Przedawkowanie leku Bupivacaini Noridem

Przedawkowanie bupiwakainy chlorowodorku stanowi poważny stan zagrażający życiu pacjenta, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Toksyczność układowa tego leku dotyczy głównie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu krążenia i może wystąpić zarówno przy przypadkowym podaniu donaczyniowym, jak i przy podaniu zbyt dużej dawki leku. Czas wystąpienia objawów toksyczności różni się w zależności od drogi wprowadzenia leku do organizmu.¹

Mechanizm wystąpienia przedawkowania

Przedawkowanie bupiwakainy może wystąpić na skutek różnych mechanizmów. Przy podaniu donaczyniowym objawy toksyczności pojawiają się niemal natychmiast (w ciągu kilku sekund do kilku minut). Natomiast w przypadku klasycznego przedawkowania (podania nadmiernej dawki) objawy rozwijają się z opóźnieniem, zwykle po 15-60 minutach od wstrzyknięcia, ponieważ stężenie leku we krwi narasta stopniowo.²

Szczególne ryzyko szybkiego wchłaniania leku i wystąpienia objawów toksycznych zachodzi przy podaniu bupiwakainy w okolice silnie unaczynione, co może prowadzić do nagłego zwiększenia stężenia leku w osoczu.³

Objawy toksyczności ośrodkowego układu nerwowego

Neurotoksyczność bupiwakainy charakteryzuje się stopniowaną odpowiedzią organizmu o narastającym nasileniu objawów. W pierwszej kolejności pojawiają się objawy prodromalne, takie jak: uczucie pustki w głowie, parestezje wokół ust, drętwienie języka, przeczulica słuchowa, szumy w uszach oraz zaburzenia widzenia.⁴

W miarę narastania stężenia leku w osoczu występują poważniejsze objawy, takie jak dysartria, drganie mięśni i drżenie, które są zwiastunami zbliżających się uogólnionych drgawek. Należy podkreślić, że tych objawów nie należy mylić z zachowaniem neurotycznym pacjenta.⁵

W ciężkich przypadkach może wystąpić utrata przytomności oraz napad padaczkowy uogólniony toniczno-kloniczny, który może trwać od kilku sekund do kilku minut. Wzmożona aktywność mięśniowa towarzysząca drgawkom prowadzi do niedotlenienia i hiperkapnii, zaburzeń oddychania, a nawet do utraty funkcji dróg oddechowych. W najbardziej zaawansowanych przypadkach może wystąpić bezdech.⁶

Zaburzenia metaboliczne (kwasica, hiperkaliemia) oraz niedotlenienie nasilają i przedłużają toksyczne działanie bupiwakainy.⁷

Ustępowanie objawów neurotoksyczności wiąże się z redystrybucją leku z ośrodkowego układu nerwowego, a następnie z jego metabolizmem i wydalaniem. Jeżeli nie podano zbyt dużej ilości leku, objawy mogą ustąpić stosunkowo szybko.⁸

Objawy toksyczności układu krążenia

Kardiotoksyczność bupiwakainy obserwuje się w cięższych przypadkach przedawkowania i zazwyczaj pojawia się po wystąpieniu objawów neurotoksyczności. Jednak u pacjentów poddanych silnej sedacji lub znieczuleniu ogólnemu objawy zwiastunowe ze strony OUN mogą być nieobecne.⁹

Wysokie stężenie bupiwakainy w osoczu może prowadzić do rozwoju niedociśnienia, bradykardii, arytmii, a w skrajnych przypadkach nawet do zatrzymania akcji serca, bez uprzednich objawów prodromalnych ze strony OUN.¹⁰

Przedawkowanie u dzieci

Diagnoza wczesnych objawów toksyczności bupiwakainy u dzieci może być szczególnie trudna, zwłaszcza gdy blokada została wykonana w znieczuleniu ogólnym. W tej grupie pacjentów objawy mogą być niecharakterystyczne i łatwe do przeoczenia.¹¹

Szczególne przypadki przedawkowania

Zbyt wysokie dawki bupiwakainy mogą także prowadzić do silnego lub całkowitego znieczulenia rdzeniowego, czego skutkiem może być porażenie ośrodka oddechowego i wystąpienie niedociśnienia tętniczego.¹²

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie pacjenta z objawami przedawkowania bupiwakainy wymaga natychmiastowego podjęcia czynności ratunkowych:

• Należy natychmiast przerwać podawanie leku po wystąpieniu pierwszych objawów toksyczności.¹³
• Priorytetem jest przerwanie napadów drgawkowych oraz zapewnienie odpowiedniej wentylacji z użyciem tlenu, w razie potrzeby wspomaganej lub kontrolowanej.¹⁴
• Drgawki należy szybko opanować poprzez dożylne podanie leku przeciwdrgawkowego.¹⁵
• W przypadku długotrwałych drgawek, które mogą zagrozić wentylacji i natlenowaniu pacjenta, należy rozważyć podanie leków zwiotczających mięśnie, co ułatwi wentylację i kontrolę natlenowania.¹⁶
• W takich sytuacjach należy rozważyć wykonanie wczesnej intubacji dotchawiczej.¹⁷

Po opanowaniu drgawek i zapewnieniu właściwej wentylacji płuc zazwyczaj nie ma potrzeby stosowania dodatkowego leczenia. Jednak w przypadku wystąpienia niedociśnienia należy podać dożylnie lek zwiększający ciśnienie tętnicze, najlepiej o działaniu inotropowym dodatnim, np. efedrynę.¹⁸

W przypadku zatrzymania akcji serca należy natychmiast rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, zwracając szczególną uwagę na optymalne natlenowanie, wentylację, wspomaganie układu krążenia oraz leczenie kwasicy.¹⁹

W przypadku osłabienia czynności układu krążenia (niedociśnienie, bradykardia) należy rozważyć zastosowanie płynów dożylnych, leków podwyższających ciśnienie, czynników inotropowych i/lub emulsji lipidowych.²⁰

Zatrzymanie akcji serca wywołane przedawkowaniem bupiwakainy może być oporne na defibrylację elektryczną i może wymagać prowadzenia długotrwałej, intensywnej resuscytacji.²¹

W przypadku silnego lub całkowitego znieczulenia rdzeniowego powodującego porażenie ośrodka oddechowego i niedociśnienie tętnicze, należy zapewnić i utrzymywać drożność dróg oddechowych oraz podawać tlen z zastosowaniem wentylacji wspomaganej lub kontrolowanej.²²

Dzieci wymagają specjalnego podejścia z dawkowaniem odpowiednim do ich wieku i masy ciała.²³

Tabela objawów przedawkowania