Zaczerwienienie oka
Objawy
Zaczerwienienie oka jest wynikiem rozszerzenia i zapalenia drobnych naczyń krwionośnych spojówki, często będąc reakcją na podrażnienie. Objawy towarzyszące obejmują świąd, ból, łzawienie, światłowstręt oraz wydzielinę, które mogą wskazywać na różne etiologie, od łagodnych (zmęczenie, alergie) po poważne stany zapalne, takie jak uveitis, scleritis, owrzodzenie rogówki czy ostry atak jaskry zamkniętego kąta. Czas trwania zaczerwienienia zależy od przyczyny: łagodne przypadki ustępują zwykle w ciągu 1-2 dni, wirusowe zapalenie spojówek trwa 1-2 tygodnie, a bakteryjne do 3-4 tygodni przy odpowiednim leczeniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy alarmowe, takie jak silny ból, zaburzenia widzenia, obfita ropna wydzielina, które wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. U pacjentów noszących soczewki kontaktowe zaczerwienienie może wskazywać na infekcję z ryzykiem owrzodzenia rogówki i wymaga natychmiastowego odstawienia soczewek oraz wizyty u specjalisty.
Zaczerwienienie oka – definicja i charakterystyka ogólna
Zaczerwienienie oka to ogólny termin opisujący czerwone, podrażnione i przekrwione oczy. Zaczerwienienie powstaje, gdy drobne naczynia krwionośne znajdujące się pod powierzchnią oka powiększają się lub ulegają zapaleniu. Zwykle jest to reakcja na coś, co podrażnia oko. Zaczerwienienie może dotyczyć jednego lub obu oczu, może rozwinąć się stopniowo lub pojawić się nagle, jak w przypadku alergii lub urazu oka.12
Oczy stają się czerwone, gdy naczynia krwionośne na powierzchni oka rozszerzają się. W wielu przypadkach czerwone oko wygląda gorzej niż faktycznie odczuwamy jego dolegliwości. Wiele przypadków zaczerwienienia oka jest stosunkowo nieszkodliwych i zwykle ustępuje po zastosowaniu domowych środków zaradczych lub leków dostępnych bez recepty.13
Jednak jeżeli oko lub oczy pozostają czerwone przez okres dłuższy niż jeden tydzień, lub jeśli występuje ból lub problemy z widzeniem, należy umówić się na wizytę u specjalisty od ochrony wzroku, np. u okulisty lub optometrysty. W niektórych przypadkach czerwone oko może być poważne, jeśli jest objawem innej choroby.14
Objawy zaczerwienienia oka
Zaczerwienienie oka może występować jako jedyny objaw, jednak często towarzyszą mu inne symptomy. Do najczęstszych objawów towarzyszących zaczerwienieniu oka należą:56
- Widoczne czerwone lub różowe linie na białkówce oka
- Podrażnienie lub dyskomfort
- Świąd oczu
- Obrzęk powiek
- Łzawienie lub nadmierna suchość
- Ból oczu
- Wydzielina z oka
- Uczucie ciała obcego w oku (uczucie piasku)
- Światłowstręt (nadwrażliwość na światło)
- Niewyraźne widzenie
Objawy wskazujące na poważniejszy problem
Niektóre objawy towarzyszące zaczerwienieniu oka mogą wskazywać na poważniejszy problem zdrowotny wymagający natychmiastowej konsultacji medycznej. Należą do nich:910
- Silny ból oka – szczególnie jeśli nie ustępuje po zastosowaniu miejscowych środków znieczulających
- Znaczna nadwrażliwość na światło (fotofobia)
- Zaburzenia widzenia – takie jak nieostre widzenie, podwójne widzenie, widzenie kolorowych pierścieni wokół świateł, faliste linie
- Obfita ropna wydzielina z oka
- Obrzęk rogówki lub inne objawy zajęcia rogówki
- Uraz oka lub penetrujący uraz oka
- Zniekształcona źrenica lub nieprawidłowa reakcja źrenic
- Nudności i wymioty towarzyszące czerwonemu oku
- Silny ból głowy z towarzyszącym niewyraźnym widzeniem lub dezorientacją
- Zaczerwienienie pojawiające się w ciągu 1-2 tygodni po zabiegu wewnątrzgałkowym
Przebieg i progresja zaczerwienienia oka
Zaczerwienienie oka może pojawić się nagle lub rozwijać się stopniowo, w zależności od przyczyny. Często jest to stan przejściowy, który ustępuje samoistnie lub po zastosowaniu odpowiedniego leczenia. Jednak w niektórych przypadkach może wskazywać na bardziej poważny problem zdrowotny, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.314
Typowy przebieg lżejszych form zaczerwienienia oka
W przypadku łagodnych przyczyn zaczerwienienia oka, takich jak zmęczenie, alergie czy łagodne podrażnienia, objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Typowy przebieg obejmuje:1510
- Początkowe zaczerwienienie i dyskomfort
- Stopniowa poprawa w ciągu 1-2 dni
- Całkowite ustąpienie objawów w ciągu tygodnia
W przypadku krwotoku podspojówkowego (podbiegnięcia krwawego w oku), który objawia się jako jasna czerwona plama na białku oka, postęp choroby wygląda następująco:1819
- Nagłe pojawienie się intensywnej czerwonej plamy na białkówce oka
- Zwykle brak bólu, choć może wystąpić lekkie podrażnienie
- Zmiana koloru na żółtawy po kilku dniach
- Całkowite wchłonięcie w ciągu 1-2 tygodni
Przebieg infekcyjnych przyczyn zaczerwienienia oka
W przypadku zapalenia spojówek (często nazywanego „czerwonym okiem”), przebieg choroby różni się w zależności od czynnika etiologicznego:1221
Wirusowe zapalenie spojówek:122122
- Objawy obejmują zaczerwienienie, wodnistą wydzielinę, uczucie pieczenia lub piasku w oku
- Podrażnienie i wydzielina mogą się nasilać przez 3-5 dni przed poprawą
- Objawy mogą utrzymywać się przez 1-2 tygodnie
- Zwykle ustępuje samoistnie bez konieczności stosowania antybiotyków
Bakteryjne zapalenie spojówek:1221
- Ostre bakteryjne zapalenie spojówek objawia się zaczerwienieniem i gęstą wydzieliną z jednego lub obu oczu
- Charakterystyczne jest zlepianie się powiek po przebudzeniu
- Objawy utrzymują się przez mniej niż 3-4 tygodnie
- Zwykle wymaga leczenia antybiotykami w kroplach lub maści do oczu
Przewlekłe bakteryjne zapalenie spojówek:12
- Objawy utrzymują się przez co najmniej 4 tygodnie
- Częste nawroty
Nadostre bakteryjne zapalenie spojówek:12
- Charakteryzuje się obfitą ropną wydzieliną
- Towarzyszy mu ból i pogorszenie widzenia
- Wymaga natychmiastowej konsultacji okulistycznej i agresywnego leczenia
Przebieg poważniejszych przyczyn zaczerwienienia oka
Niektóre poważniejsze schorzenia mogą objawiać się zaczerwienieniem oka, a ich przebieg wymaga natychmiastowej interwencji medycznej:2324
Zapalenie błony naczyniowej oka (uveitis):2320
- Charakteryzuje się zaczerwienieniem, bólem, niewyraźnym widzeniem i światłowstrętem
- Stan może szybko się pogarszać
- Brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do trwałej utraty wzroku
Zapalenie twardówki (scleritis):2320
- Objawia się zaczerwienieniem i obrzękiem białkówki oka
- Często związane z chorobami autoimmunologicznymi
- Może prowadzić do poważnych powikłań ocznych
Ostry atak jaskry zamkniętego kąta:2515
- Nagły wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
- Silny ból oka, zaczerwienienie, niewyraźne widzenie, widzenie aureoli wokół świateł
- Towarzyszące nudności i wymioty
- Stan nagły wymagający natychmiastowej pomocy medycznej
- Nieleczony może prowadzić do trwałej utraty wzroku w ciągu kilku dni
- Objawy obejmują zaczerwienienie, ból, łzawienie, wydzielinę z oka i niewyraźne widzenie
- Charakterystyczny biały punkt na rogówce
- Bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do utraty wzroku
- Stanowi stan nagły wymagający natychmiastowej konsultacji okulistycznej
Czas trwania zaczerwienienia oka
Czas trwania zaczerwienienia oka zależy od jego przyczyny:1910
- Łagodne przyczyny (np. zmęczenie, alergie) – zwykle ustępują w ciągu 1-2 dni
- Wirusowe zapalenie spojówek – zazwyczaj trwa 1-2 tygodnie
- Bakteryjne zapalenie spojówek – może trwać do 3-4 tygodni bez leczenia, ale zwykle ustępuje szybciej przy zastosowaniu antybiotyków
- Krwotok podspojówkowy – wchłania się w ciągu 1-2 tygodni
- Infekcje przenoszone drogą płciową powodujące zapalenie spojówek – mogą trwać dłużej i wymagają specyficznego leczenia
W badaniach dotyczących wirusowego zapalenia spojówek (czerwonego oka) wykazano, że możemy zarazić się od 4 do 12 dni (średnio 8 dni) po kontakcie z zakażoną osobą. Osoba z wirusowym zapaleniem spojówek może zarażać inne osoby przez okres do dwóch tygodni (14 dni) od wystąpienia objawów, nawet jeśli czuje się/wygląda lepiej.7
Kiedy należy szukać pomocy medycznej
Mimo że większość przypadków zaczerwienienia oka nie jest poważna i ustępuje samoistnie, istnieją sytuacje, w których należy skonsultować się z lekarzem lub okulistą:1510
Natychmiastowa pomoc medyczna (pogotowie ratunkowe lub SOR) jest konieczna, gdy:2817
- Występuje zaczerwienienie oka po urazie penetrującym
- Pojawia się nagła zmiana w widzeniu, jak faliste linie, błyski lub utrata widzenia
- Występuje silny ból oka, który nie ustępuje
- Towarzyszy temu silny ból głowy i niewyraźne widzenie
- Występują nudności i wymioty wraz z czerwonym okiem
- Oko jest bardzo ciemno czerwone
- Widoczne są kolorowe halo wokół źródeł światła
Należy skontaktować się z lekarzem lub okulistą, gdy:155
- Zaczerwienienie oka utrzymuje się dłużej niż 1-2 dni
- Zaczerwienieniu towarzyszy ból oka
- Osoby noszące soczewki kontaktowe doświadczają zaczerwienienia oka (mogą mieć infekcję oka)
- Występuje wydzielina z oka, szczególnie żółta lub zielona
- Pojawia się światłowstręt (nadwrażliwość na światło)
- Zaczerwienienie nawraca lub występuje regularnie
Lekarz lub okulista przeprowadzi badanie fizykalne, w tym badanie oka, i zada pytania dotyczące historii medycznej. W zależności od objawów, lekarz może skierować pacjenta do specjalisty okulisty w celu przeprowadzenia dokładniejszych badań.1528
Możliwe powikłania nieleczonego zaczerwienienia oka
W większości przypadków zaczerwienienie oka jest łagodne i ustępuje bez powikłań. Jednak w niektórych przypadkach, szczególnie gdy czerwone oko jest objawem poważniejszego schorzenia, nieleczenie może prowadzić do powikłań.2610
Potencjalne powikłania nieleczonego zaczerwienienia oka obejmują:2930
- Owrzodzenie rogówki – długotrwałe zaczerwienienie oka spowodowane infekcją lub stanem zapalnym może prowadzić do owrzodzeń rogówki lub otwartych ran na rogówce. Jeśli nie są właściwie leczone, mogą skutkować utratą wzroku.
- Trwałe uszkodzenie rogówki – niektóre infekcje, takie jak opryszczkowe zapalenie rogówki, mogą prowadzić do blizn na rogówce i trwałego upośledzenia widzenia.
- Rozwój jaskry – nieleczone zapalenie błony naczyniowej oka (uveitis) może prowadzić do jaskry.
- Zaćma – niektóre stany zapalne oka mogą przyczynić się do powstania zaćmy.
- Trwała utrata wzroku – nieleczone poważne stany, takie jak jaskra zamkniętego kąta, zapalenie błony naczyniowej czy owrzodzenie rogówki, mogą prowadzić do trwałej utraty wzroku.
Dodatkowo, niektóre stany powodujące zaczerwienienie oka mogą wpływać na zdolność wykonywania codziennych czynności, takich jak gotowanie czy prowadzenie pojazdów, ze względu na zaburzenia widzenia.10
Zaczerwienienie oka u szczególnych grup pacjentów
Zaczerwienienie oka u nosicieli soczewek kontaktowych
Osoby noszące soczewki kontaktowe są szczególnie narażone na zaczerwienienie oczu z różnych przyczyn:3228
- Niedopasowanie soczewek
- Pozostawianie soczewek na zbyt długi czas
- Urazowe usunięcie soczewek
- Uszkodzone soczewki kontaktowe
- Problemy z higieną
Nosiciele soczewek kontaktowych, u których rozwija się czerwone oko, muszą natychmiast przestać nosić soczewki i jak najszybciej zgłosić się do okulisty. Czerwone oko u osoby noszącej soczewki kontaktowe może wskazywać na infekcję oka, która nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań, w tym owrzodzenia rogówki.3328
Zaczerwienienie oka w przebiegu COVID-19
Wśród różnych objawów ocznych zgłaszanych przez pacjentów z COVID-19, zapalenie spojówek lub czerwone oko jest jednym z najczęstszych. Zapalenie spojówek to stan zapalny zewnętrznej powierzchni oka, spojówki, i może być spowodowane infekcją, taką jak COVID-19, czynnikami drażniącymi lub reakcją alergiczną.3435
Charakteryzuje się różowym lub czerwonym zabarwieniem oka, któremu może towarzyszyć swędzenie, pieczenie lub uczucie piasku w oku. Zapalenie spojówek zazwyczaj dotyka obu oczu i może być wysoce zaraźliwe, jeśli jest spowodowane infekcją.34
Czas utrzymywania się objawów ocznych związanych z COVID-19 różni się w zależności od osoby. Większość osób, u których występuje „COVID eye”, zauważa ich początek na kilka dni przed lub po wystąpieniu innych objawów wirusowych. Jednak mogą one również pojawić się w ostrej fazie choroby. W większości przypadków objawy te ustępują w ciągu 2 tygodni.34
Niektóre osoby zaczynają doświadczać bólu oczu, swędzenia oczu i podobnych objawów dopiero po tygodniach lub miesiącach od zakażenia COVID-19.34
Podsumowując, „COVID eyes” to zbiór objawów, takich jak czerwone, bolesne, opuchnięte lub łzawiące oczy, które dotykają do 32% osób zakażonych COVID-19. Nasilenie tych objawów waha się od łagodnych do uciążliwych, chociaż u większości osób są one samoograniczające się i ustępują bez leczenia w ciągu 2 tygodni od wystąpienia.34
Zaczerwienienie oka u dzieci
Zapalenie spojówek jest częstym schorzeniem oczu, które dotyka dzieci, szczególnie poniżej 5 roku życia. Może być spowodowane infekcją lub alergią. Zakaźne zapalenie spojówek jest zaraźliwe i może rozprzestrzeniać się na innych członków gospodarstwa domowego.36
Jeśli dziecko ma zapalenie spojówek, może mieć: czerwone lub różowe oko (lub obydwa oczy), zaczerwienienie za powieką, obrzęk powiek, co sprawia, że wydają się opuchnięte, nadmierne łzawienie, żółto-zieloną wydzielinę z oka, która zasycha gdy dziecko śpi, powodując strupienie wokół powiek, niechęć do jasnego światła (światłowstręt), uczucie ziarnistości (jakby w oku był piasek), swędzenie oczu i pocieranie oczu.36
Dzieci z alergicznym zapaleniem spojówek prawie zawsze intensywnie pocierają oczy. Mogą również mieć swędzący lub cieknący nos i kichanie. Większość zapaleń spojówek u dzieci (bakteryjne lub wirusowe) jest łagodna. Zwykle ustępuje w ciągu 7-10 dni bez antybiotyków.36
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.