Zapalenie skóry
Epidemiologia
Zapalenie skóry (cellulitis) to ostre bakteryjne zakażenie skóry właściwej i tkanki podskórnej, często powikłujące rany, owrzodzenia lub dermatozy. W USA rocznie diagnozuje się ponad 14 milionów przypadków, generując koszty ambulatoryjne rzędu 3,7 mld USD oraz około 650 000 hospitalizacji. Zachorowalność waha się od 24,6 do 50 przypadków na 1000 osobolat, z wyższą częstością u osób powyżej 45 roku życia i sezonową predylekcją do cieplejszych miesięcy. Główne czynniki ryzyka to uszkodzenia skóry, cukrzyca, choroby naczyń obwodowych, obrzęk limfatyczny, immunosupresja oraz zakażenia MRSA. Nawracające zapalenie skóry dotyczy 8-20% pacjentów, a u osób z obrzękiem limfatycznym wskaźnik nawrotów sięga 56,6%. Etiologia bakteryjna w 15% przypadków obejmuje głównie β-hemolityczne paciorkowce i Staphylococcus aureus, z rosnącym udziałem CA-MRSA.
- Epidemiologia zapalenia skóry (cellulitis)
- Częstotliwość występowania
- Rozkład demograficzny
- Różnice sezonowe i geograficzne
- Czynniki ryzyka
- Nawroty zapalenia skóry
- Etiologia mikrobiologiczna
- Zapalenie tkanki łącznej oczodołu i przedprzegrodowe
- Epidemiologia zapalenia oczodołu
- Dystrybucja demograficzna zapalenia oczodołu
- Sezonowość zapalenia oczodołu
- Nadzór epidemiologiczny
- Obciążenie ekonomiczne
- Powikłania
Epidemiologia zapalenia skóry (cellulitis)
Zapalenie skóry (cellulitis) jest ostrym bakteryjnym zakażeniem skóry właściwej i tkanki podskórnej, często wikłającym rany, owrzodzenia lub dermatozy. Jest to stosunkowo częsta infekcja skórna, dotykająca wszystkie grupy rasowe i etniczne. W Stanach Zjednoczonych rocznie występuje ponad 14 milionów przypadków, generując koszty ambulatoryjne na poziomie około 3,7 miliarda dolarów oraz prowadząc do około 650 000 hospitalizacji rocznie.123
Częstotliwość występowania
Zachorowalność na zapalenie skóry szacuje się różnie w zależności od źródeł. Dane wskazują na częstość występowania w zakresie:
- 24,6-50 przypadków na 1000 osobolat według niektórych badań123
- Około 200 przypadków na 100 000 osobolat według innych źródeł456
- W jednym badaniu opartym na danych ubezpieczeniowych w Utah odnotowano wskaźnik zachorowalności na poziomie 24,6 przypadków na 1000 osobolat7
- Inne badanie oparte na populacji wykazało wskaźnik zachorowalności na poziomie 246/1000 osobolat8
W Stanach Zjednoczonych liczba wizyt związanych z infekcjami skóry i tkanek miękkich wzrosła z 32,1 do 48,1 wizyt na 1000 mieszkańców, osiągając 14,2 miliona do 2005 roku. Wizyty związane z ropniami i zapaleniem tkanki łącznej wzrosły z 17,3 do 32,5 wizyt na 1000 mieszkańców i stanowiły ponad 95% tego wzrostu.9 W Wielkiej Brytanii zapalenie skóry stanowi około 3% konsultacji medycyny ratunkowej w jednym szpitalu okręgowym.10
Rozkład demograficzny
Zapalenie skóry najczęściej obserwuje się u osób w średnim i starszym wieku.111213 Badania wykazały wyższą zachorowalność u osób powyżej 45 roku życia.14 W niektórych badaniach zaobserwowano szczególnie wysoką częstość występowania u pacjentów geriatrycznych.15
Nie odnotowuje się statystycznie istotnej różnicy w częstości występowania zapalenia skóry między mężczyznami a kobietami, choć niektóre badania wskazują na wyższą zachorowalność u mężczyzn.161718 W retrospektywnym badaniu przeprowadzonym wśród osób w wieku powyżej 65 lat, stosunek kobiet do mężczyzn wynosił 0,68.1920
Różnice sezonowe i geograficzne
W regionach nietropikalnych zapalenie skóry wykazuje tendencję sezonową, z predylekcją do cieplejszych miesięcy.2122 Badanie przeprowadzone na Tajwanie potwierdziło sezonowość, z najwyższą częstością występowania latem i najniższą zimą. Średnia miesięczna temperatura okazała się najistotniejszym czynnikiem, powodując wzrost zachorowalności o 3,47/100 000 przy każdym wzroście temperatury o 1°C.23
Istnieją także różnice geograficzne w zachorowalności. W Nowej Zelandii odnotowano wyższe wskaźniki infekcji skóry i tkanek miękkich spowodowanych przez S. aureus w regionach północnych i centralnych (około trzykrotnie wyższe niż w regionach południowych).24
Czynniki ryzyka
Do głównych czynników ryzyka rozwoju zapalenia skóry należą:2526
- Skaleczenia, zadrapania lub inne uszkodzenia skóry
- Owrzodzenia skóry spowodowane cukrzycą lub chorobą naczyniową
- Szwy lub gojące się rany po niedawnej operacji
- Ukąszenia owadów lub ugryzienia zwierząt przebijające skórę
- Historia zakażeń MRSA (metycylinooporny Staphylococcus aureus)
- Nowe przekłucia ciała lub tatuaże
- Pęknięcia lub złuszczanie skóry na stopach lub między palcami
- Grzybica stóp
- Egzema
- Cukrzyca
- Choroba tętnic obwodowych
- Półpasiec
- Ospa wietrzna
- Obrzęk limfatyczny
Inne czynniki ryzyka obejmują:2728
- Przyjmowanie kortykosteroidów lub innych leków immunosupresyjnych
- Schorzenia powodujące immunosupresję, takie jak HIV/AIDS
- Historia choroby naczyń obwodowych
- Używanie narkotyków dożylnie
- Przewlekła choroba nerek
- Przewlekła choroba wątroby
Nawroty zapalenia skóry
Roczne nawroty zapalenia skóry występują u około 8-20% pacjentów, a ogólne wskaźniki nawrotów sięgają nawet 49%.29 Według jednego z badań większość pacjentów (82%) miała tylko jeden epizod zapalenia skóry w ciągu 5-letniego okresu badania.30 Nawroty można zapobiegać poprzez szybkie leczenie ran czy zadrapań, właściwą higienę rąk oraz skuteczne leczenie chorób współistniejących.31
U pacjentów z obrzękiem limfatycznym wskaźnik występowania zapalenia skóry wyniósł 12,6%, a wskaźnik nawrotów 56,6%, co wskazuje na znacznie wyższe ryzyko nawrotów w tej grupie.3233
Etiologia mikrobiologiczna
Większość przypadków zapalenia skóry (około 85%) nie poddaje się hodowli, co oznacza, że bakterie powodujące zakażenie często pozostają niezidentyfikowane. W 15% przypadków, w których organizmy są zidentyfikowane, większość jest spowodowana przez β-hemolityczne paciorkowce i Staphylococcus aureus.34
W szczególnych przypadkach, jak zapalenie skóry związane z obrzękiem limfatycznym, badania wykazały że Streptococcus agalactiae był najczęściej izolowaną bakterią (5 z 9; 55,5%) w pozytywnych posiewach krwi.35
Rosnącym problemem jest zwiększająca się częstość występowania zakażeń CA-MRSA (community-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus), szczególnie w środowiskach miejskich. Chociaż CA-MRSA częściej powoduje ropnie ropne niż zapalenie skóry, to w niektórych społecznościach częstość występowania CA-MRSA wśród ropnych infekcji skóry i tkanek miękkich sięga 60%.3637
Zapalenie tkanki łącznej oczodołu i przedprzegrodowe
Epidemiologia zapalenia oczodołu
Zapalenie tkanki łącznej oczodołu (orbital cellulitis) i zapalenie tkanki łącznej przedprzegrodowe (preseptal cellulitis) to specyficzne postacie zapalenia tkanki łącznej, które zasługują na osobną uwagę epidemiologiczną:
- Zapalenie tkanki łącznej przedprzegrodowe jest częstsze niż zapalenie tkanki łącznej oczodołu, ze stosunkiem występowania 3,3:138
- Zapalenie tkanki łącznej oczodołu jest stosunkowo rzadkie, z szacowaną częstością występowania 0,1-3,5 na 100 000 osób39
- Zapalenie tkanki łącznej oczodołu występuje częściej u dzieci (1,6 na 100 000) niż u dorosłych (0,1 na 100 000)40
Według Narodowego Centrum Statystyki Chorób w 1995 roku, około 5000 pacjentów hospitalizowanych w Stanach Zjednoczonych miało pierwotne rozpoznanie głębokiego zapalenia powieki.41
Badanie opublikowane niedawno w czasopiśmie Ophthalmic Epidemiology wykazało, że częstość występowania zapalenia tkanki łącznej przedprzegrodowej wzrosła z 6,2 w 2006 r. do 19,2 na 100 000 populacji USA w 2018 r. Natomiast częstość występowania zapalenia tkanki łącznej oczodołu zmniejszyła się z 6,1 do 2,8 na 100 000 populacji USA w latach 2006-2018.4243
Dystrybucja demograficzna zapalenia oczodołu
Zapalenie tkanki łącznej przedprzegrodowej to przede wszystkim choroba pediatryczna, z około 80% pacjentów poniżej 10 roku życia i większością pacjentów poniżej 5 roku życia.44 Zapalenie tkanki łącznej oczodołu dotyka głównie dzieci w wieku 7-12 lat, podczas gdy zapalenie tkanki łącznej przedprzegrodowe częściej dotyka młodsze dzieci (mediana wieku 5 lat w jednym badaniu).45
Zapalenie tkanki łącznej okołooczodołowej występuje u 35% dzieci z zakażeniami związanymi z zatokami i stanowi 0,3-1,3 przypadków miesięcznie w typowym ośrodku referencyjnym trzeciego stopnia.46
Wyższe wskaźniki zarówno zapalenia tkanki łącznej przedprzegrodowej, jak i oczodołu stwierdzono wśród kobiet, pacjentów z ubezpieczeniem publicznym i osób z południa USA.47
Sezonowość zapalenia oczodołu
Oba stany występują częściej w miesiącach zimowych w wyniku zwiększonej częstości występowania zakażeń zatok przynosowych. Częstość powikłań oczodołowych z powodu zakażenia zatok waha się od 0,5% do 3,9%.48
Występuje dwumodalna zmienność sezonowa, ze szczytem występowania późną zimą/wczesną wiosną, co przypisuje się zwiększonej zachorowalności na zakażenia górnych dróg oddechowych i zapalenie zatok przynosowych w tych samych porach roku.49
Nadzór epidemiologiczny
Główne cele nadzoru epidemiologicznego nad zapaleniem skóry to:5051
- Monitorowanie trendów w częstości występowania infekcji
- Opisanie demograficznych i klinicznych cech pacjentów z zapaleniem skóry
- Oszacowanie częstości powikłań
- Opisanie czynników ryzyka związanych z pierwotnym i nawracającym zapaleniem skóry
Skuteczny system nadzoru nad zapaleniem skóry służy:52
- Monitorowaniu trendów w zachorowalności lub częstości występowania zapalenia skóry specyficznej dla wieku i płci wśród populacji określonego obszaru geograficznego
- Opisaniu demograficznych i klinicznych cech osób z potwierdzonym zapaleniem skóry spowodowanym przez paciorkowce z grupy A
- Zapewnieniu szacunków obciążenia chorobą zapalenia skóry spowodowanym przez paciorkowce z grupy A
Strategie nadzoru
Wybór strategii nadzoru zależy od specyficznych cech epidemiologicznych i klinicznych choroby, ogólnych celów nadzoru, lokalizacji nadzoru, dostępności usług i dostępnych zasobów.53
Minimalny nadzór nad zapaleniem skóry opiera się na biernym nadzorze prowadzonym w placówkach. Rozszerzony nadzór pozwala na oszacowanie obciążenia zapaleniem skóry specyficznym dla patogenu (np. zapalenia skóry wywołanego przez paciorkowce z grupy A).545556
Oczekuje się, że nadzór nad zapaleniem skóry będzie dotyczył zapalenia skóry o wszystkich przyczynach, a nie konkretnie zapalenia skóry wywołanego przez paciorkowce z grupy A. Jako podzbiór można zidentyfikować potwierdzone przypadki paciorkowcowe z grupy A.57
Źródła danych
Powszechne źródła danych wykorzystywane do nadzoru nad zapaleniem skóry obejmują:58
- Dokumentacja szpitalna (rejestry przyjęć i rozpoznania wypisowe)
- Dokumentacja podstawowej opieki zdrowotnej (gabinety lekarskie, przychodnie i oddziały ratunkowe)
- Bazy danych ubezpieczeń zdrowotnych
Protokół nadzoru powinien jasno opisywać kryteria kwalifikacji do badania.59 Dla szacunków obciążenia zapaleniem skóry specyficznym dla patogenu zalecany jest prospektywny, aktywny nadzór prowadzony w placówkach.6061
Obciążenie ekonomiczne
Zapalenie skóry stanowi znaczące obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej:
- W Stanach Zjednoczonych zapalenie skóry generuje koszty ambulatoryjne na poziomie około 3,7 miliarda dolarów rocznie6263
- Co roku hospitalizowanych jest około 650 000 osób z powodu leczenia zapalenia skóry6465
- Zapalenie skóry stanowi 1% wszystkich przyjęć do szpitala w USA i kosztuje około 10 miliardów dolarów6667
Wczesne poszukiwanie leczenia może zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji, zmniejszając potrzebę hospitalizacji podczas leczenia.68 Wskaźnik niepowodzenia początkowego leczenia antybiotykami wynosi około 18%.69
Śmiertelność
Ogólny wskaźnik śmiertelności pacjentów hospitalizowanych z powodu zapalenia skóry wynosi 1,1%, a w przypadku pacjentów w Stanach Zjednoczonych wskaźnik ten wynosi 0,5%.7071 Ten wskaźnik śmiertelności jest porównywalny ze wskaźnikiem śmiertelności pacjentów z pozaszpitalnym zapaleniem płuc, które są zalecane do leczenia ambulatoryjnego.72
Według danych z 2015 roku, zapalenie skóry spowodowało około 16 900 zgonów na całym świecie, co stanowi wzrost w porównaniu z 12 600 zgonami w 2005 roku.73
Powikłania
Powikłania zapalenia skóry mogą obejmować głębokie zakażenia tkanek lub bakterie we krwi (bakteriemia). Jest to bardziej prawdopodobne u osób z obrzękiem limfatycznym. Osoby te są również bardziej narażone na rozwój infekcji zapalenia skóry w przyszłości.74
Częstość występowania bakteriemii u pacjentów z zapaleniem skóry waha się od 4 do 30%, w zależności od populacji i kryteriów diagnostycznych.75 Około 7% pacjentów z zapaleniem skóry jest hospitalizowanych, a śmiertelność waha się od 1 do 2,5%, w zależności od badania.76
Opracowany niedawno RAMA-NFB Prediction Score może pomóc przewidzieć ryzyko rozwoju powikłań u dorosłych pacjentów z zapaleniem skóry, szczególnie bakteriemii lub martwiczego zapalenia powięzi.77
W przypadku zapalenia tkanki łącznej oczodołu, powikłania mogą obejmować zakrzepicę zatoki jamistej i rozszerzenie na inne miejsca wewnątrzczaszkowe. Powikłania mózgowe są rzadkie, ale pozostają najpoważniejszymi powikłaniami i są odpowiedzialne za 5-25% przypadków śmiertelności.7879
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.