Właściwości farmakodynamiczne budezonidu

Budezonid należy do grupy farmakoterapeutycznej: inne leki stosowane w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych podawane wziewnie, glikokortykosteroidy (kod ATC: R03B A02). Jest to glikokortykosteroid o silnym miejscowym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym, przeciwwysiękowym i przeciwobrzękowym, charakteryzujący się mniejszą częstością i nasileniem działań niepożądanych w porównaniu z kortykosteroidami doustnymi.¹

Podstawowe mechanizmy działania

Działanie budezonidu na drogi oddechowe charakteryzuje się wieloma efektami terapeutycznymi:

• Hamowanie tworzenia, gromadzenia i uwalniania mediatorów z komórek tucznych, granulocytów zasadochłonnych i makrofagów
• Zmniejszenie nadmiernej wrażliwości oskrzeli na bodźce egzogenne
• Hamowanie bodźców cholinergicznych, co prowadzi do zmniejszenia wytwarzania wydzieliny
• Uszczelnianie błony nabłonka i śródbłonka
• Redukcja objawów zapalenia, takich jak obrzęk i naciek komórkowy
• Zwiększenie skuteczności beta-2-sympatykomimetyków (działanie permisywne)

²

Specyficzny mechanizm działania budezonidu opiera się na indukcji specyficznych białek, takich jak makrokortyna. Biosynteza tych białek wymaga czasu, co wyjaśnia opóźnione wystąpienie pełnej skuteczności leku. Makrokortyna działa poprzez hamowanie enzymu fosfolipazy A2 w procesie przemiany kwasu arachidonowego, zapobiegając tym samym syntezie mediatorów procesów zapalnych, w tym leukotrienów.³

Miejscowe działanie przeciwzapalne

Dokładny mechanizm działania glikokortykosteroidów w leczeniu astmy nie został w pełni poznany. Istotną rolę odgrywają reakcje przeciwzapalne, w tym hamowanie uwalniania mediatorów reakcji zapalnej oraz hamowanie odpowiedzi immunologicznej zależnej od cytokin.⁴

Badania kliniczne porównujące budezonid wziewny z doustnym, przy podobnej biodostępności ogólnoustrojowej, wykazały statystycznie istotną skuteczność formy wziewnej w porównaniu z placebo, podczas gdy forma doustna takiej skuteczności nie wykazała. Sugeruje to, że działanie terapeutyczne standardowych dawek budezonidu wziewnego wynika głównie z bezpośredniego działania na układ oddechowy.⁵

Wpływ na reaktywność dróg oddechowych

Budezonid wykazuje zdolność do zmniejszania reaktywności dróg oddechowych na histaminę i metacholinę u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli. Jest również skuteczny w zapobieganiu napadom astmy wywoływanym przez wysiłek fizyczny, w kontekście przewlekłego leczenia.⁶

Bezpieczeństwo długotrwałego stosowania

Przy długotrwałym stosowaniu budezonidu nie obserwuje się zaniku błony śluzowej oskrzeli. Ze względu na szybki metabolizm w wątrobie przypadkowo spożytego lub wstrzykniętego budezonidu, nie przewiduje się wystąpienia istotnych klinicznie ogólnoustrojowych działań niepożądanych, nawet przy długotrwałej terapii.⁷

Wpływ na funkcje kory nadnerczy

Badania z udziałem zdrowych ochotników wykazały zależny od dawki wpływ budezonidu na stężenie kortyzolu w osoczu i w moczu. W zalecanych dawkach budezonid w postaci proszku do inhalacji wykazuje znacznie mniejszy wpływ na czynność kory nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg, co potwierdzono w badaniach z ACTH.⁸

Wpływ na wzrost u dzieci

U dzieci leczonych budezonidem obserwuje się początkowo niewielkie, ale zazwyczaj przemijające zmniejszenie wzrostu (około 1 cm), które występuje najczęściej w pierwszym roku leczenia. Długoterminowe badania kliniczne wskazują, że dzieci i młodzież leczone budezonidem wziewnym w większości przypadków osiągają przewidywany wzrost docelowy w wieku dorosłym.⁹

Należy jednak zwrócić uwagę, że długoterminowe podwójnie zaślepione badanie kliniczne, w którym dawka budezonidu nie była stopniowo zmniejszana do najmniejszej skutecznej, wykazało, że dzieci i młodzież leczone budezonidem wziewnym były średnio o 1,2 cm niższe w wieku dorosłym niż osoby przypisane do grupy placebo.¹⁰

Skuteczność kliniczna budezonidu

Badania kliniczne w astmie

Skuteczność terapeutyczna budezonidu została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Wykazano, że lek jest skuteczny zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci, przy podawaniu raz lub dwa razy na dobę w leczeniu profilaktycznym przewlekłej astmy.¹¹

Badania kliniczne w zespole krupu

Budezonid był porównywany z placebo w serii badań klinicznych u dzieci z zespołem krupu. Poniżej przedstawiono reprezentatywne wyniki tych badań.¹²

Skuteczność w łagodnym zespole krupu

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u 87 dzieci (w wieku od 7 miesięcy do 9 lat) z klinicznym rozpoznaniem zespołu krupu, oceniano wpływ budezonidu na łagodzenie objawów zespołu krupu oraz czas hospitalizacji. Pacjentom podawano początkowo budezonid w dawce 2 mg lub placebo, a następnie co 12 godzin budezonid w dawce 1 mg lub placebo.¹³

Wyniki pokazały, że budezonid spowodował statystycznie istotną poprawę punktacji objawów zespołu krupu po 12 i 24 godzinach od podania, a także już po 2 godzinach u pacjentów z początkową oceną objawów powyżej 3 punktów. Dodatkowo zaobserwowano skrócenie czasu hospitalizacji o 33%.¹⁴

Skuteczność w umiarkowanym do ciężkiego zespole krupu

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo porównano skuteczność budezonidu i placebo u 83 niemowląt i dzieci (w wieku od 6 miesięcy do 8 lat) hospitalizowanych z powodu zespołu krupu. Pacjenci otrzymywali budezonid w dawce 2 mg lub placebo co 12 godzin przez okres nie dłuższy niż 36 godzin lub do momentu wypisania ze szpitala.¹⁵

Łączna punktacja objawów zespołu krupu była oceniana po 0, 2, 6, 12, 24, 36 i 48 godzinach od podania pierwszej dawki. Po 2 godzinach zarówno grupa stosująca budezonid, jak i grupa otrzymująca placebo wykazywały podobną poprawę w zakresie punktacji objawów, bez statystycznie istotnej różnicy między grupami. Natomiast po 6 godzinach od podania leku punktacja objawów zespołu krupu w grupie otrzymującej budezonid uległa statystycznie istotnej poprawie w porównaniu z grupą placebo, a ta przewaga utrzymywała się po 12 oraz 24 godzinach.¹⁶

Charakterystyka aerozolu

Parametry użytkowe produktu leczniczego BDS N podanego za pomocą nebulizatora PARI LC Plus przedstawiono w poniższej tabeli:¹⁷

Pomiary wykonano z wykorzystaniem nebulizatora PARI LC Plus połączonego ze sprężarką powietrza PARI Boy SX.¹⁸