Przedawkowanie leku Eferox

Przedawkowanie lewotyroksyny sodowej zawartej w leku Eferox może prowadzić do objawów nadczynności tarczycy i szeregu poważnych powikłań. Nadczynność tarczycy może być wynikiem zarówno niezrównoważonego leczenia, jak i bezpośredniego przedawkowania leku. Ważnym wskaźnikiem przedawkowania jest zwiększone stężenie T3, które jest bardziej wiarygodnym markerem niż podwyższone stężenie T4 lub fT4.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Spektrum objawów klinicznych przedawkowania lewotyroksyny jest szerokie i obejmuje zarówno zaostrzenie typowych działań niepożądanych, jak i wystąpienie nowych objawów. Do najczęstszych manifestacji klinicznych należą objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, nerwowego oraz pokarmowego. W obrazie klinicznym dominują: pobudzenie, dezorientacja, drażliwość, gorączka, ból w klatce piersiowej (dławica piersiowa), tachykardia, arytmie, przyspieszony oddech, skurcze mięśni, ból głowy, niepokój, nadpobudliwość, nagłe zaczerwienienie, nadmierna potliwość, rozszerzenie źrenic, biegunka, drżenie, bezsenność, bardzo wysoka gorączka, chwiejność emocjonalna, zmęczenie, lęki i nerwowość.²

U pacjentów predysponowanych zaobserwowano pojedyncze przypadki napadów padaczkowych, które występowały po przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji na lewotyroksyny.³

Tolerancja i powikłania przy przedawkowaniu

W literaturze medycznej opisywano przypadki, w których ludzie tolerowali dawki lewotyroksyny sięgające nawet 10 mg bez wystąpienia powikłań, szczególnie w przypadkach prób samobójczych. Ciężkie powikłania dotyczące podstawowych funkcji życiowych, takich jak oddychanie i krążenie, są stosunkowo rzadkie, jednak ryzyko znacząco wzrasta u pacjentów z chorobą wieńcową.⁴

W przypadkach ciężkiego lub przewlekłego zatrucia lewotyroksyną opisywano występowanie przełomu tarczycowego, który może prowadzić do napadów drgawek, zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca, a nawet śpiączki. Szczególnie niepokojące są doniesienia o pojedynczych przypadkach nagłej śmierci sercowej u pacjentów nadużywających lewotyroksyny przez wiele lat.⁵

Istotną cechą kliniczną przedawkowania lewotyroksyny jest opóźnione wystąpienie objawów. Pełnoobjawowa nadczynność tarczycy może rozwinąć się nawet do 6 dni po przedawkowaniu, co związane jest z powolną konwersją lewotyroksyny (T4) do trijodotyroniny (T3).⁶

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny jest głównie objawowe i podtrzymujące. Podstawowym celem terapeutycznym jest przywrócenie prawidłowej czynności tarczycy zarówno w wymiarze klinicznym, jak i biochemicznym. Osiąga się to poprzez:⁷

• Wstrzymanie lub zmniejszenie dawek lewotyroksyny
• Zastosowanie odpowiednich środków farmakologicznych w zależności od stanu klinicznego pacjenta

W przypadku ostrego przedawkowania można zmniejszyć wchłanianie lewotyroksyny z przewodu pokarmowego przez podanie węgla leczniczego. Gdy wystąpią ciężkie objawy beta-sympatykomimetyczne, takie jak tachykardia, niepokój, pobudzenie czy ruchy mimowolne, można je złagodzić stosując:⁸

• Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne (np. propranolol)
• Diazepam
• Chloropromazyna

Należy podkreślić, że stosowanie leków przeciwtarczycowych nie jest wskazane w przypadku przedawkowania lewotyroksyny, ponieważ czynność tarczycy jest już całkowicie zahamowana.⁹

W przypadkach ekstremalnie dużych dawek, szczególnie w próbach samobójczych, pomocne może być zastosowanie plazmaferezy.¹⁰

Ze względu na opóźnione wystąpienie objawów klinicznych, przedawkowanie lewotyroksyny wymaga dłuższego okresu monitorowania pacjenta, nawet do 6 dni po ekspozycji na lek.¹¹

Tabela objawów przedawkowania

Dawki toksyczne

W przypadkach zatruć zanotowano, że dawki lewotyroksyny do 10 mg były tolerowane bez poważnych powikłań. Należy jednak pamiętać, że u osób z chorobami współistniejącymi, szczególnie z chorobą wieńcową, ryzyko powikłań jest znacznie wyższe nawet przy mniejszych dawkach.¹²

Monitorowanie po przedawkowaniu

Ze względu na specyfikę metabolizmu lewotyroksyny i jej stopniową konwersję do aktywnej postaci trijodotyroniny (T3), objawy przedawkowania mogą być opóźnione nawet o 6 dni. Dlatego pacjenci po przedawkowaniu lewotyroksyny wymagają przedłużonego monitorowania klinicznego i biochemicznego.¹³

Podczas monitorowania należy zwrócić szczególną uwagę na parametry życiowe, funkcje układu sercowo-naczyniowego oraz stężenie hormonów tarczycy w surowicy krwi, ze szczególnym uwzględnieniem T3, które jest najlepszym wskaźnikiem przedawkowania lewotyroksyny.¹⁴