Działania niepożądane
Atrozol 1 mg

Działania niepożądane leku Atrozol (anastrozol)

Atrozol to lek zawierający anastrozol w dawce 1 mg w postaci tabletek powlekanych, który stosowany jest głównie w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie. Jak każdy produkt leczniczy, Atrozol może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania anastrozolu pochodzą głównie z dużego badania klinicznego III fazy (ATAC), przeprowadzonego u 9366 pacjentek po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi, leczonych uzupełniająco przez 5 lat.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas terapii anastrozolem są: bóle głowy, uderzenia gorąca, nudności, wysypka, bóle i sztywność stawów, zapalenie stawów oraz osłabienie.² Warto zauważyć, że częstość występowania niektórych działań niepożądanych różni się istotnie w porównaniu z tamoksyfenem, który jest alternatywną opcją leczenia hormonalnego.

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane leku Atrozol są klasyfikowane według częstości występowania jako:³

• Bardzo często (≥1/10) – występują u więcej niż 1 na 10 pacjentek
• Często (≥1/100, <1/10) – występują u 1 do 10 na 100 pacjentek
• Niezbyt często (≥1/1000, <1/100) – występują u 1 do 10 na 1000 pacjentek
• Rzadko (≥1/10000, <1/1000) – występują u 1 do 10 na 10000 pacjentek
• Bardzo rzadko (<1/10000) – występują u mniej niż 1 na 10000 pacjentek

Szczegółowe działania niepożądane według układów

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych występujących podczas terapii anastrozolem, uporządkowany według klasyfikacji układów i narządów:

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W tej grupie obserwuje się często brak łaknienia oraz hipercholesterolemię. Niezbyt często może wystąpić hiperkalcemia (z towarzyszącym zwiększeniem stężenia parathormonu lub bez).⁴ Hiperkalcemia wymaga monitorowania, ponieważ może być związana z zaburzeniami gospodarki wapniowej w przebiegu leczenia.

Zaburzenia psychiczne

Bardzo często podczas terapii anastrozolem występuje depresja.⁵ Warto zaznaczyć, że w badaniu ATAC zaburzenia nastroju raportowano u 19,3% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 17,9% leczonych tamoksyfenem.⁶

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego bardzo często obserwuje się bóle głowy. Często występuje senność, zespół cieśni nadgarstka oraz zaburzenia czucia (w tym parestezje, utrata smaku i zaburzenia smaku).⁷ Należy zaznaczyć, że przypadki zespołu cieśni nadgarstka zgłaszane były w większej liczbie u pacjentek stosujących anastrozol w trakcie badań klinicznych niż u tych stosujących tamoksyfen, jednak większość tych przypadków jest zgłaszana u pacjentek posiadających predyspozycje do tego schorzenia.⁸

Zaburzenia naczyniowe

Bardzo często występują uderzenia gorąca.⁹ W badaniu ATAC uderzenia gorąca zgłaszano u 35,7% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 40,9% leczonych tamoksyfenem.¹⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

W zakresie układu pokarmowego bardzo często obserwuje się nudności, a często występują biegunka i wymioty.¹¹ W badaniu ATAC nudności i wymioty zgłaszano u 12,7% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 12,4% leczonych tamoksyfenem.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginowej (AspAT) w surowicy. Niezbyt często może wystąpić zwiększenie aktywności gammaglutamylotransferazy (gamma-GT) i stężenia bilirubiny w surowicy oraz zapalenie wątroby.¹³ Parametry wątrobowe powinny być monitorowane podczas terapii anastrozolem.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często występuje wysypka. Często obserwuje się ścieńczenie i przerzedzenie włosów oraz reakcje alergiczne. Niezbyt często pojawia się pokrzywka. Rzadko mogą wystąpić rumień wielopostaciowy, reakcje anafilaktoidalne, zapalenie naczyń skórnych, w tym przypadki plamicy Henocha-Schönleina.¹⁴ Warto zaznaczyć, że zapalenie naczyń skórnych i przypadki plamicy Henocha-Schönleina nie były obserwowane u pacjentek w badaniu ATAC.¹⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Bardzo często występują bóle i sztywność stawów, zapalenie stawów oraz osteoporoza. Często obserwuje się bóle kości i bóle mięśni. Niezbyt często pojawia się palec trzaskający.¹⁶

W badaniu ATAC bóle i sztywność stawów zgłaszano u 35,6% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 29,4% leczonych tamoksyfenem.¹⁷ Szczególnie istotna jest zwiększona częstość złamań kości obserwowana podczas terapii anastrozolem – 10,2% pacjentek w porównaniu do 6,8% w grupie tamoksyfenu.¹⁸

Dla mediany okresu obserwacji wynoszącej 68 miesięcy częstość złamań w grupie otrzymującej anastrozol i w grupie otrzymującej tamoksyfen wynosiła odpowiednio 22 na 1000 pacjento-lat i 15 na 1000 pacjento-lat. Częstość złamań obserwowana w grupie stosującej anastrozol była zbliżona do częstości obserwowanej w populacji pacjentek po menopauzie o podobnym rozkładzie grup wiekowych. Częstość występowania osteoporozy wynosiła 10,5% u pacjentek leczonych anastrozolem oraz 7,3% u pacjentek leczonych tamoksyfenem.¹⁹

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Często występuje suchość pochwy oraz krwawienia z pochwy.²⁰ Krwawienia z pochwy obserwowano często, zwykle u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi, podczas pierwszych kilku tygodni po zmianie terapii z hormonalnej na terapię anastrozolem. Jeśli krwawienie się przedłuża, należy rozważyć zmianę leczenia.²¹

W badaniu ATAC krwawienia z pochwy zgłaszano u 5,4% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 10,2% leczonych tamoksyfenem. Wydzielinę z pochwy obserwowano u 3,5% pacjentek stosujących anastrozol w porównaniu do 13,2% przyjmujących tamoksyfen.²²

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo często występuje osłabienie.²³ W badaniu ATAC zmęczenie/osłabienie zgłaszano u 18,6% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 17,6% leczonych tamoksyfenem.²⁴

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

W badaniu ATAC zaobserwowano występowanie chorób niedokrwiennych serca u 4,1% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 3,4% leczonych tamoksyfenem. Dławica piersiowa wystąpiła u 2,3% pacjentek stosujących anastrozol vs 1,6% stosujących tamoksyfen. Zawał mięśnia sercowego odnotowano u 1,2% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 1,1% leczonych tamoksyfenem.²⁵

Zdarzenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wystąpiły u 2,8% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 4,5% leczonych tamoksyfenem. Powikłania zakrzepowo-zatorowe dotyczące żył głębokich, w tym zatorowość płucna, odnotowano u 1,6% pacjentek stosujących anastrozol vs 2,4% stosujących tamoksyfen.²⁶

Niedokrwienne incydenty mózgowo-naczyniowe wystąpiły u 2,0% pacjentek leczonych anastrozolem w porównaniu do 2,8% leczonych tamoksyfenem.²⁷

Tabela działań niepożądanych, ich częstości i charakterystyki

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²⁸

Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁹

Wnioski kliniczne

Anastrozol (Atrozol) wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, który różni się w niektórych aspektach od tamoksyfenu. Szczególnie istotne są zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, w tym zwiększone ryzyko osteoporozy i złamań, które wymaga odpowiedniego monitorowania i terapii wspomagającej. Z drugiej strony, leczenie anastrozolem wiąże się z mniejszym ryzykiem zdarzeń zakrzepowo-zatorowych oraz krwawień z dróg rodnych w porównaniu z tamoksyfenem. Świadomość pełnego profilu działań niepożądanych umożliwia lekarzom prowadzenie skutecznego leczenia przy jednoczesnym monitorowaniu pacjentek pod kątem możliwych powikłań terapii.