Działania niepożądane leku Atropinum Sulfuricum WZF 1%

Atropinum Sulfuricum WZF 1% (10 mg/ml) w postaci kropli do oczu, roztworu, zawiera jako substancję czynną siarczan atropiny w stężeniu 10 mg w 1 ml roztworu. Podczas stosowania tego produktu leczniczego mogą wystąpić liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstotliwości występowania.¹

Należy podkreślić, że częstość występowania działań niepożądanych atropiny w postaci kropli do oczu jest nieznana i nie może być określona na podstawie dostępnych danych. Podczas leczenia tym produktem mogą wystąpić zarówno miejscowe objawy niepożądane dotyczące oka, jak i objawy ogólnoustrojowe wynikające z wchłaniania substancji czynnej.²

Miejscowe działania niepożądane

Miejscowe działania niepożądane dotyczą przede wszystkim narządu wzroku. Atropina może powodować zaburzenia widzenia i akomodacji, co jest związane z jej działaniem parasympatykolitycznym. Szczególnie niebezpieczne jest zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zwłaszcza u pacjentów z jaskrą z wąskim (zamykającym się) kątem. Ponadto obserwuje się takie objawy jak świąd, obrzęk powiek oraz zapalenie spojówek.³

U pacjentów stosujących atropinę w kroplach często występuje nadwrażliwość na światło (fotofobia), co jest bezpośrednio związane z rozszerzeniem źrenicy. W takich przypadkach należy chronić oczy przed jasnym światłem. Długotrwałe stosowanie kropli z atropiną może prowadzić do miejscowego podrażnienia, przemijającego kłucia, przekrwienia, obrzęku i stanów zapalnych spojówek.⁴

Ogólnoustrojowe działania niepożądane

Mimo miejscowej aplikacji, atropina może przedostawać się do krążenia ogólnego, powodując objawy ogólnoustrojowe. Wśród nich wyróżnić można następujące grupy zaburzeń:

Zaburzenia układu immunologicznego objawiają się głównie reakcjami nadwrażliwości, które mogą manifestować się wysypką skórną lub zapaleniem spojówek.⁵

Zaburzenia psychiczne stanowią istotny problem, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka, takich jak niemowlęta i osoby w podeszłym wieku. Do objawów tych należą niepokój, pobudzenie i omamy, które świadczą o toksyczności układowej. U osób starszych może również występować stan splątania.⁶

Zaburzenia układu nerwowego mogą manifestować się jako ciężka ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), co również jest objawem toksyczności układowej atropiny, szczególnie u niemowląt i osób w podeszłym wieku. Sporadycznie występują także zawroty głowy.⁷

Zaburzenia serca związane ze stosowaniem atropiny mogą obejmować przemijającą bradykardię, która następnie przechodzi w tachykardię, kołatanie serca oraz zaburzenia rytmu serca.⁸

Zaburzenia układu oddechowego przejawiają się głównie zmniejszeniem ilości wydzieliny oskrzelowej, co może prowadzić do zagęszczenia wydzieliny i trudności w odkrztuszaniu.⁹

Zaburzenia żołądka i jelit obejmują przede wszystkim suchość w ustach, która może powodować trudności z przełykaniem oraz mową. Sporadycznie występują również nudności i wymioty. Atropina może także powodować zaparcia wynikające z jej działania hamującego perystaltykę jelit.¹⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej manifestują się zaczerwienieniem i suchością skóry, co jest efektem hamowania wydzielania gruczołów potowych.¹¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych mogą objawiać się jako parcie na mocz oraz, co groźniejsze, zatrzymanie moczu wymagające interwencji medycznej.¹²

Warto podkreślić, że podczas stosowania atropiny siarczanu istnieje ryzyko wystąpienia działań ogólnych i pojawienia się objawów charakterystycznych dla przedawkowania tego leku.¹³

Raportowanie działań niepożądanych

Należy pamiętać o konieczności zgłaszania podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Wszelkie podejrzewane działania niepożądane powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹⁴

Tabela działań niepożądanych dla leku Atropinum Sulfuricum WZF 1%

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie pacjentów z grup podwyższonego ryzyka, takich jak niemowlęta i osoby w podeszłym wieku, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia objawów toksyczności układowej. Lekarz powinien również pamiętać o możliwości wystąpienia działań ogólnoustrojowych podczas miejscowego stosowania atropiny do oczu, zwłaszcza w przypadku długotrwałej terapii.¹⁵

Warto podkreślić, że produkt zawiera jako substancję pomocniczą chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml), który może również przyczyniać się do występowania niektórych działań niepożądanych dotyczących oka.¹⁶