Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol fumarate, substancja czynna leku Bisoratio 2,5 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych beta1-adrenolityków (Kod ATC: C07AB07). Charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1-adrenergicznych, nie wykazując przy tym wewnętrznego działania agonistycznego ani znaczącego efektu stabilizującego błony komórkowe.¹

Mechanizm działania

Selektywność bisoprololu wobec receptorów beta1 przejawia się niskim powinowactwem do receptorów beta2 zlokalizowanych w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń, a także do receptorów beta2 uczestniczących w regulacji procesów metabolicznych. Ta właściwość sprawia, że bisoprolol zasadniczo nie wpływa na opory w drogach oddechowych ani na procesy metaboliczne zależne od receptorów beta2. Co istotne, selektywność wobec receptorów beta1 utrzymuje się nawet po przekroczeniu dawek terapeutycznych, co minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z blokadą receptorów beta2.²

Skuteczność kliniczna w niewydolności serca

Badanie CIBIS II

Skuteczność bisoprololu w leczeniu niewydolności serca została potwierdzona w badaniu klinicznym CIBIS II, w którym uczestniczyło 2647 pacjentów. Zdecydowana większość badanych (83%, n=2202) miała niewydolność krążenia klasy III według klasyfikacji NYHA, natomiast 17% (n=445) pacjentów było w klasie IV. U wszystkich uczestników badania stwierdzono objawową stabilną niewydolność skurczową serca z frakcją wyrzutową poniżej 35% na podstawie badania echokardiograficznego.³

Wyniki badania CIBIS II wykazały istotne korzyści kliniczne związane ze stosowaniem bisoprololu:

• Zmniejszenie całkowitej śmiertelności z 17,3% do 11,8%, co oznacza względną redukcję o 34%⁴
• Redukcja liczby nagłych zgonów z 6,3% do 3,6% (zmniejszenie względne o 44%)⁵
• Zmniejszenie częstości hospitalizacji z powodu zaostrzenia niewydolności serca z 17,6% do 12% (zmniejszenie względne o 36%)⁶
• Znacząca poprawa stanu czynnościowego pacjentów według klasyfikacji NYHA⁷

W okresie rozpoczynania leczenia i zwiększania dawki bisoprololu obserwowano przypadki hospitalizacji z powodu bradykardii (0,53%), niedociśnienia (0,23%) oraz ostrej dekompensacji (4,97%). Warto jednak podkreślić, że częstość występowania tych zdarzeń nie była istotnie statystycznie wyższa niż w grupie placebo, gdzie odnotowano odpowiednio 0%, 0,3% i 6,74% przypadków.⁸

Podczas badania odnotowano wystąpienie udaru zakończonego zgonem lub inwalidztwem u 20 pacjentów w grupie leczonej bisoprololem i 15 w grupie otrzymującej placebo.⁹

Badanie CIBIS III

W badaniu CIBIS III uczestniczyło 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z łagodną lub średnio nasiloną przewlekłą niewydolnością serca (CHF) w klasie II lub III według klasyfikacji NYHA. Wszyscy pacjenci mieli frakcję wyrzutową lewej komory serca ≤35% i nie byli wcześniej leczeni inhibitorami ACE, beta-adrenolitykami lub antagonistami receptora angiotensyny.¹⁰

Protokół badania obejmował podawanie pacjentom bisoprololu i enalaprylu jednocześnie przez okres od 6 do 24 miesięcy, po wstępnym 6-miesięcznym leczeniu albo bisoprololem, albo enalaprylem.¹¹

W przypadku rozpoczynania terapii od bisoprololu zaobserwowano tendencję do zwiększonej częstości pogorszenia niewydolności serca. Jednakże analiza przeprowadzona zgodnie z protokołem badania nie wykazała, aby rozpoczynanie leczenia od bisoprololu było mniej skuteczne niż rozpoczynanie od enalaprylu.¹²

Obie strategie rozpoczynania leczenia przewlekłej niewydolności serca wykazały podobny pierwszorzędowy złożony punkt końcowy obejmujący zgon lub hospitalizację z jakiejkolwiek przyczyny do zakończenia badania – 32,4% w grupie bisoprololu w porównaniu do 33,1% w grupie enalaprylu (populacja zgodna z protokołem).¹³

Istotnym wnioskiem z badania CIBIS III jest potwierdzenie, że bisoprolol może być skutecznie stosowany również u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą niewydolnością serca o łagodnym lub średnio nasilonym przebiegu.¹⁴

Efekty farmakodynamiczne w chorobach układu krążenia

Nadciśnienie i dławica piersiowa

Oprócz leczenia niewydolności serca, bisoprolol jest również stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej.¹⁵

Efekty hemodynamiczne

W przypadku ostrych stanów u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca bez przewlekłej niewydolności serca, bisoprolol wywiera złożony efekt hemodynamiczny:

• Zwalnia częstość skurczów serca
• Zmniejsza rzut skurczowy
• Redukuje objętość wyrzutową
• Ogranicza zużycie tlenu przez mięsień sercowy¹⁶

Podczas długotrwałego podawania bisoprololu początkowo zwiększony opór obwodowy ulega zmniejszeniu, co korzystnie wpływa na parametry hemodynamiczne.¹⁷