Właściwości farmakodynamiczne leku Duosone

Duosone należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwłuszczycowe, inne leki przeciwłuszczycowe do stosowania miejscowego; kalcypotriol w produktach złożonych, kod ATC: D05AX52. Produkt leczniczy zawiera dwie substancje czynne: kalcypotriol (w postaci kalcypotriolu jednowodnego) w dawce 50 mikrogramów/g oraz betametazon (w postaci betametazonu dipropionianu) w stężeniu 0,5 mg/g, co stanowi podstawę jego synergistycznego działania w leczeniu łuszczycy.¹

Mechanizm działania kalcypotriolu

Kalcypotriol jest substancją z grupy analogów witaminy D. Badania in vitro dostarczyły dowodów na jego dwukierunkowe działanie – z jednej strony indukuje zróżnicowanie keratynocytów, a z drugiej hamuje ich proliferację. Ta dualna aktywność biologiczna stanowi prawdopodobnie podstawę skuteczności kalcypotriolu w terapii łuszczycy, choroby charakteryzującej się nadmierną proliferacją komórek naskórka i zaburzeniami ich różnicowania.²

Mechanizm działania betametazonu

Betametazonu dipropionian, podobnie jak inne kortykosteroidy stosowane miejscowo, wykazuje złożone działanie lecznicze obejmujące efekt:

• przeciwzapalny – hamujący rozwój reakcji zapalnej w tkankach
• przeciwświądowy – zmniejszający uczucie świądu towarzyszące zmianom skórnym
• naczynioskurczowy – zwężający naczynia krwionośne, co zmniejsza przekrwienie
• immunosupresyjny – hamujący odpowiedź immunologiczną

Należy podkreślić, że pomimo wielokierunkowego działania łagodzącego objawy, betametazon nie usuwa przyczyny choroby podstawowej. Warto zaznaczyć, że stosowanie opatrunku okluzyjnego może znacząco nasilać działanie lecznicze betametazonu poprzez zwiększenie przenikania substancji czynnej przez warstwę rogową naskórka, co jednak wiąże się również z podwyższonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Dokładny mechanizm działania przeciwzapalnego kortykosteroidów stosowanych miejscowo nie został jeszcze w pełni wyjaśniony.³

Wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kortykosteroidy jest ich potencjalny wpływ na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (ang. hypothalamus-pituitary-adrenal – HPA). W celu oceny tego wpływu przeprowadzono badania określające odpowiedź nadnerczy na działanie ACTH u pacjentów z rozległą łuszczycą obejmującą zarówno owłosioną skórę głowy, jak i tułów.

W badaniach oceniano pacjentów stosujących skojarzenie produktów leczniczych zawierających kalcypotriol + betametazon w postaci żelu (50 mikrogramów/g + 0,5 mg/g) oraz w postaci maści o tym samym stężeniu substancji czynnych. Pacjenci stosowali 106 g produktu tygodniowo, co stanowi bardzo dużą dawkę. Odpowiedź nadnerczy badano poprzez pomiar stężenia kortyzolu w surowicy krwi.⁴

Wyniki wykazały, że u pewnej liczby pacjentów zaobserwowano graniczne zmniejszenie odpowiedzi kortyzolu po 30 minutach po stymulacji ACTH:

• Po 4 tygodniach leczenia – u 5 z 32 pacjentów (15,6%)
• Po 8 tygodniach leczenia – u 2 z 11 pacjentów (18,2%), którzy kontynuowali terapię

Co istotne, we wszystkich przypadkach stężenie kortyzolu w surowicy normalizowało się po 60 minutach od stymulacji ACTH, co wskazuje na przejściowy charakter zaburzenia. Dodatkowo nie stwierdzono żadnych zmian w metabolizmie wapnia u badanych pacjentów.⁵

Podsumowując, badania nad bezpieczeństwem stosowania leku Duosone w kontekście wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza wykazały, że nawet przy stosowaniu bardzo dużych dawek żelu i maści zawierających kalcypotriol + betametazon (50 mikrogramów/g + 0,5 mg/g), wpływ na funkcjonowanie osi HPA jest niewielki i przejściowy.⁶