Działania niepożądane
Aprepitant Aurovitas 125 mg/80 mg
Profil bezpieczeństwa aprepitantu został oceniony u około 6500 dorosłych oraz 184 pacjentów pediatrycznych, głównie w kontekście profilaktyki nudności i wymiotów związanych z chemioterapią o wysokim (HEC) i umiarkowanym (MEC) ryzyku. U dorosłych z HEC najczęściej obserwowano działania niepożądane takie jak czkawka (4,6% vs 2,9%), podwyższenie aktywności AlAT (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcia (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%). W populacji MEC najczęściej zgłaszano zmęczenie (1,4% vs 0,9%), a u dzieci czkawkę (3,3% vs 0,0%) i zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%). Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują reakcje anafilaktyczne, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Monitorowanie enzymów wątrobowych, liczby neutrofili oraz stężenia sodu jest kluczowe podczas terapii aprepitantem.
Działania niepożądane aprepitantu – profil bezpieczeństwa stosowania
Profil bezpieczeństwa aprepitantu został dokładnie zbadany u około 6500 dorosłych pacjentów w ponad 50 badaniach klinicznych oraz u 184 pacjentów pediatrycznych w 2 głównych badaniach klinicznych. Zebrane dane pozwalają na szczegółową ocenę potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego leku u pacjentów poddawanych chemioterapii przeciwnowotworowej o wysokim (HEC) oraz umiarkowanym (MEC) ryzyku wymiotów.1
Najczęstsze działania niepożądane
U dorosłych pacjentów otrzymujących chemioterapię o wysokim ryzyku wymiotów (HEC), najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi, występującymi częściej w grupie leczonej aprepitantem w porównaniu do standardowej terapii, były: czkawka (4,6% vs 2,9%), zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (2,8% vs 1,1%), niestrawność (2,6% vs 2,0%), zaparcie (2,4% vs 2,0%), ból głowy (2,0% vs 1,8%) oraz zmniejszenie łaknienia (2,0% vs 0,5%).2
Z kolei u pacjentów otrzymujących chemioterapię o umiarkowanym ryzyku wymiotów (MEC), najczęstszym działaniem niepożądanym, zgłaszanym częściej w grupie leczonej aprepitantem, było zmęczenie (1,4% vs 0,9%).3
W populacji pediatrycznej najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi, występującymi częściej w grupie leczonej aprepitantem w porównaniu z grupą kontrolną, były czkawka (3,3% vs 0,0%) oraz zaczerwienienie twarzy (1,1% vs 0,0%).4
Reakcje nadwrażliwości i poważne działania niepożądane
W trakcie stosowania aprepitantu odnotowano przypadki reakcji nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, choć ich dokładna częstość występowania nie mogła zostać określona na podstawie dostępnych danych. Do poważnych działań niepożądanych należą również rzadko występujące przypadki zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka.5
Szczegółowa lista działań niepożądanych aprepitantu
Poniższa tabela przedstawia kompletny wykaz działań niepożądanych zgłaszanych w badaniach klinicznych i w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu. Obejmuje ona działania niepożądane występujące z większą częstością u pacjentów leczonych aprepitantem w porównaniu do standardowej terapii. Kategorie częstości występowania ustalono głównie na podstawie badań z udziałem dorosłych, przy czym częstości obserwowane u dzieci i młodzieży były podobne lub mniejsze, z wyjątkami wskazanymi w tabeli.6
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis kliniczny |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenie drożdżakowe | Rzadko | Dotyczy zakażeń grzybiczych głównie górnych dróg oddechowych i przewodu pokarmowego |
| Infekcje gronkowcowe | Rzadko | Zakażenia wywołane przez bakterie z rodzaju Staphylococcus | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Gorączka neutropeniczna | Niezbyt często | Gorączka z obniżeniem liczby neutrofili, stanowiąca stan zagrożenia życia |
| Niedokrwistość | Niezbyt często | Obniżenie stężenia hemoglobiny i liczby erytrocytów | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne | Nieznana | Objawy mogą obejmować wysypkę, świąd, trudności w oddychaniu, niedociśnienie |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Zmniejszenie łaknienia | Często | Spadek apetytu mogący prowadzić do utraty masy ciała |
| Nadmierne pragnienie | Rzadko | Zwiększone uczucie pragnienia niewspółmierne do zapotrzebowania organizmu | |
| Zaburzenia psychiczne | Niepokój | Niezbyt często | Uczucie lęku i napięcia psychicznego |
| Dezorientacja | Rzadko | Zaburzenie orientacji co do czasu, miejsca i/lub osoby | |
| Euforia | Rzadko | Nieadekwatnie podwyższony nastrój | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Ból głowy | Często | Różnego rodzaju i lokalizacji dolegliwości bólowe głowy |
| Zawroty głowy | Niezbyt często | Uczucie wirowania, braku równowagi | |
| Senność | Niezbyt często | Nadmierna potrzeba snu, trudności z utrzymaniem czuwania | |
| Zaburzenia funkcji poznawczych, letarg, zaburzenia smaku | Rzadko | Problemy z pamięcią, koncentracją, apatia, zmiany w odczuwaniu smaków | |
| Zaburzenia oka | Zapalenie spojówek | Rzadko | Stan zapalny spojówki oka z zaczerwienieniem i łzawieniem |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Szum w uszach | Rzadko | Słyszenie dźwięków (szumu, dzwonienia) bez zewnętrznego źródła dźwięku |
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | Niezbyt często | Świadomość własnego bicia serca, często z uczuciem dyskomfortu |
| Bradykardia, zaburzenia sercowo-naczyniowe | Rzadko | Zwolnienie rytmu serca poniżej 60 uderzeń/min, inne nieprawidłowości w układzie krążenia | |
| Zaburzenia naczyniowe | Uderzenia gorąca/zaczerwienienie twarzy | Niezbyt często | Nagłe uczucie ciepła, zwykle z widocznym zaczerwienieniem skóry |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Czkawka | Często | Mimowolne, rytmiczne skurcze przepony z charakterystycznym dźwiękiem |
| Ból jamy ustnej i gardła, kichanie, kaszel, spływanie wydzieliny po tylnej stronie gardła, podrażnienie gardła | Rzadko | Różnorodne dolegliwości ze strony górnych dróg oddechowych | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Zaparcie, niestrawność | Często | Trudności z wypróżnianiem, uczucie dyskomfortu po posiłku |
| Kwaśne odbijanie, nudności, wymioty, refluks żołądkowo-przełykowy, ból brzucha, suchość jamy ustnej, wzdęcie | Niezbyt często | Różnorodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego | |
| Perforujący wrzód dwunastnicy, zapalenie jamy ustnej, wzdęcie brzucha, twarde stolce, zapalenie okrężnicy w przebiegu neutropenii | Rzadko | Poważne powikłania ze strony przewodu pokarmowego, mogące zagrażać życiu | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka, trądzik | Niezbyt często | Różne zmiany skórne typu grudkowo-krostkowego |
| Nadwrażliwość na światło, nadmierna potliwość, łojotok, zmiany skórne, swędząca wysypka, zespół Stevensa-Johnsona/toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka | Rzadko | Obejmuje ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne | |
| Świąd, pokrzywka | Nieznana | Swędzenie skóry, charakterystyczne bąble pokrzywkowe | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Słabość mięśni, skurcze mięśni | Rzadko | Osłabienie siły mięśniowej, mimowolne skurcze mięśni |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Trudności w oddawaniu moczu | Niezbyt często | Problemy z rozpoczęciem lub kontrolowaniem mikcji |
| Częstomocz | Rzadko | Zwiększona częstość oddawania moczu | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Uczucie zmęczenia | Często | Ogólne osłabienie, brak energii |
| Osłabienie, złe samopoczucie | Niezbyt często | Ogólne pogorszenie stanu, dyskomfort | |
| Obrzęki, dolegliwości w obrębie klatki piersiowej, zaburzenia chodu | Rzadko | Zatrzymanie płynów w tkankach, dyskomfort w klatce piersiowej, trudności z chodzeniem | |
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie aktywności AlAT | Często | Podwyższony poziom enzymu wątrobowego w badaniach krwi |
| Zwiększenie aktywności AspAT, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej | Niezbyt często | Podwyższone poziomy enzymów wątrobowych w badaniach krwi | |
| Obecność krwinek czerwonych w moczu, obniżenie stężenia sodu we krwi, zmniejszenie masy ciała, zmniejszenie liczby neutrofili, obecność glukozy w moczu, wzmożone wydalanie moczu | Rzadko | Różnorodne nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych |
Dodatkowe działania niepożądane w zapobieganiu nudnościom i wymiotom pooperacyjnym
U dorosłych pacjentów leczonych aprepitantem w celu profilaktyki nudności i wymiotów po zabiegach chirurgicznych (PONV) zaobserwowano dodatkowe działania niepożądane, występujące częściej niż w przypadku ondansetronu. Należą do nich: ból w nadbrzuszu, nieprawidłowe dźwięki w jelitach, zaparcie, upośledzenie wymowy, duszność, niedoczulica, bezsenność, zwężenie źrenicy, nudności, zaburzenia zmysłów, dyskomfort w żołądku, niedrożność przepuszczająca, zmniejszenie ostrości widzenia oraz świszczący oddech.7
Bezpieczeństwo stosowania w dłuższym okresie
Rodzaje i częstość występowania działań niepożądanych obserwowanych u dorosłych podczas wielokrotnego stosowania produktu w badaniach z zastosowaniem HEC oraz MEC, przedłużonego nawet do 6 dodatkowych cykli chemioterapii, były na ogół podobne do tych obserwowanych w 1. cyklu. Potwierdza to dodatkowe badanie kliniczne z leczoną aktywnie grupą kontrolną u 1169 dorosłych pacjentów otrzymujących aprepitant i HEC, w którym profil działań niepożądanych był zasadniczo podobny do obserwowanego w innych badaniach z zastosowaniem HEC i aprepitantu.8
Zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi
Działania niepożądane istotne klinicznie
Szczególnej uwagi wymagają rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane, takie jak:
- Reakcje anafilaktyczne – mogą wystąpić nagle i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej
- Zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – ciężkie reakcje skórne z wysoką śmiertelnością
- Perforujący wrzód dwunastnicy – stanowi zagrożenie życia wymagające pilnej interwencji chirurgicznej
- Zapalenie okrężnicy w przebiegu neutropenii – poważne powikłanie u pacjentów w immunosupresji
Monitorowanie parametrów laboratoryjnych
Podczas terapii aprepitantem należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie:
- Enzymów wątrobowych – ze względu na częste zwiększenie aktywności AlAT oraz rzadziej AspAT i fosfatazy zasadowej
- Liczby neutrofili – szczególnie u pacjentów otrzymujących mielosupresyjną chemioterapię
- Stężenia sodu – ze względu na rzadkie przypadki hiponatremii
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, e-mail: [email protected]. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku.9
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania