Właściwości farmakodynamiczne leku Biofuroksym 1,5 g

Cefuroksym, substancja czynna produktu leczniczego Biofuroksym, należy do grupy farmakoterapeutycznej cefalosporyn drugiej generacji (kod ATC: J01DC02). Jest to antybiotyk beta-laktamowy stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych o szerokim spektrum działania.¹

Mechanizm działania

Cefuroksym wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy bakteryjnej ściany komórkowej. Mechanizm ten opiera się na wiązaniu cefuroksymu z białkami wiążącymi penicyliny (PBP – penicillin binding proteins), co prowadzi do przerwania procesu biosyntezy peptydoglikanu. W konsekwencji dochodzi do lizy komórki bakteryjnej i jej śmierci.²

Mechanizmy oporności

Bakterie mogą wykazywać oporność na cefuroksym na drodze kilku różnych mechanizmów, które mogą występować pojedynczo lub jednocześnie:³

• Hydroliza enzymatyczna – wytwarzanie beta-laktamaz, w tym beta-laktamaz o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL – extended-spectrum beta-lactamases) oraz enzymów AmpC, które mogą ulegać indukcji lub trwałej derepresji, szczególnie u tlenowych bakterii Gram-ujemnych⁴
• Modyfikacja miejsca docelowego – zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny (PBP) do cząsteczek cefuroksymu⁵
• Bariery przepuszczalności – zmniejszona przepuszczalność błony zewnętrznej, co ogranicza dostęp cefuroksymu do białek wiążących penicyliny w bakteriach Gram-ujemnych⁶
• Aktywne usuwanie leku – obecność bakteryjnych pomp efflux aktywnie transportujących antybiotyk poza komórkę bakteryjną⁷

Bakterie, które wykształciły oporność na inne cefalosporyny podawane w iniekcjach, będą prawdopodobnie oporne również na cefuroksym. Ponadto, w zależności od mechanizmu oporności, drobnoustroje oporne na penicyliny mogą wykazywać zmniejszoną wrażliwość lub całkowitą oporność na cefuroksym.⁸

Stężenia graniczne cefuroksymu sodowego

Wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC – minimum inhibitory concentration) określone przez Europejską Komisję Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) przedstawiono w poniższej tabeli:⁹

Należy podkreślić, że stężenia graniczne dla Enterobacteriaceae uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności, w tym te związane z ESBL i plazmidową AmpC. Stosując powyższe kryteria, niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy mogą być klasyfikowane jako wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny 3. i 4. generacji, niezależnie od obecności ESBL. W wielu regionach zaleca się lub wymaga się wykrywania i identyfikacji szczepów wytwarzających ESBL w celu optymalizacji terapii przeciwbakteryjnej.¹⁰

Wrażliwość mikrobiologiczna

Częstość występowania nabytej oporności u poszczególnych gatunków bakterii może się różnić w zależności od regionu geograficznego i czasu. Z tego względu zaleca się uzyskanie lokalnych danych dotyczących wzorców oporności, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach kiedy lokalna częstość występowania oporności może podważać skuteczność cefuroksymu w określonych typach zakażeń, należy rozważyć konsultację ze specjalistami w dziedzinie antybiotykoterapii.¹¹

Poniżej przedstawiono spektrum aktywności przeciwbakteryjnej cefuroksymu w warunkach in vitro:¹²

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae
• Streptococcus mitis (grupa viridans)¹³

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis¹⁴

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Streptococcus pneumoniae¹⁵

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Citrobacter freundii
• Enterobacter cloacae
• Enterobacter aerogenes
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (inne niż P. vulgaris)
• Providencia spp.
• Salmonella spp.¹⁶

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.¹⁷

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.¹⁸

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium¹⁹

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Morganella morganii
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens²⁰

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Clostridioides difficile²¹

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Bacteroides fragilis²²

Inne drobnoustroje naturalnie oporne:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.²³

Należy zaznaczyć, że wszystkie szczepy Staphylococcus aureus oporne na metycylinę (MRSA) wykazują oporność na cefuroksym.²⁴

Działanie synergistyczne

Badania in vitro wykazały, że cefuroksym sodowy w skojarzeniu z antybiotykami aminoglikozydowymi wykazuje co najmniej działanie sumaryczne (addytywne), a w niektórych przypadkach obserwowano efekt synergistyczny. Zjawisko to może mieć znaczenie kliniczne przy projektowaniu terapii skojarzonych w leczeniu ciężkich, złożonych zakażeń bakteryjnych.²⁵