Właściwości farmakodynamiczne leku Adoben

Tapentadol, substancja czynna zawarta w leku Adoben (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), jest zaklasyfikowany do grupy farmakoterapeutycznej opioidów (kod ATC: N02AX06), a dokładniej do podgrupy „inne opioidy”. Wyróżnia się on podwójnym mechanizmem działania, co czyni go unikatowym wśród leków przeciwbólowych stosowanych w terapii bólu przewlekłego o dużym nasileniu.¹

Mechanizm działania przeciwbólowego

Tapentadol charakteryzuje się dualnym mechanizmem działania, który obejmuje:

• Działanie agonistyczne na receptory opioidowe μ – podobnie jak klasyczne opioidy
• Hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny – mechanizm charakterystyczny dla niektórych leków przeciwdepresyjnych

Ta podwójna aktywność farmakologiczna prowadzi do silnego efektu przeciwbólowego, który jest wywoływany bezpośrednio przez cząsteczkę tapentadolu, bez konieczności przekształcania jej do aktywnych metabolitów.²

Zakres skuteczności przeciwbólowej

Skuteczność przeciwbólowa tapentadolu została potwierdzona zarówno w modelach przedklinicznych, jak i w badaniach klinicznych, obejmując szeroki zakres różnych rodzajów bólu. Badania przedkliniczne wykazały, że tapentadol jest skuteczny w następujących rodzajach bólu:³

• Ból nocyceptywny – powstający w wyniku aktywacji receptorów bólowych (nocyceptorów) przez bodźce uszkadzające tkanki
• Ból neuropatyczny – wynikający z uszkodzenia lub dysfunkcji układu nerwowego
• Ból trzewny – pochodzący z narządów wewnętrznych
• Ból zapalny – związany z procesem zapalnym

Potwierdzenie kliniczne skuteczności

Skuteczność kliniczna tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu została zweryfikowana w badaniach klinicznych obejmujących:⁴

• Leczenie bólu nienowotworowego nocyceptywnego
• Leczenie przewlekłego bólu neuropatycznego
• Leczenie przewlekłego bólu nowotworowego

W badaniach dotyczących bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową oraz przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej, tapentadol wykazał działanie przeciwbólowe porównywalne do silnych opioidów stosowanych jako komparatory. Jest to istotne klinicznie, ponieważ potwierdza, że tapentadol osiąga poziom analgezji charakterystyczny dla standardowych silnych opioidów.⁵

W badaniach nad bolesną, obwodową neuropatią cukrzycową, tapentadol wykazał działanie istotnie różne od placebo, co potwierdza jego skuteczność w leczeniu bólu neuropatycznego.⁶

Wpływ na parametry kardiologiczne

Dokładne badania nad wpływem tapentadolu na parametry kardiologiczne u ludzi nie wykazały istotnego klinicznie wpływu na odstęp QT, nawet przy stosowaniu dawek znacznie przewyższających dawki terapeutyczne. Jest to ważna informacja z punktu widzenia bezpieczeństwa kardiologicznego, ponieważ wydłużenie odstępu QT może prowadzić do niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca.⁷

Podobnie, tapentadol nie wykazał istotnego wpływu na inne parametry elektrokardiograficzne, takie jak:⁸

• Częstotliwość rytmu serca
• Odcinek PR
• Zespół QRS
• Morfologię fali T i U

Stosowanie w pediatrii

Należy zaznaczyć, że Europejska Agencja Leków wstrzymała obowiązek dołączania wyników badań tapentadolu we wszystkich kategoriach populacji dzieci i młodzieży w związku ze stosowaniem w bólu przewlekłym o dużym nasileniu. Oznacza to, że obecnie nie ma wystarczających danych klinicznych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo stosowania tego leku u pacjentów pediatrycznych.⁹

Dane po wprowadzeniu leku na rynek

Po wprowadzeniu leku na rynek przeprowadzono dwa istotne badania, które dostarczyły dodatkowych danych na temat skuteczności tapentadolu w praktyce klinicznej.¹⁰

Pierwsze z nich (KF 5503/58) było wieloośrodkowym, randomizowanym badaniem z podwójnie ślepą próbą, które skupiało się na pacjentach cierpiących na ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. W badaniu tym porównywano redukcję bólu o średniej intensywności w dwóch grupach pacjentów:

• Grupa otrzymująca tapentadol
• Grupa otrzymująca kombinację tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu oraz pregabaliny w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu

Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność przeciwbólową tapentadolu w leczeniu bólu mieszanego (nocyceptywno-neuropatycznego).¹¹

Drugie badanie (KF 5503/60) było otwartym, wieloośrodkowym, randomizowanym badaniem u pacjentów z ostrym, przewlekłym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną. Wykazano w nim, że stosowanie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wiązało się z istotną klinicznie redukcją intensywności bólu o średnim nasileniu, co dodatkowo potwierdza skuteczność leku w praktyce klinicznej.¹²