Właściwości farmakodynamiczne leku Donepesan

Donepesan to preparat zawierający chlorowodorek donepezylu, który należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu starczemu, a dokładniej do inhibitorów acetylocholinoesterazy (kod ATC: N06DA02). Dostępny jest w postaci tabletek powlekanych w dwóch dawkach: 5 mg i 10 mg chlorowodorku donepezylu, co odpowiada odpowiednio 4,56 mg i 9,12 mg wolnego donepezylu.¹

Mechanizm działania leku

Chlorowodorek donepezylu charakteryzuje się wybiórczym i odwracalnym działaniem hamującym acetylocholinoesterazę, która jest głównym enzymem odpowiedzialnym za rozkład acetylocholiny w mózgu. Badania in vitro wykazały, że donepezyl wykazuje ponad 1000-krotnie silniejsze działanie hamujące na acetylocholinoesterazę w porównaniu do butyrylocholinoesterazy, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.²

Efekty farmakodynamiczne w otępieniu typu Alzheimera

W badaniach klinicznych przeprowadzonych u pacjentów z chorobą Alzheimera wykazano, że podawanie chlorowodorku donepezylu raz dziennie w dawkach 5 mg lub 10 mg prowadzi do znaczącego hamowania aktywności acetylocholinoesterazy, mierzonej w błonach erytrocytów. W stanie stacjonarnym stopień hamowania enzymu wynosił odpowiednio 63,6% dla dawki 5 mg oraz 77,3% dla dawki 10 mg.³

Wykazano istotną korelację między stopniem hamowania acetylocholinoesterazy (AChE) w czerwonych krwinkach a zmianami w czułej skali ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive Subscale), która służy do pomiaru wybranych elementów funkcji poznawczych. Należy jednak podkreślić, że nie przeprowadzono badań oceniających potencjalny wpływ chlorowodorku donepezylu na pierwotne zaburzenia neurologiczne leżące u podłoża choroby Alzheimera, dlatego też nie można przypisywać temu lekowi bezpośredniego wpływu na przebieg czy rozwój samej choroby.⁴

Badania kliniczne i skuteczność terapeutyczna

Skuteczność terapeutyczna chlorowodorku donepezylu została potwierdzona w czterech kontrolowanych placebo badaniach klinicznych, z których dwa trwały 6 miesięcy, a dwa kolejne 1 rok.⁵

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym ocenę skuteczności leczenia donepezylem przeprowadzono z wykorzystaniem trzech metod oceny:

• Skala ADAS-Cog – mierząca zdolności poznawcze
• Skala CIBIC (Clinician Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – ocena ogólnego funkcjonowania pacjenta, uwzględniająca opinię opiekuna
• Podskala Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia (Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale) – oceniająca zdolność funkcjonowania pacjenta w życiu społecznym i rodzinnym, zainteresowania oraz możliwość samodzielnego funkcjonowania⁶

W badaniach ustalono precyzyjne kryteria, na podstawie których pacjentów uznawano za odpowiadających na leczenie. Do tej grupy zaliczano pacjentów spełniających jednocześnie trzy warunki:

• Poprawa o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog
• Brak pogorszenia w skali CIBIC
• Brak pogorszenia w Podskali Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia⁷

Wyniki skuteczności leczenia

Wyniki badań klinicznych wykazały, że chlorowodorek donepezylu w sposób statystycznie istotny i zależny od dawki zwiększa odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie. Szczegółowe dane przedstawiono w poniższej tabeli:

Powyższe wyniki jednoznacznie wskazują na istotną statystycznie i zależną od dawki skuteczność chlorowodorku donepezylu w zwiększaniu odsetka pacjentów odpowiadających na leczenie w porównaniu do placebo.<sup data-drug="Donepesan" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="% pacjentów odpowiadających na leczenie. Populacja wg zamiaru leczenia n = 365. Populacja poddana ocenie n = 352. Grupa placebo 10% 10%. Grupa chlorowodorku donepezylu 5 mg 18%* 18%*. Grupa chlorowodorku donepezylu 10 mg 21%* 22%**. * p<0,05, ** p8