Zespół cieśni nadgarstka
Objawy
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) jest najczęstszą neuropatią uciskową kończyny górnej, wynikającą z ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Objawy początkowo obejmują parestezje, drętwienie i mrowienie w obszarze unerwianym przez nerw pośrodkowy (kciuk, palec wskazujący, środkowy i serdeczny, z wyłączeniem małego palca), nasilające się głównie nocą i rano, często budzące pacjenta ze snu. W miarę progresji choroby pojawiają się ból nadgarstka i dłoni, osłabienie siły chwytu, trudności w precyzyjnych ruchach oraz uczucie obrzęku palców. Zaawansowane stadium charakteryzuje się stałymi objawami czuciowymi i ruchowymi, w tym atrofią mięśni kłębu kciuka, utratą koordynacji, zaburzeniami czucia temperatury i bólu oraz znacznym upośledzeniem funkcji ręki. Progresja choroby jest indywidualna, trwając od kilku miesięcy do kilku lat, a czynniki takie jak kontynuacja prowokujących czynności, cukrzyca czy ciąża wpływają na tempo rozwoju ZCN.
- Zespół cieśni nadgarstka – objawy i progresja
- Wczesne objawy zespołu cieśni nadgarstka
- Progresja do umiarkowanego stadium
- Zaawansowane stadium zespołu cieśni nadgarstka
- Czasowy przebieg progresji
- Czynniki wpływające na progresję
- Konsekwencje braku leczenia
- Reakcja na leczenie
- Stadia zespołu cieśni nadgarstka
- Objawy czuciowe zespołu cieśni nadgarstka
- Objawy ruchowe i funkcjonalne
- Osłabiena siły i sprawności ręki
- Trudności z wykonywaniem codziennych czynności
- Upuszczanie przedmiotów i niezręczność
- Zanik mięśni kciuka
- Zmienność objawów w czasie
- Objawy nocne i poranne
- Objawy związane z określonymi czynnościami
- Progresja objawów w czasie
- Reakcja na odpoczynek i modyfikacje aktywności
- Kiedy należy skonsultować się z lekarzem
Zespół cieśni nadgarstka – objawy i progresja
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) to najczęstsza neuropatia uciskowa kończyny górnej, stanowiąca około 90% wszystkich przypadków neuropatii. Stan ten powstaje, gdy nerw pośrodkowy zostaje uciśnięty podczas przejścia przez kanał nadgarstka, prowadząc do neuropatii z uwięźnięcia.1 Bez odpowiedniego rozpoznania i leczenia ZCN może prowadzić do trwałej utraty czucia i funkcji ręki.2
Wczesne objawy zespołu cieśni nadgarstka
Objawy zespołu cieśni nadgarstka często rozpoczynają się subtelnie i narastają stopniowo.12 Początkowe dolegliwości mogą obejmować:
- Mrowienie i drętwienie w palcach lub dłoni, głównie w kciuku, palcu wskazującym, środkowym i serdecznym, ale nie w małym palcu12
- Uczucie wyładowania elektrycznego w tych palcach12
- Ból w nadgarstku, dłoni lub palcach12
- Uczucie obrzęku palców, nawet jeśli nie jest widoczny12
- Sztywność palców po przebudzeniu1
Objawy te często pojawiają się początkowo w nocy lub wcześnie rano i mogą budzić pacjenta ze snu.12 Wiele osób „potrząsa” dłońmi, aby złagodzić objawy.12 Podczas wczesnego etapu objawy mogą być sporadyczne i pojawiać się głównie podczas określonych czynności, takich jak pisanie, jazda samochodem czy trzymanie telefonu.12
Progresja do umiarkowanego stadium
Wraz z postępem zespołu cieśni nadgarstka, objawy stają się częstsze i bardziej zauważalne.1 W umiarkowanym stadium można zaobserwować:
- Częstsze występowanie objawów w ciągu dnia, zwłaszcza podczas powtarzalnych ruchów dłoni12
- Promieniowanie bólu i mrowienia do przedramienia, a nawet do ramienia12
- Osłabienie uchwytu i trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów dłoni12
- Zaburzenia snu z powodu nasilających się w nocy dolegliwości12
- Trudności z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak trzymanie kierownicy, obsługa telefonu czy pisanie na klawiaturze12
W tym stadium objawy stają się coraz bardziej uporczywe i pacjent może zauważyć, że coraz trudniej jest mu wykonywać czynności wymagające precyzyjnych ruchów palców.12 Ból w nadgarstku może się nasilać i coraz częściej przerywać sen.1
Zaawansowane stadium zespołu cieśni nadgarstka
W zaawansowanym stadium zespołu cieśni nadgarstka objawy są stałe i znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie.12 Charakterystyczne cechy zaawansowanego ZCN to:
- Stałe drętwienie, mrowienie i ból w palcach, dłoni, nadgarstku i przedramieniu12
- Zanik mięśni (atrofia) u podstawy kciuka12
- Znaczne osłabienie przy chwytaniu przedmiotów i wykonywaniu precyzyjnych ruchów dłoni12
- Trudności z czynnościami życia codziennego, takimi jak zapinanie guzików lub otwieranie słoików12
- Utrata koordynacji i funkcji w dotkniętej chorobą dłoni1
- Niezdolność do wyczuwania przedmiotów w dłoni i częste upuszczanie przedmiotów12
- Utrata zdolności rozróżniania gorąca i zimna dotykiem12
W tym zaawansowanym stadium potrząsanie dłonią lub masaż już nie przynoszą ulgi.1 Objawy są stałe i mogą prowadzić do trwałego uszkodzenia nerwu pośrodkowego.12
Czasowy przebieg progresji
Zespół cieśni nadgarstka zwykle postępuje z biegiem czasu, jeśli pozostaje nieleczony.1 Tempo, w jakim objawy się nasilają, może się znacznie różnić u poszczególnych pacjentów:1
- Progresja od łagodnego do ciężkiego stadium może trwać około 6 miesięcy, choć jest to bardzo indywidualne1
- U niektórych pacjentów objawy mogą przejść z ledwo odczuwalnych do ciężkich w zaledwie kilka miesięcy1
- U innych rozwój może trwać 2 lata lub dłużej1
- Objawy mogą również utrzymywać się w łagodnej formie przez dłuższy czas (zwykle do roku), a następnie gwałtownie się nasilić1
Warto zauważyć, że choroba zazwyczaj najpierw dotyka ręki dominującej i tam objawy są najbardziej zauważalne, choć z czasem może objąć obie ręce.12
Czynniki wpływające na progresję
Niektóre czynniki mogą wpływać na tempo i nasilenie progresji zespołu cieśni nadgarstka:1
- Kontynuowanie aktywności wywołującej ucisk – jeśli pacjent nie zaprzestanie lub nie zmodyfikuje czynności powodującej ucisk, stan może się pogorszyć1
- Choroby współistniejące – rokowanie w zespole cieśni nadgarstka jest gorsze, gdy do jego rozwoju przyczynia się cukrzyca lub złamanie kości1
- Intensywność powtarzalnych czynności – zespół cieśni nadgarstka może postępować od kilku dni do kilku lat, w zależności od tego, jak intensywnie wykonywane są powtarzalne czynności1
- Ciąża – ZCN wywołany w czasie ciąży zwykle ustępuje wkrótce po porodzie1
Rozpoznanie i leczenie we wczesnym stadium jest kluczowe, aby spowolnić lub zatrzymać postęp choroby.12
Konsekwencje braku leczenia
Nieleczony zespół cieśni nadgarstka może prowadzić do poważnych konsekwencji:12
- Trwałe uszkodzenie nerwu pośrodkowego12
- Stały zanik mięśni u podstawy kciuka12
- Trwała utrata czucia w palcach i dłoni12
- Przewlekły ból nadgarstka i dłoni1
- Utrata siły chwytania i koordynacji12
- Niezdolność do wykonywania czynności wymagających precyzji1
Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy zespołu cieśni nadgarstka zakłócają codzienne czynności i sen.1 Wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe dla zapobiegania trwałemu uszkodzeniu nerwu i mięśni.12
Reakcja na leczenie
Odpowiedź na leczenie zespołu cieśni nadgarstka zależy od stadium zaawansowania:1
- Poprawa powinna nastąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, choć może minąć kilka tygodni lub dłużej, zanim nieleczone do tej pory objawy zaczną ustępować1
- Łagodny lub umiarkowany zespół cieśni nadgarstka często ustępuje po leczeniu domowym, takim jak zaprzestanie prowokującej aktywności i unieruchomienie nadgarstka1
- W ciężkich przypadkach konieczna może być operacja, aby zmniejszyć ucisk na nerw i zapobiec trwałemu uszkodzeniu nerwu12
- Po operacji zespołu cieśni nadgarstka objawy powinny się poprawić, gdy nadgarstek się zagoi, co zwykle zajmuje miesiąc lub dwa1
- W przypadku bardzo zaawansowanych przypadków objawy mogą nie ustąpić całkowicie po operacji12
W niektórych przypadkach, szczególnie gdy choroba jest zaawansowana, bolesność lub osłabienie mogą utrzymywać się przez kilka tygodni do kilku miesięcy po operacji.1 Zespół cieśni nadgarstka wykazuje pewien stopień nawrotowości, nawet po interwencji chirurgicznej, u około 1/3 pacjentów po 5 latach.1
Stadia zespołu cieśni nadgarstka
Zespół cieśni nadgarstka (ZCN) można sklasyfikować w kilka stadiów, które różnią się nasileniem objawów i ich wpływem na codzienne funkcjonowanie pacjenta.12 Oto szczegółowy opis stadiów:
Stadium 1 (łagodne)
We wczesnym stadium zespołu cieśni nadgarstka objawy są zwykle subtelne i sporadyczne:12
- Objawy występują głównie w nocy lub wcześnie rano12
- Pacjenci doświadczają sporadycznego mrowienia, drętwienia lub uczucia pieczenia w obszarze unerwianym przez nerw pośrodkowy12
- Objawy często ustępują po potrząśnięciu ręką lub zmianie pozycji12
- Dolegliwości mogą pojawiać się podczas określonych czynności, takich jak prowadzenie samochodu czy trzymanie telefonu1
- Między epizodami objawów pacjenci zazwyczaj czują się normalnie1
W tym stadium wiele osób nie zgłasza się do lekarza, uznając objawy za przejściowy dyskomfort lub zmęczenie.1 Jednak wczesna interwencja może zapobiec postępowi choroby do cięższych stadiów.12
Stadium 2 (umiarkowane)
W stadium umiarkowanym objawy stają się bardziej wyraźne i uporczywe:12
- Objawy występują zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia, szczególnie po powtarzalnych czynnościach12
- Utrata zręczności i siły uchwytu w dłoni i palcach12
- Objawy mogą zakłócać sen w większym stopniu12
- Trudności z wykonywaniem codziennych czynności, które wymagają użycia dłoni12
- Bóle ręki nasilające się po długotrwałych lub intensywnych czynnościach1
W tym stadium pacjenci często zauważają, że objawy zaczynają wpływać na ich codzienne funkcjonowanie i wydajność w pracy.1 Mogą wystąpić trudności z precyzyjnymi ruchami palców, takimi jak pisanie, zapinanie guzików czy trzymanie małych przedmiotów.12
Stadium 3 (ciężkie)
Zaawansowane stadium zespołu cieśni nadgarstka charakteryzuje się stałymi i poważnymi objawami:12
- Stałe drętwienie, mrowienie i ból nawet w spoczynku12
- Atrofia mięśni podkłębia kciuka (zanik mięśni u podstawy kciuka)12
- Znaczne osłabienie siły uchwytu i trudności z wykonywaniem podstawowych czynności12
- Zaburzenia czucia, w tym trudności z rozróżnianiem gorących i zimnych temperatur12
- Utrata koordynacji w dotkniętej chorobą ręce1
- Stałe upośledzenie funkcji czuciowych i ruchowych1
W tym stadium objawy są na tyle poważne, że znacząco upośledzają codzienne funkcjonowanie.1 Pacjenci mogą mieć trudności z najprostszymi czynnościami, takimi jak ubieranie się, otwieranie słoików czy używanie sztućców.1 Bez odpowiedniego leczenia może dojść do trwałego uszkodzenia nerwu i nieodwracalnej utraty funkcji ręki.12
Objawy czuciowe zespołu cieśni nadgarstka
Zaburzenia czucia stanowią dominujące objawy we wczesnych stadiach zespołu cieśni nadgarstka, ponieważ włókna czuciowe nerwu pośrodkowego są bardziej podatne na ucisk niż włókna ruchowe.1 Oto główne objawy czuciowe:
Drętwienie i mrowienie
Drętwienie i mrowienie (parestezje) w obszarze unerwianym przez nerw pośrodkowy to charakterystyczne objawy ZCN:12
- Objawy występują głównie w kciuku, palcu wskazującym, środkowym i połowie palca serdecznego od strony kciuka12
- Mały palec zazwyczaj nie jest dotknięty, co jest ważną wskazówką diagnostyczną12
- Uczucie „wyładowania elektrycznego” w dotkniętych palcach12
- Uczucie „uśpienia” dłoni, podobne do tego, gdy „ręka zdrętwieje”1
- Wiele osób odczuwa potrzebę „potrząsania” dłonią, aby odzyskać normalne czucie12
Te objawy często nasilają się podczas określonych czynności, takich jak trzymanie kierownicy, telefonu czy gazety, lub mogą budzić pacjenta ze snu.12 Początkowo objawy mogą być przejściowe, ale z czasem drętwienie może stać się stałe.12
Ból i dyskomfort
Ból jest częstym objawem zespołu cieśni nadgarstka, choć zwykle nie jest to pierwszy ani główny objaw:1
- Ból zwykle pojawia się po wystąpieniu drętwienia i mrowienia1
- Może być odczuwany jako ostry, piekący ból lub jako stały dyskomfort1
- Ból pochodzi z wnętrza dłoni lub nadgarstka – nie jest to ból powierzchowny jak przy skaleczeniu1
- Może promieniować do przedramienia, a nawet do ramienia i barku12
- Ból ustępuje, gdy zmniejsza się drętwienie i mrowienie1
W bardziej zaawansowanych przypadkach ból może stać się ciągły i nie ustępować po potrząsaniu dłonią lub masażu.1 Jest on często najgorszy w nocy i może znacząco zakłócać sen.12
Poczucie obrzęku
Pacjenci z zespołem cieśni nadgarstka często zgłaszają uczucie obrzęku w dłoni, nawet jeśli faktyczny obrzęk nie jest widoczny:12
- Uczucie, że palce są spuchnięte lub większe niż w rzeczywistości1
- Poranny obrzęk dłoni, szczególnie zauważalny po przebudzeniu1
- Uczucie napięcia lub obrzęku w palcach lub nadgarstku1
- Dłonie i palce mogą wydawać się opuchnięte, nawet jeśli nie ma widocznego obrzęku1
To subiektywne uczucie obrzęku może występować niezależnie od faktycznego stanu zapalnego i jest związane z zaburzeniami czucia w dłoni.1
Zaburzenia czucia w zaawansowanym stadium
W zaawansowanym stadium zespołu cieśni nadgarstka mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia czucia:1
- Stałe drętwienie zamiast przejściowych parestezji1
- Hipalgezja – zmniejszone odczuwanie bólu na dłoniowej powierzchni palca wskazującego w porównaniu z małym palcem1
- Zaburzenia rozróżniania dwóch punktów – niezdolność do rozróżniania punktów odległych o mniej niż 6 mm1
- Utrata zdolności rozróżniania temperatury (gorąco/zimno)12
- Zanik bólu – paradoksalnie, jest to późny objaw wskazujący na trwałą utratę czucia1
Te zaburzenia czucia mogą być trwałe i znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.1 Zanikanie bólu przy jednoczesnym utrzymywaniu się drętwienia jest szczególnie niepokojącym objawem, wskazującym na zaawansowane stadium choroby.1
Objawy ruchowe i funkcjonalne
Wraz z postępem zespołu cieśni nadgarstka, oprócz objawów czuciowych, pojawiają się objawy związane z zaburzeniami funkcji ruchowych.1 Te objawy są wynikiem ucisku włókien ruchowych nerwu pośrodkowego i mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Osłabiena siły i sprawności ręki
Osłabienie mięśni w obszarze unerwionym przez nerw pośrodkowy jest częstym objawem, zwłaszcza w bardziej zaawansowanych stadiach:12
- Osłabienie chwytania i trzymania przedmiotów12
- Osłabienie mięśni odwodzących kciuk i mięśni przeciwstawiających12
- Trudności z wykonywaniem chwytów precyzyjnych wymagających użycia kciuka1
- Zmniejszona siła przy ściskaniu i chwytaniu12
- Uczucie, że dłoń jest słabsza niż normalnie1
Osłabienie może wynikać zarówno z drętwienia, jak i ze słabnięcia mięśni zginających kciuk, które są kontrolowane przez nerw pośrodkowy.1 W miarę postępu choroby osłabienie staje się bardziej wyraźne i upośledzające.1
Trudności z wykonywaniem codziennych czynności
Osłabienie siły i zaburzenia czucia prowadzą do trudności z wykonywaniem wielu codziennych czynności:12
- Problemy z chwytaniem i trzymaniem małych przedmiotów12
- Trudności z zapinaniem guzików i używaniem zamków błyskawicznych12
- Problemy z otwieraniem słoików i przekręcaniem klamek1
- Trudności z pisaniem i używaniem długopisu1
- Problemy z wykonywaniem precyzyjnych ruchów palcami1
- Trudności podczas prowadzenia samochodu, trzymania telefonu czy czytania gazety1
Z czasem wykonywanie tych czynności staje się coraz trudniejsze, co może znacząco wpływać na jakość życia i niezależność pacjenta.1 Trudności te mogą prowadzić do frustracji i ograniczeń w pracy czy codziennym funkcjonowaniu.1
Upuszczanie przedmiotów i niezręczność
Charakterystycznym objawem funkcjonalnym zespołu cieśni nadgarstka jest tendencja do upuszczania trzymanych przedmiotów:12
- Częste upuszczanie trzymanych przedmiotów12
- Niezręczność w używaniu rąk1
- Utrata koordynacji ruchów precyzyjnych1
- Trudności z podniesieniem drobnych przedmiotów, takich jak monety1
- Utrata propriocepcji – świadomości położenia ręki w przestrzeni1
Upuszczanie przedmiotów może wynikać zarówno z drętwienia (utrata czucia), jak i z osłabienia mięśni (utrata siły).1 Jest to często jeden z najbardziej frustrujących i zauważalnych objawów dla pacjentów.1
Zanik mięśni kciuka
W zaawansowanych przypadkach zespołu cieśni nadgarstka może dojść do zaniku mięśni (atrofii) w obszarze kłębu kciuka:12
- Zanik mięśni kłębu kciuka (mięśni podkłębia)12
- Widoczne zmniejszenie objętości mięśni u podstawy kciuka12
- Znacznie osłabiona zdolność do wykonywania ruchów kciukiem1
- Zaburzenia przeciwstawiania i odwodzenia kciuka1
- Atrofia często nie jest zauważana przez pacjentów, dopóki lekarz nie zwróci na nią uwagi1
Zanik mięśni kciuka jest późnym objawem zespołu cieśni nadgarstka i wskazuje na znaczne uszkodzenie nerwu pośrodkowego.1 To poważny objaw wskazujący na konieczność pilnej interwencji, aby zapobiec dalszemu uszkodzeniu i niepełnosprawności.1
Zmienność objawów w czasie
Objawy zespołu cieśni nadgarstka charakteryzują się charakterystyczną zmiennością w czasie, co może być ważną wskazówką diagnostyczną.1 Oto wzorce czasowe występowania objawów:
Objawy nocne i poranne
Charakterystyczne dla zespołu cieśni nadgarstka jest nasilenie objawów w nocy i wcześnie rano:12
- Budzenie się w nocy z powodu bólu, drętwienia lub mrowienia12
- Objawy często wybudzają pacjenta ze snu1
- Poranna sztywność palców i trudności z ich wyprostowaniem lub zgięciem po przebudzeniu1
- Pacjenci często potrząsają dłonią, aby złagodzić objawy12
- Nocne objawy są często pierwszym symptomem choroby1
Nasilenie objawów w nocy może wynikać z pozycji nadgarstka podczas snu – ludzie często śpią ze zgiętymi nadgarstkami, co zwiększa ucisk na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka.12
Objawy związane z określonymi czynnościami
W ciągu dnia objawy zespołu cieśni nadgarstka często pojawiają się lub nasilają podczas określonych czynności:12
- Objawy podczas trzymania przedmiotów w określonej pozycji – kierownicy, telefonu, gazety12
- Nasilenie przy zgięciu nadgarstka do przodu lub do tyłu12
- Objawy podczas czynności powtarzalnych – pisania, pisania na klawiaturze, używania narzędzi12
- Dolegliwości przy długotrwałym utrzymywaniu pozycji dłoni lub nadgarstka1
- Nasilenie podczas prowadzenia rozmów telefonicznych1
Te czynniki wywołujące objawy są związane z pozycjami, które zwiększają ucisk na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka.1 Rozpoznanie tych wzorców może pomóc w diagnostyce i dostosowaniu codziennych czynności, aby zmniejszyć objawy.1
Progresja objawów w czasie
Objawy zespołu cieśni nadgarstka zwykle wykazują charakterystyczny wzorzec progresji w czasie:12
- Początkowo objawy pojawiają się i ustępują – są sporadyczne i krótkotrwałe12
- Z czasem stają się częstsze i dłużej trwające12
- W umiarkowanym stadium występują zarówno w nocy, jak i w ciągu dnia12
- W zaawansowanym stadium objawy stają się stałe i ciągłe12
- Tempo progresji jest bardzo indywidualne – od kilku miesięcy do kilku lat1
Ta charakterystyczna progresja od objawów przejściowych do stałych jest ważną cechą naturalnej historii zespołu cieśni nadgarstka.1 Wczesne rozpoznanie i leczenie może zapobiec przejściu do zaawansowanych stadiów z trwałym uszkodzeniem nerwu.12
Reakcja na odpoczynek i modyfikacje aktywności
Objawy zespołu cieśni nadgarstka mogą reagować na okresy odpoczynku i modyfikacje aktywności, szczególnie we wczesnych stadiach:1
- Objawy często zmniejszają się, gdy zaprzestanie się lub zmieni aktywność przyczyniającą się do rozwoju choroby1
- We wczesnych stadiach potrząsanie lub masowanie dłoni może przynieść ulgę12
- Objawy mogą ustąpić po zmianach fizjologicznych w organizmie, np. po porodzie w przypadku ZCN związanego z ciążą12
- W bardziej zaawansowanych stadiach objawy nie reagują na odpoczynek ani modyfikacje aktywności1
- Wywieszanie ręki poza łóżko lub potrząsanie nią może często pomóc zmniejszyć ból i mrowienie1
Ta zmienność odpowiedzi na odpoczynek i modyfikacje aktywności może być przydatna w określeniu stadium zaawansowania choroby i planowaniu leczenia.12
Kiedy należy skonsultować się z lekarzem
Wczesne rozpoznanie i leczenie zespołu cieśni nadgarstka jest kluczowe dla zapobiegania trwałemu uszkodzeniu nerwu pośrodkowego.12 Oto sytuacje, w których należy skonsultować się z lekarzem:
- Gdy objawy zakłócają codzienne czynności i wzorce snu12
- Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka dni lub nasilają się1
- Gdy objawy przeszkadzają w pracy, prowadzeniu samochodu lub wykonywaniu podstawowych zadań1
- Jeśli występuje wyraźne osłabienie dłoni lub tendencja do upuszczania przedmiotów1
- Gdy objawy regularnie budzą ze snu1
- W przypadku zanikania mięśni lub osłabienia u podstawy kciuka1
- Gdy objawy zaczynają być stałe zamiast przejściowych1
W przypadku wystąpienia któregokolwiek z poniższych objawów należy pilnie szukać pomocy medycznej:1
Leczenie zespołu cieśni nadgarstka jest najbardziej skuteczne, gdy jest rozpoczęte wcześnie, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia nerwu.12 Ignorowanie objawów może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerwu, osłabienia mięśni i utraty funkcji ręki.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.