Specjalne ostrzeżenia
Donepesan

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania donepezylu

Podczas stosowania chlorowodorku donepezylu (Donepesan) należy zachować szczególną ostrożność oraz wziąć pod uwagę szereg czynników, które mogą wpływać na bezpieczeństwo terapii. Poniżej przedstawiono najważniejsze aspekty, które powinny być uwzględnione przy kwalifikacji pacjenta do leczenia tym produktem leczniczym.¹

Ograniczenia stosowania

Należy pamiętać, że stosowanie produktu Donepesan nie zostało przebadane u pacjentów z ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera. Podobnie brak jest danych klinicznych dotyczących skuteczności leku u pacjentów z innymi typami otępienia czy z zaburzeniami pamięci, takimi jak pogorszenie funkcji poznawczych związane z wiekiem. Stosowanie donepezylu w tych grupach pacjentów powinno być zatem szczególnie ostrożne.²

Znieczulenie i donepezyl

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których planowane są zabiegi chirurgiczne wymagające znieczulenia. Donepesan, jako inhibitor cholinoesterazy, może nasilać zwiotczenie mięśni wywoływane przez pochodne sukcynylocholiny podczas znieczulenia. Przed zabiegiem należy poinformować anestezjologa o stosowaniu donepezylu przez pacjenta.³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ze względu na działanie farmakologiczne, inhibitory cholinoesterazy mogą wywierać działanie wagotoniczne na częstość akcji serca, prowadząc do bradykardii. Ten efekt może mieć szczególne znaczenie kliniczne u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub z zaburzeniami przewodnictwa nadkomorowego, takimi jak blok zatokowo-przedsionkowy lub przedsionkowo-komorowy.⁴

U pacjentów przyjmujących donepezyl obserwowano przypadki omdleń i napadów drgawkowych. Podczas diagnostyki takich objawów należy brać pod uwagę możliwość wystąpienia bloku serca lub zahamowań zatokowych.⁵

W okresie po wprowadzeniu donepezylu do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc oraz częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia pacjentów:

• Ze stwierdzonym wcześniej wydłużeniem odstępu QTc lub z wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie⁶
• Leczonych lekami wpływającymi na odstęp QTc⁷
• Ze stwierdzoną wcześniej chorobą serca (np. niewyrównaną niewydolnością serca, przebytym niedawno zawałem serca, bradyarytmiami)⁸
• Z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemią, hipomagnezemią)⁹

W tych przypadkach może być wymagane monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonywanie badania EKG.¹⁰

Wpływ na przewód pokarmowy

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem rozwoju wrzodów trawiennych, w tym osoby z chorobą wrzodową w wywiadzie lub przyjmujące jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być monitorowani pod kątem objawów choroby wrzodowej. Warto jednak zaznaczyć, że badania kliniczne z zastosowaniem chlorowodorku donepezylu nie wykazały zwiększonej częstości występowania choroby wrzodowej przewodu pokarmowego ani krwawień z przewodu pokarmowego w porównaniu z placebo.¹¹

Wpływ na układ moczowo-płciowy

Mimo że nie zaobserwowano tego w badaniach klinicznych chlorowodorku donepezylu, należy pamiętać, że leki cholinomimetyczne mogą powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego. Należy zachować ostrożność u pacjentów z tym schorzeniem lub ryzykiem jego wystąpienia.¹²

Wpływ na układ nerwowy

Napady drgawkowe: Należy pamiętać, że cholinomimetyki, w tym donepezyl, mogą potencjalnie wywoływać uogólnione drgawki. Jednocześnie występowanie napadów drgawkowych może być również objawem samej choroby Alzheimera.¹³

Objawy pozapiramidowe: Leki cholinomimetyczne mogą nasilać istniejące lub wywoływać nowe objawy pozapiramidowe. Należy obserwować pacjentów pod kątem wystąpienia lub nasilenia tych objawów.¹⁴

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS): Jest to potencjalnie zagrażający życiu stan charakteryzujący się:

• Hipertermią (znacznym wzrostem temperatury ciała)¹⁵
• Sztywnością mięśni¹⁶
• Niestabilnością układu autonomicznego¹⁷
• Odmiennymi stanami świadomości¹⁸
• Zwiększonym poziomem fosfokinazy kreatynowej w surowicy¹⁹

Do dodatkowych objawów NMS mogą należeć mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W związku ze stosowaniem donepezylu zgłaszano bardzo rzadkie przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego, szczególnie u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Jeśli u pacjenta pojawią się objawy wskazujące na NMS lub wystąpi niewyjaśniona wysoka gorączka bez innych objawów klinicznych, należy natychmiast przerwać leczenie donepezylem.²⁰

Wpływ na układ oddechowy

Ze względu na działanie cholinomimetyczne, należy zachować szczególną ostrożność podczas przepisywania inhibitorów cholinesterazy, w tym donepezylu, pacjentom z astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie. U tych pacjentów mogą wystąpić nasilone objawy choroby podstawowej.²¹

Interakcje z innymi lekami cholinergicznymi

Nie należy podawać produktu Donepesan jednocześnie z innymi inhibitorami acetylocholinoesterazy, agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego ze względu na możliwe nasilenie działania lub antagonizowanie efektu terapeutycznego.²²

Stosowanie w ciężkiej niewydolności wątroby

Należy zwrócić uwagę na brak danych klinicznych dotyczących stosowania donepezylu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. U tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas kwalifikacji do leczenia donepezylem oraz podczas monitorowania terapii.²³