Zaczerwienienie oka
Leczenie
Zaczerwienienie oka jest kluczowym objawem zapalenia, którego etiologia może być różnorodna, obejmując zapalenie spojówek, brzegów powiek, rogówki, tęczówki, a także stany nagłe jak jaskra zamkniętego kąta czy oparzenia chemiczne. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu okulistycznym, z uwzględnieniem objawów towarzyszących takich jak ból, światłowstręt, wydzielina czy zmiany widzenia. Wskazania do pilnej konsultacji okulistycznej obejmują m.in. silny ból nieustępujący po miejscowych środkach znieczulających, utratę widzenia, obfite ropne wydzieliny, zajęcie rogówki, uraz oka, zniekształcenie źrenicy oraz zakażenia wirusem herpes. Leczenie jest zróżnicowane i zależy od przyczyny: bakteryjne zapalenie spojówek wymaga antybiotykoterapii, wirusowe zwykle ustępuje samoistnie, a alergiczne leczy się miejscowymi lekami przeciwhistaminowymi i środkami zwężającymi naczynia.
- Wprowadzenie do zaczerwienienia oka
- Kiedy zaczerwienienie oka wymaga pilnej konsultacji
- Leczenie zaczerwienienia oka
- Leczenie domowe i preparaty dostępne bez recepty
- Leczenie zapalenia spojówek (conjunctivitis)
- Leczenie innych przyczyn zaczerwienienia oka
- Leczenie farmakologiczne zaczerwienienia oka
- Strategie długotrwałego leczenia zaczerwienienia oka
- Kiedy szukać pomocy medycznej
- Profilaktyka zaczerwienienia oka
- Podsumowanie leczenia zaczerwienienia oka
Wprowadzenie do zaczerwienienia oka
Zaczerwienienie oka jest kardynalnym objawem stanu zapalnego oka. Stan ten może mieć charakter łagodny i zwykle może być leczony przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, jednak w niektórych przypadkach wymaga pilnej konsultacji okulistycznej. Najczęstszą przyczyną zaczerwienienia oka jest zapalenie spojówek, ale inne częste przyczyny to zapalenie brzegów powiek, otarcie rogówki, ciało obce, wylew podspojówkowy, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, jaskra, oparzenie chemiczne i zapalenie twardówki12.
Objawy towarzyszące zaczerwienieniu oka mogą obejmować wydzielinę z oka, ból, światłowstręt, swędzenie i zmiany widzenia. Rozpoznanie przyczyny zaczerwienienia oka można ustalić na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem i dokładnego badania oka, a leczenie opiera się na zidentyfikowanej etiologii3.
Kiedy zaczerwienienie oka wymaga pilnej konsultacji
Kluczowym elementem w podstawowej opiece zdrowotnej nad pacjentem z zaczerwienieniem oka jest rozpoznanie konieczności pilnego skierowania do okulisty. Skierowanie jest konieczne, gdy45:
- Występuje silny ból, który nie ustępuje po miejscowych środkach znieczulających
- Konieczne jest zastosowanie miejscowych steroidów
- Pacjent ma utratę widzenia
- Obecna jest obfita ropna wydzielina
- Występuje zajęcie rogówki
- Doszło do urazowego uszkodzenia oka
- Pacjent przeszedł niedawno operację oka
- Źrenica jest zniekształcona
- Występuje zakażenie herpesem
- Infekcje mają charakter nawracający
Pacjenci powinni natychmiast skontaktować się z lekarzem jeśli zaczerwienieniu oka towarzyszą67:
- Nagła zmiana widzenia
- Nadwrażliwość na światło
- Nagłe widzenie aureoli wokół świateł
- Silny ból głowy
- Ból oka
- Gorączka, nudności lub wymioty
- Obecność ciała obcego w oku
- Obrzęk
- Niemożność otwarcia oka
Leczenie zaczerwienienia oka
Leczenie domowe i preparaty dostępne bez recepty
Wiele przypadków zaczerwienienia oka ma charakter łagodny i dobrze reaguje na leczenie domowe lub preparaty dostępne bez recepty (OTC)8. Jeśli zaczerwienienie nie towarzyszy poważniejszym objawom, można zastosować następujące metody:
- Sztuczne łzy – Te krople łagodzą podrażnienie i pomagają wypłukać alergeny z oka. Można je stosować do czterech razy dziennie9. Krople te przywracają wilgoć suchym, zapalonym oczom i powinny być stosowane dość często, wielu pacjentów używa ich zbyt rzadko10.
- Krople przeciwhistaminowe – Szczególnie przydatne dla osób z sezonowymi alergiami. Pomagają złagodzić swędzenie11.
- Leki zmniejszające przekrwienie – Te krople do oczu zmniejszają zaczerwienienie oczu, jednak nie należy ich stosować dłużej niż przez trzy dni12. Leki te działają poprzez obkurczanie małych naczyń krwionośnych w spojówce, ale nie są popularne wśród okulistów, ponieważ po dłuższym stosowaniu szybko przestają działać i prowokują zbyt częste stosowanie13.
- Zimne kompresy – Zimne kompresy działają poprzez obkurczanie naczyń krwionośnych w oczach, co nie tylko zmniejsza zaczerwienienie, ale także redukuje zatrzymywanie płynów wokół oczu14.
W przypadku sztucznych łez, zaleca się następujący schemat stosowania15:
- Zakraplać co godzinę przez pierwsze sześć godzin
- Stosować sześć razy dziennie przez resztę tygodnia
Leczenie zapalenia spojówek (conjunctivitis)
Zapalenie spojówek jest najczęstszą przyczyną zaczerwienienia oka. Leczenie zależy od rodzaju zapalenia16:
- Bakteryjne zapalenie spojówek – Wszystkie przypadki zapalenia spojówek są leczone kroplami antybiotykowymi, aby zwalczyć przyczynę bakteryjną lub zapobiec wtórnej infekcji bakteryjnej. Powszechna praktyka przepisywania miejscowej maści antybiotykowej prowadzi do słabej współpracy pacjenta z powodu frustracji związanej z aplikacją maści, a także słabej odpowiedzi klinicznej z powodu ograniczonego spektrum wrażliwości najczęściej dostępnych maści okulistycznych17.
- Wirusowe zapalenie spojówek – Zazwyczaj samo ustępuje i nie wymaga leków na receptę18.
- Alergiczne zapalenie spojówek – Leczone jest miejscowymi lekami przeciwhistaminowymi i pulsacyjnymi środkami zwężającymi naczynia, w razie potrzeby, czasami w połączeniu z kroplami antybiotykowymi19.
- Zapalenie spojówek wywołane przez wirusa opryszczki – Wymaga leczenia ogólnoustrojowego acyklowirem (800 mg doustnie 5 razy dziennie) oraz 3% maścią okulistyczną z acyklowirem, miejscowym trifluridynem lub miejscowym gancyklowirem20.
Leczenie innych przyczyn zaczerwienienia oka
W zależności od konkretnej przyczyny zaczerwienienia oka, leczenie może obejmować2122:
- Zapalenie brzegów powiek (blepharitis) – Czyszczenie powiek mydłem lub specjalnymi aplikatorami mydlanymi (marki Avenova, Ocusoft, Oasis) kilka razy dziennie zwykle prowadzi do złagodzenia objawów. Mogą być konieczne również krople antybiotykowe lub antybiotyki doustne.
- Zapalenie nadtwardówki (episcleritis) i zapalenie twardówki (scleritis) – Leczenie obejmuje podawanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), takich jak diklofenak 50 mg doustnie 3 razy dziennie, oraz skierowanie do okulisty.
- Zapalenie tęczówki (iritis) – Pacjenci powinni być szybko (tj. w ciągu 1-2 dni) skierowani do okulisty. Miejscowe steroidy są zwykle wprowadzane przez okulistę, wraz ze środkami cykloplegicznymi, aby zapobiec zrostom.
- Zapalenie rogówki (keratitis) – Wskazane jest stosowanie kropli antybiotykowych lub odpowiedniego miejscowego środka przeciwwirusowego, w zależności od etiologii, wraz ze skierowaniem do okulisty.
- Jaskra zamkniętego kąta – Jest to stan nagły wymagający szybkiego leczenia i oceny przez okulistę. Leczenie tymczasowe obejmuje krople zwężające źrenicę (np. pilokarpina 1% lub 2% co 5 minut do 1 godziny), acetazolamid (500-1000 mg doustnie lub dożylnie), leki przeciwwymiotne, leki przeciwbólowe i, w niektórych przypadkach, mannitol dożylnie. Irydotomia obwodowa, zwykle wykonywana laserem YAG, jest zasadniczo skutecznym leczeniem.
- Ciało obce rogówki lub spojówki – Leczenie polega na usunięciu ciała obcego, podaniu kropli antybiotykowych i kontroli u okulisty w celu monitorowania rozwoju infekcji. Szczotka Algera lub metalowe obrotowe wiertło są często wymagane do usunięcia bolesnego i bliznowaciejącego pozostałego pierścienia rdzy, który występuje powszechnie po usunięciu metalowego ciała obcego zawierającego żelazo.
- Zespół suchego oka (dry eye syndrome, DES) lub keratoconjunctivitis sicca (KCS) – Leczenie polega na podawaniu sztucznych kropli do oczu i skierowaniu do okulisty, jeśli objawy utrzymują się.
Leczenie farmakologiczne zaczerwienienia oka
W zależności od przyczyny zaczerwienienia oka, lekarz może przepisać różne leki2324:
- Krople na jaskrę – Zmniejszają ciśnienie w oczach.
- Krople lub maści antybiotykowe – Leczą infekcje oka.
- Sztuczne łzy na receptę – Zwiększają wilgotność oczu i zmniejszają podrażnienie.
- Krople steroidowe lub tabletki – Stosowane w leczeniu stanów zapalnych.
- Specjalistyczne krople do oczu – Leczą określone stany, takie jak alergie, suche oko lub jaskra.
- Zabieg laserowy – Stosowany w leczeniu ostrej jaskry zamkniętego kąta.
W ostatnich latach FDA zatwierdziła szereg leków, które mogą pomóc w zwalczaniu zaczerwienienia oczu, w zależności od etiologii25:
- Cequa (0,09% roztwór okulistyczny cyklosporyny A) – Wskazany dwa razy dziennie w celu zwiększenia produkcji łez u dorosłych pacjentów z suchym okiem. Może również zmniejszyć podrażnienie powierzchni oka i zaczerwienienie26.
- Eysuvis (zawiesina okulistyczna etabonianu loteprednolu 0,25%) – Zatwierdzona do krótkotrwałego (dwutygodniowego) leczenia objawów suchego oka. Badania kliniczne wykazały, że leczenie prowadzi do statystycznie istotnej poprawy przekrwienia spojówek i nasilenia dyskomfortu ocznego27.
- Refresh Relieva – Dostępne bez recepty krople do oczu zawierające 0,5% karboksymetylocelulozę, 0,9% gliceryny i roztwór na bazie gliceryny zwany HydroCell. Krople mogą przynieść tymczasową ulgę w podrażnieniu i pieczeniu oczu, zmniejszając tym samym zaczerwienienie28.
- Zerviate (0,24% roztwór okulistyczny cetyryzyny) – Lek na receptę stosowany dwa razy dziennie w leczeniu swędzenia oczu związanego z alergicznym zapaleniem spojówek u pacjentów powyżej drugiego roku życia29.
- Pataday Once Daily Relief (0,2% roztwór okulistyczny chlorowodorku olopatadyny) i Pataday Twice Daily Relief (0,1% roztwór okulistyczny chlorowodorku olopatadyny) – Leki przeciwhistaminowe drugiej generacji i stabilizatory komórek tucznych, które hamują uwalnianie histaminy z komórek tucznych, zapobiegając wywoływanym przez histaminę efektom na komórkach nabłonka spojówki, w tym zaczerwienieniu30.
- Lumify (0,025% roztwór okulistyczny winianu brimonidyny) – Zatwierdzony do łagodzenia zaczerwienienia oczu z powodu drobnego podrażnienia oka u pacjentów powyżej piątego roku życia. Może być stosowany do czterech razy dziennie3132.
Strategie długotrwałego leczenia zaczerwienienia oka
Leczenie przewlekłego zaczerwienienia oka
Znalezienie skutecznego i trwałego leku na przewlekłe zaczerwienienie oczu wymaga najpierw zidentyfikowania przyczyny3334. Jeśli większość leków dostępnych bez recepty jest słabym wyborem w leczeniu przewlekłego zaczerwienienia oczu, to co działa najlepiej?
Dla wielu osób skuteczne są krople na receptę, wsparcie żywieniowe i dla niektórych, odpowiednia ochrona oczu przed promieniowaniem UV i niebieskim światłem35. Ponieważ zaczerwienienie oczu jest często problemem przewlekłym, leczenie tego stanu i przywrócenie zdrowego, białego wyglądu oczu może trwać tygodnie, a nawet miesiące ciągłego leczenia3637.
Specjalistyczne podejścia do zaczerwienienia oka
W niektórych przypadkach mogą być stosowane bardziej zaawansowane metody leczenia38:
- Terapia częstotliwościami radiowymi (RF) – Poprawia objawy suchego oka, zapobiegając parowaniu łez, a także ma dodatkowe korzyści przeciwstarzeniowe, stymulując produkcję kolagenu i elastyny, co zmniejsza zmarszczki i poprawia wygląd skóry. Jest to 30-minutowy zabieg, który jest nieinwazyjny, bezpieczny i nie wymaga igieł39.
- Celem terapii częstotliwościami radiowymi jest poprawa funkcji gruczołów Meiboma, co z kolei zapobiega parowaniu łez. Terapia częstotliwościami radiowymi w przypadku suchych oczu jest powszechnie stosowana, gdy stają się przewlekłe. Ta terapia może również pomóc przy zaczerwienieniu oczu spowodowanym zespołem suchego oka40.
Kiedy szukać pomocy medycznej
Większość przypadków zaczerwienienia oka ustępuje samoistnie w ciągu kilku godzin lub dni. Zaczerwienienie oczu po nieprzespanej nocy lub po spożyciu zbyt dużej ilości alkoholu może trwać kilka godzin. Zaczerwienienie oczu z powodu alergii będzie trwać przez godzinę lub dwie po zażyciu leku przeciwhistaminowego i może pojawiać się i znikać w trakcie sezonu alergicznego. Zaczerwienienie oczu z powodu zapalenia spojówek zwykle ustępuje w ciągu tygodnia, jeśli jest spowodowane infekcją wirusową, lub 24-48 godzin po rozpoczęciu leczenia bakteryjnego zapalenia spojówek41.
Jednakże, należy skontaktować się z lekarzem, jeśli4243:
- Zaczerwienienie oka utrzymuje się dłużej niż jeden tydzień
- Występuje ból lub problemy z widzeniem
- Oko jest bolesne i czerwone
- Nosisz soczewki kontaktowe – może to być infekcja oka
- Występują zmiany w widzeniu, takie jak faliste linie, błyski lub utrata widzenia
- Twoje oko jest nadwrażliwe na światło
- Występuje obrzęk
Jeśli zaczerwienienie oka jest objawem poważniejszego stanu, niż tylko podrażnienie, nieleczenie go może prowadzić do utraty wzroku44. Należy umówić się na badanie oka, jeśli często występuje zaczerwienienie oczu lub jeśli zaczerwienienie nie ustępuje45.
Profilaktyka zaczerwienienia oka
Aby zapobiec zaczerwienieniu oka, można podjąć kilka kroków46:
- Regularne i dokładne mycie rąk, szczególnie podczas kontaktu z osobami z infekcjami oczu
- Dokładne mycie oczu przed snem i usuwanie kosmetyków
- Prawidłowe noszenie soczewek kontaktowych, unikanie ich używania dłużej niż zalecany czas i nieużywanie ich podczas pływania lub przez całą noc
- Regularne czyszczenie soczewek kontaktowych
- Unikanie działań powodujących napięcie oczu
- Trzymanie się z dala od substancji, które mogą podrażniać oczy, i przemywanie oczu letnią wodą w przypadku ekspozycji na te substancje, aby usunąć wszelkie zanieczyszczenia
Ponadto, zdrowe oczy zaczynają się od zdrowego stylu życia. Zdrowy styl życia ze zrównoważoną dietą, odpowiednim nawodnieniem, regularnymi przerwami od ekranów i dobrym snem może znacznie przyczynić się do utrzymania czystych, żywych oczu47.
Podsumowanie leczenia zaczerwienienia oka
Leczenie zaczerwienienia oka zależy od jego przyczyny. Większość przypadków to łagodne stany, które można leczyć domowymi środkami lub lekami dostępnymi bez recepty. Jednak w niektórych przypadkach zaczerwienienie oka może być objawem poważniejszego stanu zdrowia, wymagającego specjalistycznej opieki okulistycznej4849.
Właściwe podejście do leczenia zaczerwienienia oka obejmuje50:
- Identyfikację przyczyny zaczerwienienia oka
- Zastosowanie odpowiednich środków leczniczych, takich jak krople do oczu, antybiotyki, sterydy itp.
- Regularne kontrole u okulisty, szczególnie w przypadku przewlekłego zaczerwienienia oczu
- Monitorowanie skuteczności leczenia i dostosowywanie go w razie potrzeby
Pamiętaj, że zaczerwienienie oka może być łatwe do leczenia, nawet jeśli jest spowodowane poważnym schorzeniem. Nie wahaj się skonsultować z lekarzem, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące zaczerwienienia oczu51.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.