Zespół cieśni nadgarstka
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) jest najczęstszym schorzeniem uciskowym nerwu, a rokowanie zależy od wielu czynników prognostycznych, takich jak czas trwania objawów powyżej 7 miesięcy, obniżona szybkość przewodzenia czuciowego nerwu (SNCV), wysoki wynik w skali BCTQ, obecność zespołu bólu regionalnego złożonego (CRPS) oraz zanik mięśni kłębu kciuka. Czynniki socjoekonomiczne, takie jak status wdowieństwa, niski poziom wykształcenia, niskie zarobki, status imigracyjny, częste zwolnienia lekarskie i zależność od pomocy społecznej, wpływają na subiektywne postrzeganie nasilenia objawów, jednak względna poprawa po leczeniu chirurgicznym pozostaje porównywalna w różnych grupach społeczno-ekonomicznych. Leczenie operacyjne, zarówno metodą otwartą, jak i endoskopową, wykazuje skuteczność u około 86% pacjentów, przewyższając leczenie zachowawcze (32%), choć ryzyko objawów przetrwałych lub nawrotowych wymaga dokładnej diagnostyki przed ewentualną reoperacją, której skuteczność jest niższa (do 47% pacjentów bez poprawy po neurolizie, do 37% po zabiegach z płatami).
Nowoczesne metody prognostyczne, takie jak algorytmy uczenia maszynowego, osiągają wysoką dokładność predykcji rokowania (do 91,2% po 6 miesiącach) i mogą wspomagać decyzje terapeutyczne, optymalizując wybór między leczeniem operacyjnym a zachowawczym. Obrazowanie rezonansu magnetycznego (MRI) oraz MR neurography (MRNI) wykazują potencjał w identyfikacji zmian anatomicznych i przewidywaniu odpowiedzi na leczenie, przewyższając tradycyjne badania elektrodiagnostyczne (EDS). ZCN znacząco obniża jakość życia, porównywalnie do innych chorób przewlekłych, a leczenie chirurgiczne poprawia QoL przy umiarkowanych kosztach, także u pacjentów z cukrzycą. Przyszłe badania powinny integrować dane z rejestrów krajowych, uwzględniać aspekty psychologiczne oraz rozwijać międzynarodowe wytyczne dotyczące leczenia w zależności od stadium i nasilenia ZCN.
Prognoza zespołu cieśni nadgarstka
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) jest najczęstszym schorzeniem związanym z uciskiem nerwu na świecie. Rokowanie w tym schorzeniu zależy od wielu czynników, które należy brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych, szczególnie dotyczących leczenia operacyjnego.1 Przewidywanie skuteczności leczenia ma kluczowe znaczenie dla optymalizacji postępowania terapeutycznego i unikania niepotrzebnych interwencji chirurgicznych.
Czynniki prognostyczne w zespole cieśni nadgarstka
Badania naukowe wykazały kilka istotnych czynników prognostycznych, które mogą pomóc przewidzieć wynik leczenia ZCN:
- Czas trwania objawów – dłuższy czas trwania objawów ZCN (przekraczający 7 miesięcy) wiąże się z gorszym rokowaniem zarówno przy leczeniu zachowawczym, jak i operacyjnym23
- Szybkość przewodzenia czuciowego nerwu (SNCV) – niższe wartości SNCV stanowią istotny czynnik prognostyczny gorszego wyniku leczenia, co potwierdzono w badaniach dotyczących iniekcji okołonerwowych4
- Nasilenie objawów przed leczeniem – wyższy wynik w skali BCTQ (Boston Carpal Tunnel Questionnaire) przy przyjęciu wiąże się z gorszym wynikiem funkcjonalnym po leczeniu operacyjnym56
- Obecność zespołu bólu regionalnego złożonego (CRPS) towarzyszącego ZCN znacząco pogarsza rokowanie po leczeniu operacyjnym53
- Zanik mięśni kłębu kciuka jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym2
Czynniki socjoekonomiczne wpływające na rokowanie
Badania na podstawie rejestrów narodowych wykazały, że czynniki socjoekonomiczne mają istotny wpływ na postrzeganie nasilenia objawów przez pacjenta zarówno przed, jak i po leczeniu operacyjnym ZCN. Do tych czynników należą:7
- Status wdowieństwa
- Niższy poziom wykształcenia
- Niskie zarobki
- Status imigracyjny
- Częste zwolnienia lekarskie
- Zależność od pomocy społecznej
Co istotne, mimo że pacjenci z niekorzystną sytuacją socjoekonomiczną zgłaszają większe nasilenie objawów mierzone kwestionariuszem QuickDASH zarówno przed, jak i po operacji, względna poprawa (zmiana wyniku) pozostaje podobna do pacjentów o lepszym statusie socjoekonomicznym. Sugeruje to, że efektywność samego zabiegu jest porównywalna w różnych grupach społeczno-ekonomicznych.8
Skuteczność leczenia operacyjnego
Leczenie chirurgiczne ZCN, zarówno metodą otwartą, jak i endoskopową, oferuje skuteczne rozwiązanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych i poprawie funkcji ręki. Retrospektywne badania wskazują na znaczącą poprawę lub wyleczenie u około 86% pacjentów poddanych operacji, w porównaniu do 32% pacjentów leczonych zachowawczo.2 Jednakże, należy pamiętać o ryzyku wystąpienia objawów przetrwałych lub nawrotowych, które wymagają dokładnej ponownej oceny diagnostycznej przed ewentualnym dodatkowym zabiegiem.1
W przypadku operacji rewizyjnych z powodu nawrotowego lub przetrwałego ZCN, skuteczność jest niższa niż przy pierwotnych zabiegach. Do 47% pacjentów po ponownej dekompresji z neurolizą i do 37% po zabiegach z wykorzystaniem płatów nie odnotowuje poprawy objawów.6 Jednak badania potwierdzają, że operacja rewizyjna znacząco poprawia objawy i funkcję, szczególnie u pacjentów z bardziej nasilonymi objawami ZCN, mimo że u 80% pacjentów nadal występują objawy resztkowe 6 miesięcy po operacji.6
Nowoczesne metody przewidywania rokowania
Algorytmy uczenia maszynowego
Najnowsze badania wskazują na potencjał wykorzystania algorytmów uczenia maszynowego (ML) w przewidywaniu rokowania pacjentów z ZCN. Opracowane modele klasyfikacyjne do określania ciężkości ZCN osiągają wysoką dokładność predykcji:910
- Po sześciu miesiącach: dokładność 0,912%
- Po trzech miesiącach: dokładność 0,901%
- Po jednym miesiącu: dokładność 0,877%
Zaproponowane algorytmy przewyższają inne metody o około 34%, osiągając wysokie wartości parametrów skuteczności (p = 0,898%, R = 0,909%, F-measure = 0,898%). Co ważne, ogólna wydajność przewidywania rokowania po sześciu miesiącach przewyższa predykcję po jednym i trzech miesiącach.9 Te oparte na danych narzędzia wspomagania decyzji mogą pomóc w określeniu, którzy pacjenci powinni być poddani operacji, a u których można rozważyć leczenie zachowawcze, co pozwala uniknąć związanych z operacją ryzyk i kosztów.10
Rezonans magnetyczny w przewidywaniu rokowania
Badania wskazują również na potencjał obrazowania metodą rezonansu magnetycznego (MRI) w przewidywaniu wyników leczenia ZCN. MRI może być użyteczny w identyfikacji nerwu pośrodkowego i innych struktur w kanale nadgarstka, potencjalnie pomagając przewidzieć, którzy pacjenci najlepiej zareagują na leczenie zachowawcze lub chirurgiczne.11 Istnieje hipoteza, że obrazowanie nerwu metodą rezonansu magnetycznego (MRNI) może lepiej niż badania elektrodiagnostyczne (EDS) przewidzieć, którzy pacjenci odniosą korzyść z uwolnienia kanału nadgarstka.11
Wpływ na jakość życia i aspekty ekonomiczne
ZCN ma porównywalny wpływ na jakość życia (QoL) jak inne choroby przewlekłe. Badania prospektywne analizujące jakość życia związaną ze zdrowiem z perspektywy społecznej wskazują, że leczenie chirurgiczne może znacząco poprawić jakość życia przy umiarkowanych kosztach.12 Retrospektywne badania efektywności kosztowej leczenia nieoperacyjnego i chirurgicznego wskazują, że operacja jest wskazana w elektrofizjologicznie potwierdzonym ZCN.12
Badania prospektywne prowadzone u pacjentów z ZCN leczonych operacyjnie w dobranych pod względem wieku i płci grupach z cukrzycą i bez cukrzycy, z 52-miesięcznym okresem obserwacji, wykazały, że osoby z ZCN i cukrzycą również odnoszą korzyści z leczenia operacyjnego.12
Przyszłe kierunki badań
Przyszłe badania nad ZCN powinny uwzględniać wykorzystanie powiązanych rejestrów krajowych w celu lepszego zrozumienia czynników ryzyka, eksploracji możliwych metod przesiewowych oraz oceny diagnostyki i leczenia w szerszej perspektywie, wykraczającej poza operację, w tym dobrostanu psychicznego pacjentów.1 Badania wskazują, że stres psychologiczny, katastrofizacja bólu i postrzeganie choroby mają niezależną rolę w samoocenie nasilenia ZCN, po uwzględnieniu wyjściowych charakterystyk i chorób współistniejących.12
Ważnym kierunkiem jest także rozwój międzynarodowych wytycznych wskazujących, kiedy stosować leczenie nieoperacyjne, a kiedy chirurgiczne, w oparciu o stadium i nasilenie ZCN.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Carpal tunnel syndrome | Nature Reviews Disease Primershttps://www.nature.com/articles/s41572-024-00521-1
Carpal tunnel syndrome (CTS) is the most common nerve entrapment disorder worldwide. […] Although surgery is often performed for CTS, clear international guidelines to indicate when to perform non-surgical or surgical treatment, based on stage and severity of CTS, remain to be elucidated. […] The surgical treatment options of CTS open or endoscopic offer an effective solution to mitigate functional impairments and pain. However, there are risks of post-operative persistent or recurrent symptoms, requiring meticulous diagnostic re-evaluation before any additional surgery. […] Future considerations of CTS include use of linked national registries to understand risk factors, explore possible screening methods, and evaluate diagnosis and treatment with a broader perspective beyond surgery, including psychological well-being.
- #2https://link.springer.com/article/10.1007/BF00313722
In a retrospective study 157 patients with electrophysiologically proven carpal tunnel syndrome (CTS) were followed up. Of the 85 operatively treated patients, 86% showed clear improvement or cure, as did 32% of the patients not operated upon. […] The prognosis was bad if atrophy occurred or the history exceeded 7 months. […] For prognosis, however, length of history and clinical findings have been more helpful.
- #3 Recurrent and persistent carpal tunnel syndrome: predicting clinical outcome of revision surgery in: Journal of Neurosurgery Volume 132 Issue 3 (2019) Journalshttps://thejns.org/view/journals/j-neurosurg/132/3/article-p847.xml
Our study also shows that longer duration of symptoms and diagnosis of CRPS in addition to CTS are predictive of a worse clinical outcome, as measured by FSS, SSS, and BCTQ total scores at 6 months postoperatively. […] This study shows that revision surgery for CTS significantly improves self-reported symptoms and function, especially in patients with more severe CTS. However, a large group of patients remains symptomatic. Furthermore, we found BCTQ total score at intake, total duration of symptoms, and diagnosis of CRPS to be predictors of the outcome of revision surgery.
- #4 Prognostic factors in carpal tunnel syndrome treated with 5% dextrose perineural injection: A retrospective studyhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8040404/
The treatment outcome was significantly related to body height and sensory nerve conduction velocity (SNCV) (159.1 1.0 vs. 155.0 1.8, p=0.04; 33.6 0.8 vs. 28.3 1.2, p=0.001, good vs. poor outcomes). […] However, only SNCV remained significantly correlated with the outcomes after conducting stepwise logistic regression (ORs: 1.201; 95% CI 1.05-1.38; p=0.01). […] SNCV was found to be a significant prognostic factor of treatment outcome for patients with mild-to-moderate CTS 6 months after a D5W perineural injection. […] The results revealed BH and SNCV were all associated with the outcome; however, only SNCV was found to be a prognostic factor of the outcome. […] Our results demonstrated that SNCV is an independent prognostic factor of outcome, where a worse SNCV score predicts poor outcomes for patients after the D5W injection.
- #5 Recurrent and persistent carpal tunnel syndrome: predicting clinical outcome of revision surgery in: Journal of Neurosurgery Volume 132 Issue 3 (2019) Journalshttps://thejns.org/view/journals/j-neurosurg/132/3/article-p847.xml
The aim of this study was to evaluate the self-reported outcome of revision surgery in patients with recurrent and persistent carpal tunnel syndrome (CTS) and to identify predictors of clinical outcome of revision surgery. […] Revision surgery significantly improved symptoms and function. Longer total duration of symptoms, a higher BCTQ total score at intake, and diagnosis of complex regional pain syndrome (CRPS) along with CTS were associated with worse outcome after revision surgery at 6 months postoperatively. […] This study identified total duration of symptoms, BCTQ total score at intake, and diagnosis of CRPS along with CTS as predictors of clinical outcome and confirmed that revision surgery significantly improves self-reported symptoms and function in patients with recurrent and persistent CTS.
- #6 Recurrent and persistent carpal tunnel syndrome: predicting clinical outcome of revision surgery in: Journal of Neurosurgery Volume 132 Issue 3 (2019) Journalshttps://thejns.org/view/journals/j-neurosurg/132/3/article-p847.xml
Patients with more severe CTS symptoms have greater improvement in symptoms at 6 months postoperatively than patients with less severe CTS, but 80% of patients still had residual symptoms 6 months postoperatively. […] The outcome of revision surgery for recurrent and persistent CTS is less successful than that of primary surgery; the systematic review and meta-analysis of Soltani et al. reported no improvement of symptoms after repeat decompression with neurolysis in up to 47% and after flap surgery in up to 37%. […] In order to identify which patients are more likely to have residual symptoms, individual factors that can predict the outcome are needed, such as average preoperative pain, pain medication consumption, and workers compensation status. […] Multivariable regression analysis showed that a more severe BCTQ total score at intake and diagnosis of CRPS along with CTS are significantly associated with a worse FSS, SSS, and BCTQ total score 6 months postoperatively.
- #7 Socioeconomic factors predicting outcome in surgically treated carpal tunnel syndrome: a national registry-based study | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-021-82012-x
The study aimed to investigate socioeconomic factors in patients with carpal tunnel syndrome (CTS) and to evaluate their impact on outcome following open carpal tunnel release (OCTR). […] Socioeconomically deprived patients scored higher on the QuickDASH on all occasions than patients with higher socioeconomic status. […] We conclude that such factors as being widowed, having a lower education level, low earnings, immigrant status, frequent sick leave and social assistance dependence are associated with more symptoms both before and after OCTR for CTS, but these factors do not affect the relative improvement in QuickDASH. […] Less is known regarding the impact of socioeconomic factors on general recovery and outcome after OCTR. […] The present findings suggest that there is an association between socioeconomic factors, experienced disability, and hand function before and after OCTR due to primary CTS.
- #8 Socioeconomic factors predicting outcome in surgically treated carpal tunnel syndrome: a national registry-based study | Scientific Reportshttps://www.nature.com/articles/s41598-021-82012-x
However, we found no differences in improvement through surgery, as measured by the change in QuickDASH. […] Socioeconomic factors affected the total QuickDASH scores both before and after surgery. However, again, the change in QuickDASH remained constant when comparing groups, suggesting that the effect of the surgery was the same, but that more deprived patients perceive their disability as worse than patients who are not as deprived. […] We conclude that being a widow, having a lower education level, low earnings and immigrant status, being on sick leave and social assistance are associated with greater disability both before and after OCTR for CTS, but that these factors do not affect the relative improvement, i.e. change, in QuickDASH.
- #9 Predicting CTS Diagnosis and Prognosis Based on Machine Learning Techniqueshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9914125/
Carpal tunnel syndrome (CTS) is a clinical disease that occurs due to compression of the median nerve in the carpal tunnel. The determination of the severity of carpal tunnel syndrome is essential to provide appropriate therapeutic interventions. […] This study developed new classification models for determining CTS severity using ML algorithms. […] The proposed model achieved accuracy after six months of 0.912%, after three months of 0.901%, and after one month 0.877%. The overall performance for predicting the prognosis after six months outperforms the prediction after one and three months. […] Our data-driven decision support tools can be used to help determine which patients to operate on in order to avoid the associated risks and expenses of surgery. […] The proposed algorithm outperforms other algorithms by about 34%. It achieves (p = 0.898%, R = 0.909%, F-measure = 0.898%, and ACC = 0.912%). The overall performance for predicting the prognosis after six months outperforms the prediction after one and three months.
- #10 Predicting CTS Diagnosis and Prognosis Based on Machine Learning Techniqueshttps://www.mdpi.com/2075-4418/13/3/492
Carpal tunnel syndrome (CTS) is a clinical disease that occurs due to compression of the median nerve in the carpal tunnel. The determination of the severity of carpal tunnel syndrome is essential to provide appropriate therapeutic interventions. […] This study developed new classification models for determining CTS severity using ML algorithms. […] The proposed model achieved accuracy after six months of 0.912%, after three months of 0.901%, and after one month 0.877%. The overall performance for predicting the prognosis after six months outperforms the prediction after one and three months. […] Our data-driven decision support tools can be used to help determine which patients to operate on in order to avoid the associated risks and expenses of surgery.
- #11 Carpal Tunnel Syndrome | UW Radiologyhttps://rad.washington.edu/research/groups/cecorc/completed-research/carpal-tunnel-syndrome/
The primary goal is to study the effectiveness of surgery for patients with mild to moderate carpal tunnel syndrome (CTS). An important secondary goal is to study the ability of MRI to predict patient outcomes. […] Our hypothesis is that MRNI will predict better than EDS which patients will benefit from carpal tunnel release. […] Our primary endpoint is at 12 months. An important secondary goal is to study the ability of MRI to predict patient outcomes. […] Several conclusions from this study can be drawn. First, MRI can be used to identify reliably the median nerve and other structures within the carpal tunnel. […] MRI could prove useful in helping to predict which patients will respond best to medical or surgical treatment, a study that is currently being planned by our group.
- #12 Carpal tunnel syndrome | Nature Reviews Disease Primershttps://www.nature.com/articles/s41572-024-00521-1
A study showing that psychological distress, pain catastrophizing and illness perceptions have an independent role in self-reported severity of CTS, when adjusted for baseline characteristics and comorbidities. […] A prospective clinical study of CTS treated in age- and sex-matched people with and without diabetes with a 52-month follow-up, showing that people with CTS and diabetes benefit from surgery. […] A systematic review of CTS comparing the outcome of endoscopic and open carpal tunnel release. […] A retrospective study of the cost-effectiveness of non-surgical and surgical treatment, indicating that surgery is indicated in electrophysiologically confirmed CTS. […] A prospective study analysing health-related quality of life (QoL) from a societal perspective of CTS, indicating that CTS has a comparable impact on QoL compared to other diseases and that surgery can substantially improve QoL at a modest cost.