Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Drosfemine forte

Lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentką oraz rozważyć zasadność stosowania produktu Drosfemine forte, szczególnie jeśli występują czynniki ryzyka powikłań. Pacjentka musi być świadoma potencjalnych zagrożeń i poinformowana o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia niepokojących objawów.¹

Zaburzenia krążenia – żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym produktu Drosfemine forte, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do sytuacji, gdy terapia nie jest stosowana. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku przyjmowania leku oraz po wznowieniu stosowania po przerwie trwającej 4 tygodnie lub dłużej.²

Preparaty zawierające drospirenon, takie jak Drosfemine forte, są związane z około dwukrotnie większym ryzykiem ŻChZZ niż preparaty zawierające lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron. Przed przepisaniem produktu Drosfemine forte należy przedyskutować z pacjentką to ryzyko i upewnić się, że rozumie ona jego znaczenie.³

Na podstawie danych epidemiologicznych szacuje się, że:

• U około 2 na 10 000 kobiet niestosujących złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i niebędących w ciąży, w okresie roku rozwinie się ŻChZZ
• U około 5-7 na 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel, w okresie roku rozwinie się ŻChZZ
• U około 9-12 na 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające drospirenon, w okresie roku rozwinie się ŻChZZ⁴

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne może znacząco wzrosnąć w przypadku występowania dodatkowych czynników ryzyka, szczególnie jeśli występuje kilka czynników jednocześnie. Stosowanie produktu Drosfemine forte jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka zwiększających ryzyko zakrzepicy żylnej.⁵

Nie osiągnięto konsensusu co do możliwego wpływu żylaków oraz zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych na wystąpienie lub progresję żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Należy również uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia ŻChZZ w ciąży oraz w 6-tygodniowym okresie poporodowym.⁶

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Pacjentka powinna być poinformowana, aby w przypadku wystąpienia następujących objawów natychmiast zgłosiła się do lekarza i poinformowała o stosowaniu złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego:⁷

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT) mogą obejmować:

• Obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• Ból lub tkliwość w nodze, odczuwalne wyłącznie w czasie stania lub chodzenia
• Zwiększoną temperaturę w zmienionej chorobowo nodze
• Czerwoną lub przebarwioną skórę nogi⁸

Objawy zatorowości płucnej (PE) mogą obejmować:

• Nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• Nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• Ostry ból w klatce piersiowej
• Ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• Przyspieszone lub nieregularne bicie serca⁹

Niektóre objawy, jak spłycenie oddechu czy kaszel, są niespecyficzne i mogą być błędnie interpretowane jako objawy częstszych lub mniej poważnych schorzeń, np. infekcji dróg oddechowych.¹⁰

Inne objawy zamknięcia naczyń mogą obejmować: nagły ból, obrzęk oraz lekko sine przebarwienie kończyn. Jeżeli zamknięcie naczynia wystąpi w oku, objawy mogą obejmować bezbolesne zaburzenia widzenia, które mogą prowadzić do utraty widzenia, czasem niemal natychmiastowej.¹¹

Tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Badania epidemiologiczne wykazały związek między stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zawał mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijający napad niedokrwienny, udar). Przypadki tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych mogą być śmiertelne.¹²

Czynniki ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych tętnic lub napadów naczyniowo-mózgowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne jest zwiększone u kobiet z czynnikami ryzyka. Stosowanie produktu Drosfemine forte jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występuje jeden poważny lub jednocześnie kilka czynników ryzyka tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, które powodują wysokie ryzyko zakrzepicy tętniczej.¹³

Objawy tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

Pacjentka powinna być poinformowana, że w przypadku wystąpienia następujących objawów należy natychmiast zgłosić się do lekarza i poinformować personel medyczny o stosowaniu złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego:¹⁴

Objawy napadu naczyniowo-mózgowego mogą obejmować:

• Nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• Nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utratę równowagi lub koordynacji
• Nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• Nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• Nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• Utratę przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek¹⁵

Przemijające objawy sugerują, że zdarzenie jest przemijającym napadem niedokrwiennym (TIA).¹⁶

Objawy zawału mięśnia sercowego (MI) mogą obejmować:

• Ból, uczucie dyskomfortu, ociężałość, uczucie ściskania lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• Uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• Uczucie pełności, niestrawności lub zadławienia
• Pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• Skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• Przyspieszone lub nieregularne bicie serca¹⁷

Nowotwory

Długotrwałe stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych (dłużej niż 5 lat) może być związane ze zwiększonym ryzykiem raka szyjki macicy, choć nie ustalono dokładnie wpływu czynników zewnętrznych, takich jak zachowania seksualne czy zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).¹⁸

W metaanalizie 54 badań epidemiologicznych wykazano niewielkie zwiększenie ryzyka względnego (RR=1,24) rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Zwiększone ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat od zakończenia przyjmowania tych środków. Ponieważ rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 40 lat, zwiększona liczba rozpoznań tego nowotworu u kobiet aktualnie lub niedawno stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne jest niewielka w stosunku do całkowitego ryzyka wystąpienia raka piersi.¹⁹

Badania te nie dostarczają dowodów na istnienie związku przyczynowo-skutkowego. Obserwowany wzorzec zwiększonego ryzyka może wynikać z wcześniejszego rozpoznawania raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, z działania biologicznego tych środków lub z połączenia obu czynników. U kobiet, które stosowały złożone doustne środki antykoncepcyjne, częściej rozpoznaje się raka piersi o mniejszym zaawansowaniu klinicznym.²⁰

W rzadkich przypadkach u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne opisywano występowanie łagodnych nowotworów wątroby, a jeszcze rzadziej – złośliwych nowotworów wątroby. W pojedynczych przypadkach tego typu nowotwory prowadziły do zagrażających życiu krwotoków do jamy brzusznej. Dlatego u kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, w przypadku silnego bólu w nadbrzuszu, powiększenia wątroby lub objawów krwotoku do jamy brzusznej, w rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę nowotwory wątroby.²¹

Podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających większe dawki hormonów (50 μg etynyloestradiolu) zmniejsza się ryzyko wystąpienia raka endometrium oraz raka jajnika. Nie potwierdzono, czy dotyczy to również złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych zawierających mniejsze dawki hormonów, takich jak Drosfemine forte.²²

Inne stany

Drospirenon zawarty w produkcie Drosfemine forte jest antagonistą aldosteronu wykazującym właściwości oszczędzające potas. W większości przypadków nie należy spodziewać się zwiększenia stężenia potasu. Jednakże u niektórych pacjentek z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, stosujących jednocześnie produkty lecznicze oszczędzające potas, może dojść do niewielkiego zwiększenia stężenia potasu w surowicy. Dlatego zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy podczas pierwszego cyklu leczenia u pacjentek z niewydolnością nerek i stężeniem potasu przed rozpoczęciem stosowania produktu w górnej granicy wartości prawidłowych, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania produktów leczniczych oszczędzających potas.²³

U kobiet z hipertriglicerydemią lub dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku hipertriglicerydemii może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.²⁴

Chociaż u wielu kobiet przyjmujących złożone doustne środki antykoncepcyjne obserwowano niewielkie zwiększenie ciśnienia tętniczego, rzadko było to zwiększenie istotne klinicznie. Tylko w tych rzadkich przypadkach uzasadnione jest natychmiastowe przerwanie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Jeżeli podczas stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego u kobiety z wcześniej występującym nadciśnieniem stwierdza się stale zwiększone ciśnienie tętnicze lub znaczne zwiększenie ciśnienia niereagujące na leczenie przeciwnadciśnieniowe, konieczne jest przerwanie stosowania środka antykoncepcyjnego. W uzasadnionych przypadkach można ponownie rozpocząć jego stosowanie, jeśli pod wpływem leczenia przeciwnadciśnieniowego uzyskano normalizację wartości ciśnienia.²⁵

Opisywano występowanie lub pogorszenie przebiegu następujących stanów zarówno w czasie ciąży, jak i podczas stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, jednak dotychczas nie udowodniono ich związku z przyjmowaniem tych środków:

• Żółtaczka i/lub świąd związane z cholestazą
• Kamica żółciowa
• Porfiria
• Toczeń rumieniowaty układowy
• Zespół hemolityczno-mocznicowy
• Pląsawica Sydenhama
• Opryszczka ciężarnych
• Utrata słuchu związana z otosklerozą²⁶

Egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego.²⁷

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą wymagać przerwania stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do wartości prawidłowych. Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanych z zastojem żółci, które występowały wcześniej w czasie ciąży bądź podczas wcześniejszego przyjmowania hormonów płciowych, wymaga przerwania stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.²⁸

Chociaż złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na insulinooporność tkanek obwodowych oraz na tolerancję glukozy, nie ma dowodów świadczących o konieczności zmiany schematu leczenia cukrzycy u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne o małej zawartości hormonów (<50 µg etynyloestradiolu). Należy jednak uważnie monitorować stan kobiet chorujących na cukrzycę, szczególnie w początkowym okresie stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.²⁹

Opisywano przypadki pogorszenia przebiegu padaczki, choroby Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne.³⁰

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się, aby skonsultowała się z lekarzem.³¹

Niekiedy może wystąpić ostuda, zwłaszcza u kobiet, u których w przeszłości wystąpiła ostuda ciążowa. Kobiety z predyspozycją do ostudy powinny unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne lub ultrafioletowe podczas przyjmowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.³²

Produkt Drosfemine forte zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentek z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³³

Wymagane badania lekarskie

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu leczniczego Drosfemine forte należy zebrać kompletny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny) i wykluczyć ciążę. Należy dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego oraz przeprowadzić badanie fizykalne, uwzględniając przeciwwskazania i ostrzeżenia. Ważne jest zwrócenie uwagi pacjentki na informacje dotyczące zakrzepicy żył i tętnic, w tym na ryzyko stosowania produktu Drosfemine forte w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, objawy ŻChZZ oraz zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, znane czynniki ryzyka oraz co należy robić w przypadku podejrzenia zakrzepicy.³⁴

Pacjentka powinna również zostać poinformowana o konieczności dokładnego przeczytania ulotki i stosowania się do znajdujących się w niej zaleceń. Częstość i rodzaj badań powinny zostać dobrane na podstawie przyjętych wytycznych i dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentki.³⁵

Należy poinformować pacjentkę, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zakażeniem wirusem HIV (AIDS) oraz innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.³⁶

Zmniejszenie skuteczności

Skuteczność złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku pominięcia tabletek, zaburzeń żołądkowo-jelitowych lub jednoczesnego stosowania innych leków.³⁷

Zmniejszona kontrola cyklu

Podczas stosowania wszystkich złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, w tym Drosfemine forte, mogą wystąpić nieregularne krwawienia (plamienie lub krwawienie międzymiesiączkowe), zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania. Dlatego ocena nieregularnych krwawień może być miarodajna dopiero po upływie okresu adaptacyjnego trwającego około 3 cykli.³⁸

Jeśli nieregularne krwawienia utrzymują się lub występują po uprzednio regularnych cyklach miesiączkowych, należy rozważyć niehormonalne przyczyny i przeprowadzić odpowiednie badania diagnostyczne, aby wykluczyć nowotwory złośliwe lub ciążę. Może to wymagać łyżeczkowania jamy macicy.³⁹

U niektórych kobiet w czasie przerwy w przyjmowaniu tabletek może nie wystąpić krwawienie z odstawienia. Jeżeli złożony doustny środek antykoncepcyjny przyjmowano zgodnie z zaleceniami opisanymi w instrukcji, jest mało prawdopodobne, aby kobieta była w ciąży. Jednakże jeżeli złożony doustny środek antykoncepcyjny nie był przyjmowany zgodnie z zaleceniami w okresie poprzedzającym brak wystąpienia pierwszego krwawienia z odstawienia lub jeśli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia z odstawienia, przed kontynuowaniem stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego należy upewnić się, że pacjentka nie jest w ciąży.⁴⁰