Właściwości farmakodynamiczne
Cefepime Solufarma 1000 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Cefepime Solufarma

Cefepime Solufarma należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków beta-laktamowych, będąc przedstawicielem cefalosporyn czwartej generacji, oznaczonych kodem ATC: J01DE01. Substancja czynna leku, cefepim, występuje w formie dichlorowodorku jednowodnego i charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego.¹

Mechanizm działania

Cefepim wykazuje działanie bakteriobójcze o szerokim spektrum, obejmującym zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, w tym szczepy wykazujące oporność na aminoglikozydy czy cefalosporyny trzeciej generacji. Cechą wyróżniającą tę substancję jest wysoka odporność na hydrolizę wywoływaną przez większość enzymów beta-laktamaz. Dodatkowo cefepim charakteryzuje się zmniejszonym powinowactwem do beta-laktamaz zmienionych przez chromosomy oraz szybkim przenikaniem do komórek bakterii Gram-ujemnych, co przyczynia się do jego skuteczności przeciwdrobnoustrojowej.²

Zależność między farmakokinetyką i farmakodynamiką

Działanie przeciwbakteryjne cefepimu jest zależne od czasu, w którym stężenie wolnego leku w surowicy krwi lub moczu przekracza minimalne stężenie hamujące (MIC) dla danego patogenu. Jest to kluczowy parametr determinujący skuteczność terapeutyczną tego antybiotyku.³

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na cefepim może być wynikiem działania jednego lub kilku mechanizmów jednocześnie:

• Hydroliza enzymatyczna przez beta-laktamazy – chociaż cefepim jest stabilny wobec większości beta-laktamaz kodowanych przez plazmidy i chromosomy, może być skutecznie hydrolizowany przez niektóre beta-laktamazy o szerokim spektrum działania, występujące głównie u Escherichia coli i Klebsiella pneumoniae, a także przez enzymy kodowane chromosomalnie.⁴
• Modyfikacja białek wiążących penicylinę (PBPs) – zmniejszone powinowactwo PBPs do cefepimu, obserwowane w przypadku Streptococcus pneumoniae i innych paciorkowców, a także oporność gronkowców na metycylinę spowodowana wytwarzaniem dodatkowych PBPs o zredukowanym powinowactwie do cefepimu.⁵
• Zmniejszona przepuszczalność błony zewnętrznej bakterii, ograniczająca penetrację antybiotyku do wnętrza komórki bakteryjnej.⁶
• Aktywne usuwanie leku z komórki bakteryjnej poprzez systemy pomp efluksowych.⁷

Warto zaznaczyć, że w jednej ścianie komórkowej bakterii może jednocześnie występować kilka mechanizmów oporności. W zależności od obecnego mechanizmu lub mechanizmów, może wystąpić oporność krzyżowa na inne antybiotyki beta-laktamowe lub leki przeciwbakteryjne o innym mechanizmie działania.⁸

Podczas terapii cefepimem szczególnej uwagi wymaga możliwość rozwoju oporności wśród następujących gatunków bakterii: Citrobacter, Pseudomonas (zwłaszcza P. aeruginosa), Morganella i Serratia.⁹

Krytyczne wartości stężeń (stężenia graniczne)

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) ustalił krytyczne wartości stężeń cefepimu umożliwiające klasyfikację patogenów jako wrażliwe (S) lub oporne (R). Zgodnie z wytycznymi EUCAST z 2017 roku, wartości te przedstawiają się następująco:¹⁰

Objaśnienia do tabeli:

• (a) Stężenie graniczne dotyczy leczenia wysokimi dawkami (2 g 3 razy na dobę)¹¹
• (b) Na podstawie krytycznej wartości stężenia penicyliny benzylowej¹²
• (c) Na podstawie krytycznej wartości stężenia metycyliny¹³

Należy zaznaczyć, że częstość występowania oporności bakteryjnej może ulegać zmianom w czasie i różnić się geograficznie. Przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych dotyczących stosowania cefepimu, zwłaszcza w przypadku ciężkich zakażeń, istotne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących wrażliwości bakterii. W sytuacjach, gdy lokalna częstość występowania oporności podaje w wątpliwość skuteczność cefepimu w konkretnym rodzaju zakażenia, zaleca się konsultację ze specjalistą.¹⁴

Spektrum aktywności przeciwbakteryjnej

Na podstawie danych mikrobiologicznych, cefepim wykazuje aktywność przeciwko licznym gatunkom bakterii, które można podzielić na następujące kategorie:

Bakterie zwykle wrażliwe

• Gram-dodatnie tlenowe: Staphylococcus aureus i inne gronkowce koagulazo-ujemne (w tym szczepy wytwarzające beta-laktamazę), paciorkowce (Streptococci), pneumokoki (Pneumococci)¹⁵
• Gram-ujemne tlenowe: Acinetobacteria spp., Aeromonas spp., Citrobacter spp., Enterobacteriae spp., Escherichia coli, Haemophilus influenzae (w tym szczepy produkujące beta-laktamazę), Klebsiella spp., Moraxella catarrhalis (w tym szczepy produkujące beta-laktamazę), Morganella morganii, Proteus spp., Providencia spp., Pseudomonas spp., Serratia spp.¹⁶

Bakterie z nabytą opornością

• Gram-dodatnie tlenowe: Enterococos spp., Listeria spp.¹⁷
• Gram-ujemne tlenowe: Burkholderia cepacia, Legionella spp., Stenotrophomonas maltophilia¹⁸
• Bakterie beztlenowe: w tym Bacteroides i Clostridium difficile¹⁹
• Inne mikroorganizmy: Chlamydia spp., Mycoplasma spp.²⁰

Powyższe dane dotyczące spektrum przeciwbakteryjnego cefepimu mają istotne znaczenie przy wyborze terapii empirycznej, przed uzyskaniem wyników badania mikrobiologicznego, a także przy interpretacji antybiogramu podczas doboru optymalnej terapii celowanej zakażeń bakteryjnych.