Leki w grupie
„leki złożone (paracetamol z opioidami)”

Leki złożone zawierające paracetamol z opioidami stanowią ważną grupę preparatów przeciwbólowych, łączących mechanizm działania paracetamolu (hamowanie syntezy prostaglandyn głównie w ośrodkowym układzie nerwowym) z działaniem opioidów (wiązanie z receptorami opioidowymi). Taka kombinacja zapewnia synergistyczny efekt przeciwbólowy, pozwalając na stosowanie mniejszych dawek opioidów przy zachowaniu skuteczności analgetycznej.

Do najważniejszych leków z tej grupy należą preparaty zawierające paracetamol w połączeniu z: tramadolem (Poltram Combo, Zaldiar), kodeiną (Dafalgan Codeine, Efferalgan Codeine, Talvosilen), dihydrokodeiną (DHC Continus Plus) czy oksykodonem (Xancodal, Targinact). Większość tych połączeń funkcjonuje w ramach II szczebla drabiny analgetycznej WHO i jest stosowana w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego.

Największą zaletą stosowania tych preparatów jest możliwość uzyskania skutecznego efektu przeciwbólowego przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych związanych z opioidami. Dzięki mniejszym dawkom opioidów zmniejsza się ryzyko wystąpienia zaparć, nudności, wymiotów, senności czy uzależnienia. Dodatkowo, leki te często oferują wielokierunkowe działanie przeciwbólowe, co sprawia, że są skuteczne w różnych rodzajach bólu.

Jednak stosowanie tych preparatów wiąże się również z pewnymi zagrożeniami. Najpoważniejsze ryzyko dotyczy hepatotoksyczności związanej z paracetamolem, szczególnie przy przedawkowaniu lub stosowaniu u pacjentów z chorobami wątroby. Ponadto, mimo mniejszego ryzyka niż przy stosowaniu czystych opioidów, nadal istnieje możliwość rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego i psychicznego. Należy także pamiętać o ryzyku depresji oddechowej, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami układu oddechowego.

W zależności od rodzaju opioidu połączonego z paracetamolem, preparaty te można podzielić na podgrupy: leki z tramadolem (działanie na receptory opioidowe i hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny), z kodeiną (słaby opioid, metabolizowany do morfiny), z dihydrokodeiną (pochodna kodeiny o silniejszym działaniu) oraz z oksykodonem (silny opioid z grupy pochodnych fenantrenowych). Każda z tych podgrup charakteryzuje się nieco innym profilem działania, skuteczności i działań niepożądanych.