Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Akis 25 mg/ml

Wpływ diklofenaku na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak sodowy, substancja czynna produktu leczniczego AKIS (dostępny w stężeniach 25 mg/ml, 50 mg/ml i 75 mg/ml w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce), jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) wywiera istotny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed zastosowaniem tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania i ryzyko w ciąży związane ze stosowaniem diklofenaku wynika z hamowania syntezy prostaglandyn, co może negatywnie wpływać na ciążę oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia, wad rozwojowych serca i wytrzewienia przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Całkowite ryzyko wad rozwojowych serca wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%, przy czym ryzyko to zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania terapii.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia strat przed- i poimplantacyjnych oraz śmiertelności zarodków i płodów. Dodatkowo zaobserwowano wyższą częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym serca, u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy.³

Stosowanie w poszczególnych trymestrach ciąży

I i II trymestr ciąży: Produkt leczniczy AKIS nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W przypadku konieczności zastosowania diklofenaku u kobiet planujących ciążę lub będących w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres.⁴

Od 20. tygodnia ciąży diklofenak może powodować małowodzie w wyniku zaburzenia czynności nerek płodu. Stan ten zazwyczaj pojawia się krótko po rozpoczęciu terapii i jest odwracalny po jej przerwaniu. Ponadto, w drugim trymestrze ciąży zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego, które w większości ustępowały po zaprzestaniu leczenia.⁵

Jeśli kobieta ciężarna była narażona na działanie diklofenaku przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, lekarz powinien rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy natychmiast przerwać stosowanie produktu AKIS.⁶

III trymestr ciąży: Stosowanie produktu AKIS jest przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywoływać następujące działania na płód:⁷

• Toksyczne działanie na serce i płuca płodu (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)⁸
• Zaburzenia czynności nerek u płodu⁹

U matki i noworodka pod koniec ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą prowadzić do:

• Wydłużonego czasu krwawienia z powodu działania hamującego agregację płytek krwi, które może wystąpić nawet przy stosowaniu małych dawek¹⁰
• Hamowania skurczów macicy, co skutkuje opóźnionym lub wydłużonym porodem¹¹

Wpływ na karmienie piersią

Diklofenak, podobnie jak inne leki z grupy NLPZ, przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach. Aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych u niemowlęcia, nie należy stosować produktu AKIS w okresie karmienia piersią. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między przerwaniem karmienia piersią a zaprzestaniem stosowania leku, biorąc pod uwagę znaczenie terapii dla matki.¹²

Wpływ na płodność

Stosowanie diklofenaku, podobnie jak innych leków z grupy NLPZ, może zaburzać płodność i nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę. Mechanizm tego działania związany jest z hamowaniem syntezy prostaglandyn, które odgrywają istotną rolę w procesach reprodukcyjnych. U kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych badaniom płodności, lekarz powinien rozważyć przerwanie stosowania produktu AKIS.¹³

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisujący produkt AKIS kobietom w wieku rozrodczym powinien:

1. Dokładnie ocenić ryzyko i korzyści wynikające ze stosowania leku, szczególnie u kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży
2. Poinformować pacjentkę o przeciwwskazaniu do stosowania w III trymestrze ciąży
3. W przypadku konieczności zastosowania leku w I lub II trymestrze ciąży, zalecić najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy okres
4. Zlecić monitorowanie pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego u kobiet stosujących lek po 20. tygodniu ciąży
5. Udzielić informacji o wpływie leku na płodność i odradzić jego stosowanie kobietom planującym ciążę
6. Poinformować o przeciwwskazaniu do stosowania podczas karmienia piersią