Przedawkowanie leku Acesan (kwas acetylosalicylowy)

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego może wystąpić w dwóch głównych formach: jako zatrucie przewlekłe spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub jako zatrucie ostre w wyniku jednorazowego przedawkowania, które potencjalnie może zagrażać życiu pacjenta. Szczególnie narażone na nieumyślne zatrucie są dzieci, które mogą przypadkowo przyjąć preparat^{100 mg/kg mc./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. po przypadkowym przyjęciu produktu leczniczego przez dzieci.”>1}.

Definicja zatrucia salicylanami

Zatrucie salicylanami definiuje się jako stan, który może wystąpić przy przyjmowaniu dawki przekraczającej 100 mg/kg masy ciała na dobę przez okres dłuższy niż 2 dni. Może ono być rezultatem przewlekłego przyjmowania preparatu lub jednorazowego ostrego przedawkowania^{100 mg/kg mc./dobę przez więcej niż 2 dni) może być spowodowane długotrwałym przyjmowaniem dawek terapeutycznych lub zatruciem ostrym (w wyniku przedawkowania) potencjalnie zagrażającym życiu, np. po przypadkowym przyjęciu produktu leczniczego przez dzieci.”>2}.

Objawy lekkiego zatrucia (salicylizm)

Lekkie zatrucie, określane również jako salicylizm, występuje zazwyczaj po wielokrotnym przyjęciu zbyt dużych dawek kwasu acetylosalicylowego. Objawy są niespecyficzne i z tego powodu mogą być łatwo zbagatelizowane przez pacjenta. Do podstawowych objawów należą: zawroty głowy (w tym pochodzenia błędnikowego), szumy uszne, głuchota, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty, ból głowy oraz dezorientacja. Należy podkreślić, że objawy te mogą ustąpić po redukcji dawki przyjmowanego leku³.

Szczególnie charakterystyczne są szumy uszne, które pojawiają się przy stężeniu kwasu acetylosalicylowego we krwi w zakresie od 150 do 300 mikrogramów/ml. Poważniejsze działania niepożądane występują przy stężeniu przekraczającym 300 mikrogramów/ml⁴.

Objawy ciężkiego zatrucia

Ciężkie zatrucie charakteryzuje się poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, a objawy mogą różnić się w zależności od wieku pacjenta oraz stopnia zatrucia. U dzieci najczęściej obserwuje się kwasicę metaboliczną. Należy zaznaczyć, że samo oznaczenie stężenia kwasu acetylosalicylowego we krwi nie pozwala precyzyjnie oszacować stopnia zatrucia. Istotne jest, że wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być zmniejszone z powodu opóźnionego opróżniania żołądka, tworzenia się złogów w żołądku lub przyjęcia leku w postaci tabletek powlekanych⁵.

Tabela objawów przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie ciężkiego zatrucia jest uzależnione od przyjętej dawki, stadium i objawów klinicznych. Kluczowe jest zastosowanie standardowych technik postępowania w przypadku zatrucia⁶.

Podstawowe działania terapeutyczne powinny skupiać się na dwóch głównych aspektach: zwiększeniu wydalania substancji czynnej oraz przywróceniu równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej⁷.

Natychmiastowy transport do szpitala

Pacjenta z podejrzeniem przedawkowania kwasu acetylosalicylowego należy niezwłocznie przetransportować do szpitala w celu wdrożenia odpowiedniego leczenia⁸.

Szczegółowe postępowanie terapeutyczne

Postępowanie w przypadku przedawkowania kwasu acetylosalicylowego powinno obejmować następujące działania⁹:

1. Zmniejszenie wchłaniania substancji czynnej:
   • Płukanie żołądka
   • Podanie węgla aktywowanego
2. Kontrola równowagi kwasowo-zasadowej – niezbędne jest monitorowanie następujących parametrów krwi:
   • pH
   • pCO₂
   • Stężenie wodorowęglanów
   • Stężenie potasu
3. Diureza alkaliczna – jeśli czynność nerek jest prawidłowa, można zastosować diurezę alkaliczną do uzyskania pH moczu w zakresie 7,5-8¹⁰
4. Forsowana diureza alkaliczna – należy rozważyć jej zastosowanie przy stężeniu salicylanów:
   • powyżej 500 mg/l (3,6 mmol/l) u dorosłych
   • powyżej 300 mg/l (2,2 mmol/l) u dzieci¹¹
5. Wlewy dożylne składające się z:
   • NaHCO₃ (wodorowęglan sodu)
   • KCl (chlorek potasu)
   • Leki moczopędne¹²
6. Metody nerkozastępcze – w przypadkach ciężkiego zatrucia można zastosować:
   • Hemodializę
   • Dializę otrzewnową¹³

Postępowanie uzupełniające

Oprócz wyżej wymienionych metod, niezbędne jest również uzupełnianie płynów oraz prowadzenie ogólnego postępowania objawowego dostosowanego do stanu klinicznego pacjenta¹⁴.