarnych wskazuje, że substancja ta nie wywołuje wad rozwojowych ani nie wykazuje toksyczności dla płodu lub noworodka. Należy jednak zauważyć, że wyniki badań epidemiologicznych dotyczących wpływu paracetamolu na rozwój układu nerwowego u dzieci narażonych na jego działanie in utero nie są jednoznaczne.⁴

Paracetamol można stosować w okresie ciąży, jeżeli jest to klinicznie uzasadnione. W takich przypadkach należy przestrzegać następujących zasad:

• Stosować jak najmniejszą skuteczną dawkę
• Przyjmować lek przez jak najkrótszy czas
• Stosować lek możliwie najrzadziej

⁵

Kodeina w ciąży

W przypadku kodeiny sytuacja jest bardziej złożona. Chociaż nie potwierdzono jednoznacznie ryzyka wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych u ludzi wynikającego ze stosowania kodeiny w czasie ciąży, nie można wykluczyć takiej zależności. Badania na zwierzętach wykazały działanie teratogenne kodeiny.⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie kodeiny w różnych okresach ciąży:

Kodeina w okresie okołoporodowym

Duże dawki kodeiny stosowane nawet krótkotrwale w okresie okołoporodowym mogą spowodować zahamowanie ośrodka oddechowego u noworodka.⁷

Kodeina w trzecim trymestrze ciąży

Długotrwałe stosowanie kodeiny w trzecim trymestrze ciąży może prowadzić do wystąpienia zespołu odstawiającego u noworodka, niezależnie od dawki przyjmowanej przez matkę. Objawy zespołu odstawiającego mogą obejmować:

• Niepokój – dziecko może być nadmiernie pobudzone i trudne do uspokojenia
• Nadmierny płacz – często o wysokim, przenikliwym tonie
• Drżenia – widoczne drgania kończyn lub całego ciała
• Wzmożone napięcie mięśniowe – ciało dziecka może być sztywne
• Szybkie oddychanie – oddech jest przyspieszony w porównaniu do normy dla noworodka
• Gorączka – podwyższona temperatura ciała
• Wymioty – trudności z utrzymaniem pokarmu
• Biegunka – luźne, częste stolce

⁸

Stosowanie kodeiny przez matkę w czasie ciąży może być związane z planowanym cięciem cesarskim. Ponadto, przyjmowanie kodeiny w trzecim trymestrze może zwiększać ryzyko cięcia cesarskiego w trybie ostrym oraz krwotoku poporodowego.⁹

Kodeina a ryzyko wad rozwojowych

Istnieją pojedyncze doniesienia sugerujące zwiększone ryzyko wystąpienia wad serca u płodu po ekspozycji na kodeinę. Jednak większość badań epidemiologicznych nie potwierdza zwiększonego ryzyka występowania wad wrodzonych związanych ze stosowaniem kodeiny w czasie ciąży.¹⁰

Przeciwwskazania i zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Ze względu na powyższe ryzyko, Efferalgan Codeine jest przeciwwskazany w pierwszym trymestrze ciąży. W drugim i trzecim trymestrze ciąży można rozważyć podanie pojedynczych dawek produktu, jednak wyłącznie w przypadku zdecydowanej konieczności medycznej.¹¹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Po podaniu doustnym zarówno paracetamol, jak i kodeina przenikają do mleka kobiecego, choć w stosunkowo niewielkich ilościach. U noworodków karmionych piersią przez matki przyjmujące kodeinę obserwowano występowanie wysypki.¹²

Wpływ metabolizmu kodeiny na bezpieczeństwo karmienia piersią

Szczególnie istotną kwestią jest indywidualny metabolizm kodeiny u matki. U noworodków karmionych piersią przez matki, które są tzw. ultraszybkimi metabolizerami CYP2D6 (enzymu przekształcającego kodeinę do morfiny), istnieje zwiększone ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak:

• Depresja oddechowa – zmniejszenie częstości i głębokości oddechów
• Bezdech – przerwy w oddychaniu
• W skrajnych przypadkach – ryzyko zgonu

¹³

U niemowląt, których matki przyjmowały kodeinę w dawkach większych niż zalecane, zaobserwowano obniżenie napięcia mięśniowego i zaburzenia oddychania.¹⁴

Przeciwwskazania dotyczące stosowania podczas karmienia piersią

Ze względu na powyższe ryzyko, stosowanie Efferalgan Codeine podczas karmienia piersią jest przeciwwskazane, z wyjątkiem zastosowania doraźnego. Nawet w przypadku doraźnego zastosowania należy zachować szczególną ostrożność.¹⁵

Kodeiny nie należy stosować w okresie karmienia piersią. Chociaż w zalecanych dawkach terapeutycznych kodeina i jej aktywny metabolit (morfina) mogą być obecne w mleku matki w bardzo małych stężeniach i prawdopodobieństwo niekorzystnego wpływu na dziecko jest niskie, ryzyko wzrasta znacząco u pacjentek z ultraszybkim metabolizmem CYP2D6.¹⁶

W bardzo rzadkich przypadkach zwiększone stężenie morfiny w mleku matki może prowadzić do objawów toksyczności opioidów u niemowlęcia, które mogą zakończyć się zgonem.¹⁷

Zalecenia dla kobiet karmiących piersią

Kobiety karmiące piersią powinny być poinformowane o ryzyku i objawach toksyczności opioidów. W przypadku konieczności zastosowania leku, należy ściśle monitorować zarówno niemowlę, jak i kobietę karmiącą piersią.¹⁸

U kobiet, u których stwierdzono ultraszybki metabolizm kodeiny, zdecydowanie zaleca się stosowanie alternatywnego leczenia przeciwbólowego zamiast preparatów zawierających kodeinę.¹⁹