Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Kwetiapina z uwagi na swoje oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy wymaga zachowania ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z innymi substancjami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Szczególną uwagę należy zachować również u pacjentów przyjmujących leki o działaniu przeciwcholinergicznym (muskarynowym).¹

Interakcje związane z enzymami CYP

Głównym enzymem odpowiedzialnym za metabolizm kwetiapiny jest cytochrom P450 (CYP) 3A4. Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że jednoczesne stosowanie kwetiapiny (25 mg) z ketokonazolem (inhibitorem CYP3A4) powoduje 5-8-krotne zwiększenie AUC kwetiapiny. Z tego powodu jednoczesne stosowanie kwetiapiny i inhibitorów CYP3A4 jest przeciwwskazane. Nie zaleca się również spożywania soku grejpfrutowego podczas terapii kwetiapiną.²

Znaczący wpływ na farmakokinetykę kwetiapiny mają również leki indukujące enzymy wątrobowe. W badaniach klinicznych wykazano, że jednoczesne podanie karbamazepiny (lek indukujący enzymy wątrobowe) znacząco zwiększało klirens kwetiapiny, co prowadziło do zmniejszenia ekspozycji układowej na kwetiapinę średnio do 13% ekspozycji występującej przy monoterapii, a u niektórych pacjentów efekt ten był jeszcze silniejszy.³

Podobnie, jednoczesne stosowanie kwetiapiny i fenytoiny (innego leku indukującego enzymy mikrosomalne) powodowało bardzo znaczne zwiększenie klirensu kwetiapiny, o około 450%. U pacjentów stosujących leki indukujące enzymy wątrobowe, terapię kwetiapiną można rozpocząć tylko wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść przewyższa ryzyko związane z przerwaniem leczenia lekiem indukującym enzymy. Każda zmiana w stosowaniu leku indukującego enzymy powinna być stopniowa, a jeśli to konieczne, lek ten należy zastąpić innym, niewpływającym na enzymy wątrobowe (np. sodu walproinian).⁴

Interakcje z lekami psychotropowymi

Farmakokinetyka kwetiapiny nie ulega istotnym zmianom podczas równoczesnego stosowania z lekami przeciwdepresyjnymi: imipraminą (inhibitorem CYP 2D6) lub fluoksetyną (inhibitorem CYP 3A4 oraz CYP 2D6). Podobnie, nie stwierdzono znaczących zmian w farmakokinetyce kwetiapiny przy równoczesnym stosowaniu z lekami przeciwpsychotycznymi: rysperydonem lub haloperydolem. Natomiast równoczesne przyjmowanie kwetiapiny i tiorydazyny zwiększyło klirens kwetiapiny o około 70%.⁵

W 6-tygodniowym, randomizowanym badaniu klinicznym litu i kwetiapiny o przedłużonym uwalnianiu w porównaniu z placebo i kwetiapiną o przedłużonym uwalnianiu u pacjentów dorosłych z ostrym zespołem maniakalnym, w grupie otrzymującej lit łącznie z kwetiapiną obserwowano większą częstość zdarzeń związanych z zaburzeniami czynności układu pozapiramidowego (zwłaszcza drżenia), senności oraz zwiększenia masy ciała niż w grupie otrzymującej kwetiapinę z placebo.⁶

Interakcje z innymi lekami

Farmakokinetyka kwetiapiny nie zmienia się w sposób istotny klinicznie podczas równoczesnego stosowania z cymetydyną. Również farmakokinetyka litu nie ulega zmianom podczas jednoczesnego stosowania z kwetiapiną.⁷

W przypadku jednoczesnego stosowania walproinianu sodu i kwetiapiny farmakokinetyka nie zmienia się w stopniu klinicznie istotnym. Jednak badanie retrospektywne u dzieci i młodzieży przyjmujących walproinian, kwetiapinę lub obu te leki wykazało większą częstość występowania leukopenii i neutropenii w grupie leczenia skojarzonego w porównaniu z grupami monoterapii.⁸

Nie przeprowadzono formalnych badań interakcji z lekami często stosowanymi w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Zalecana jest ostrożność podczas jednoczesnego stosowania kwetiapiny z lekami, które mogą powodować zaburzenia elektrolitowe lub wydłużać odstęp QT.⁹

Zgłaszano przypadki fałszywie dodatniego wyniku testu immunologicznego dla metadonu i trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych u pacjentów, którzy zażywali kwetiapinę. W przypadku kwestionowanych wyników zaleca się potwierdzenie poprzez wykonanie odpowiedniego badania chromatograficznego.¹⁰

Interakcje z alkoholem

Ze względu na ośrodkowe działanie kwetiapiny, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii tą substancją wymaga szczególnej ostrożności. Alkohol, podobnie jak kwetiapina, wykazuje działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, co może prowadzić do nasilenia działania sedatywnego obu substancji. Takie skojarzenie może powodować nadmierną senność, zaburzenia koordynacji ruchowej, pogorszenie funkcji poznawczych oraz zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u osób w podeszłym wieku.¹¹

Ponadto, alkohol może wpływać na metabolizm kwetiapiny, który odbywa się głównie przy udziale enzymów wątrobowych. Jednoczesne spożywanie alkoholu może teoretycznie zmieniać farmakokinetykę kwetiapiny, jednak mechanizm tej interakcji nie został dokładnie zbadany w badaniach klinicznych.

Należy bezwzględnie poinformować pacjenta o konieczności powstrzymania się od spożywania alkoholu w trakcie leczenia kwetiapiną, ze względu na ryzyko wystąpienia nasilonych działań niepożądanych.

Tabela interakcji

Wnioski kliniczne

Podczas stosowania kwetiapiny należy szczególnie zwrócić uwagę na możliwe interakcje z innymi produktami leczniczymi. Najistotniejsze klinicznie interakcje obejmują:

• Przeciwwskazania bezwzględne: jednoczesne stosowanie z inhibitorami CYP3A4 ze względu na wielokrotne zwiększenie stężenia kwetiapiny w osoczu¹²
• Szczególna ostrożność: jednoczesne stosowanie z lekami indukującymi enzymy wątrobowe (zmniejszenie skuteczności kwetiapiny), z lekami wydłużającymi odstęp QT, z lekami przeciwcholinergicznymi, z alkoholem oraz z litem (zwiększone ryzyko działań niepożądanych)¹³
• Monitorowanie: w przypadku pacjentów pediatrycznych przyjmujących jednocześnie walproinian i kwetiapinę należy regularnie kontrolować morfologię krwi ze względu na zwiększone ryzyko leukopenii i neutropenii¹⁴

W przypadku konieczności modyfikacji terapii lekami indukującymi enzymy wątrobowe należy pamiętać o stopniowej zmianie, a w razie potrzeby rozważyć zastąpienie takiego leku innym, niewpływającym na enzymy wątrobowe.¹⁵