Nadczynność tarczycy
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nadczynność tarczycy charakteryzuje się zwiększoną śmiertelnością, która w porównaniu do eutyreozy wzrasta o 35-400% ogólnie oraz o 20% z przyczyn sercowo-naczyniowych, zależnie od nasilenia i czasu trwania hipertyreozy. Nieleczona nadczynność skraca przewidywaną długość życia o 3,1-3,5 roku. Choroba Gravesa-Basedowa, będąca jedną z głównych etiologii, wykazuje dobre rokowanie pod warunkiem skutecznej kontroli hormonalnej, choć nie jest całkowicie wyleczalna. Wole guzkowe toksyczne i gruczolaki toksyczne wymagają ablacji radiojodem po stabilizacji farmakologicznej, gdyż farmakoterapia nie zapobiega progresji zmian. Skuteczność leczenia radiojodem (I-131) wynosi 83%, z 70,8% pacjentów rozwijających niedoczynność tarczycy i 6,7% pozostających w eutyreozie; 17% pacjentów wymaga ponownego leczenia. Leczenie chirurgiczne wykazuje lepsze wyniki w redukcji ryzyka niewydolności serca i arytmii niż farmakoterapia czy radiojodoterapia.
- Prognoza nadczynności tarczycy (hipertyreozy)
- Śmiertelność w nadczynności tarczycy
- Rokowanie w różnych postaciach nadczynności tarczycy
- Skuteczność leczenia i jej wpływ na rokowanie
- Powikłania wpływające na rokowanie
- Przełom tarczycowy jako zagrażające życiu powikłanie
- Choroba oczu w nadczynności tarczycy
- Wpływ metod leczenia na długoterminowe rokowanie
- Kolejne rozdziały
Prognoza nadczynności tarczycy (hipertyreozy)
Nadczynność tarczycy jest schorzeniem, którego rokowanie zależy od kilku czynników: etiologii choroby, skuteczności leczenia, wystąpienia powikłań oraz chorób współistniejących. Badania wskazują, że nieleczona nadczynność tarczycy wiąże się z wyższym ryzykiem śmiertelności, a przewidywana długość życia pacjentów z tym schorzeniem może być krótsza o 3,1-3,5 roku w porównaniu do osób zdrowych1. Prawidłowe leczenie znacząco poprawia rokowanie i pozwala na osiągnięcie korzystnych wyników terapeutycznych2.
Śmiertelność w nadczynności tarczycy
Jawna nadczynność tarczycy wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością. W porównaniu z eutyreozą, jawna nadczynność tarczycy jest związana z 35-400% wzrostem śmiertelności z wszystkich przyczyn (wartość ta różni się w zależności od ostrego przebiegu i nasilenia hipertyreozy) oraz 20% wzrostem śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych3. Śmiertelność jest powiązana z łącznym czasem trwania stanu hipertyreozy, niezależnie od zastosowanej metody leczenia3.
Badanie oparte na rejestrach medycznych wykazało, że ryzyko śmiertelności ogólnej i sercowo-naczyniowej może być wyższe wśród pacjentów leczonych z powodu wola guzkowego toksycznego w porównaniu do osób leczonych z powodu choroby Gravesa-Basedowa3. Ponadto, meta-analiza sieciowa obejmująca trzy retrospektywne kohorty pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa wykazała, że wszystkie trzy główne metody leczenia (leki przeciwtarczycowe, radiojod, zabieg chirurgiczny) wiązały się z niższym ryzykiem niewydolności serca i arytmii, jednak leczenie chirurgiczne przynosiło większe korzyści niż farmakoterapia czy leczenie radiojodem3.
Rokowanie w różnych postaciach nadczynności tarczycy
Choroba Gravesa-Basedowa
Nadczynność tarczycy spowodowana chorobą Gravesa-Basedowa ma ogólnie pozytywne wyniki leczenia, wynikające z efektywności terapii w kontroli objawów. Chociaż choroba Gravesa-Basedowa nie ma całkowitego wyleczenia, leki mogą kontrolować poziomy hormonów tarczycy w niemal wszystkich przypadkach2. Należy jednak pamiętać, że nieleczona nadczynność tarczycy spowodowana chorobą Gravesa-Basedowa może się z czasem pogorszyć i powodować powikłania, takie jak oftalmopatia Gravesa4.
Badanie przeprowadzone przez Zhyzhneuskaya i współpracowników nad pacjentami z subkliniczną nadczynnością tarczycy spowodowaną chorobą Gravesa-Basedowa sugeruje, że około jedna trzecia pacjentów będzie rozwijać jawną nadczynność tarczycy, około jedna trzecia rozwinie znormalizowaną funkcję tarczycy, a nieco mniej niż jedna trzecia pozostanie w stanie subklinicznej nadczynności tarczycy5. Analiza regresji wieloczynnikowej wskazała, że ryzyko progresji do jawnej nadczynności tarczycy jest większe u pacjentów w starszym wieku lub z pozytywnym statusem przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej5.
Wole guzkowe toksyczne i gruczolak toksyczny
Nadczynność tarczycy spowodowana wolem guzkowym toksycznym i gruczolakiem toksycznym ma charakter trwały i zwykle występuje u dorosłych. Po normalizacji funkcji tarczycy za pomocą leków przeciwtarczycowych, zaleca się ablację radiojodem jako terapię definitywną. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek leków przeciwtarczycowych nie jest zalecane6. Wole guzkowe toksyczne i gruczolaki toksyczne prawdopodobnie będą nadal powoli rosnąć podczas farmakoterapii przeciwtarczycowej6.
Zazwyczaj obszary tyreotoksyczne zostają poddane ablacji, a pacjenci mogą pozostać w stanie eutyreozy. Osoby, które stają się hipotyreotykami po terapii radiojodem, są łatwo utrzymywane na terapii zastępczej hormonami tarczycy, z T4 przyjmowanym raz dziennie6.
Skuteczność leczenia i jej wpływ na rokowanie
Nadczynność tarczycy jest schorzeniem poddającym się leczeniu. Większość pacjentów dobrze reaguje na terapię. Mimo że niektóre formy leczenia wymagają przyjmowania leków przez całe życie, pozwala to utrzymać poziomy hormonów tarczycy w zdrowym zakresie4.
Wyniki badania dotyczącego skuteczności leczenia nadczynności tarczycy radiojodem (I-131) wykazały 83% skuteczność tej metody, definiowaną jako osiągnięcie stanu eutyreozy lub niedoczynności tarczycy78. Brak nadczynności tarczycy po leczeniu I-131 został dodatkowo potwierdzony przez osiągnięcie wątpliwego stanu eutyreozy, subklinicznej niedoczynności tarczycy, wątpliwej niedoczynności tarczycy i podejrzenia niedoczynności tarczycy7. Odsetek niepowodzeń leczenia wyniósł 17%, co potwierdzono ponownym stwierdzeniem nadczynności tarczycy u 15 pacjentów7. Ponadto, niewielka liczba (tj. 9%) pacjentów z nadczynnością tarczycy wymagała powtórzenia dawek leczniczych I-131, aby osiągnąć stan niedoczynności tarczycy lub eutyreozy78.
Spośród skutecznie leczonych pacjentów, większość (70,8%) zdiagnozowano z niedoczynnością tarczycy, a 6,7% osiągnęło stan eutyreozy8. Warto zauważyć, że pacjenci z chorobą Gravesa-Basedowa mogą stać się hipotyreotykami w naturalnym przebiegu ich choroby, niezależnie od tego, czy leczenie obejmuje radiojod czy operację6.
Powikłania wpływające na rokowanie
Powikłania nieleczonej lub niedostatecznie leczonej nadczynności tarczycy mogą istotnie wpłynąć na rokowanie. Do głównych powikłań należą:
- Migotanie przedsionków (AF)
- Zastoinowa niewydolność serca
- Niepłodność
- Udar niedokrwienny
- Osteoporoza4
Nadmiar hormonów tarczycy powoduje pogrubienie lewej komory serca, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem niewydolności serca i śmierci z przyczyn sercowych. Tyreotoksykoza była związana z kardiomiopatią rozstrzeniową, niewydolnością prawokomorową z nadciśnieniem płucnym oraz dysfunkcją rozkurczową i migotaniem przedsionków5.
Dochodzi również do zwiększenia tempa resorpcji kości. Utrata masy kostnej, mierzona za pomocą densytometrii kości, można zaobserwować w ciężkiej nadczynności tarczycy we wszystkich grupach wiekowych i u obu płci. Jednak w łagodnej subklinicznej chorobie utrata kości została przekonująco wykazana tylko u kobiet po menopauzie5.
Przełom tarczycowy jako zagrażające życiu powikłanie
Rzadkim, ale zagrażającym życiu powikłaniem nadczynności tarczycy jest przełom tarczycowy (burza tarczycowa lub przełom tyreotoksyczny). Występuje, gdy tarczyca produkuje i uwalnia dużą ilość hormonów tarczycy w krótkim czasie. Jest to stan nagły wymagający natychmiastowej pomocy medycznej4. Śmiertelność w przypadku przełomu tarczycowego wynosi około 16%1.
Przełom tarczycowy może być wywołany przez nieleczoną lub niedostatecznie leczoną nadczynność tarczycy. Czynniki stresogenne, takie jak infekcja, uraz lub operacja, mogą być czynnikami wywołującymi4. Jeśli ktoś doświadcza objawów, takich jak wysoka gorączka, szybkie bicie serca i majaczenie, powinien natychmiast szukać pomocy medycznej2.
Choroba oczu w nadczynności tarczycy
Choroba oczu może rozwinąć się w czasie odległym od początkowej diagnozy i terapii. Generalnie, po diagnozie, oftalmopatia powoli poprawia się na przestrzeni lat6. Jednak w przypadku nieleczonej choroby Gravesa-Basedowa, oftalmopatia może się pogorszyć i prowadzić do poważnych powikłań4.
Wpływ metod leczenia na długoterminowe rokowanie
Badanie rejestru obejmujące 10 992 osób, które porównywało śmiertelność po leczeniu nadczynności tarczycy, doszło do wniosku, że śmiertelność z wszystkich przyczyn była niższa po operacji niż po leczeniu radiojodem3. Sugeruje to, że wybór metody leczenia może mieć wpływ na długoterminowe rokowanie pacjentów z nadczynnością tarczycy.
Ogólnie rzecz biorąc, oczekiwana długość życia osób z nadczynnością tarczycy jest korzystna dzięki skutecznym metodom leczenia2. Jednak osoby z tym schorzeniem mają wyższe ryzyko rozwoju chorób, takich jak choroby sercowo-naczyniowe lub przewlekła choroba nerek, szczególnie jeśli nie poszukują leczenia. Każda z tych chorób może negatywnie wpłynąć na rokowanie2.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Hyperthyroidism life expectancyhttps://www.medicalnewstoday.com/articles/hyperthyroidism-life-expectancy
People with hyperthyroidism have a higher risk of developing further serious health conditions, such as cardiovascular and kidney disease. A persons life expectancy may depend on whether and how they develop those conditions. […] If an individual with the condition does not have serious complications, treatment is effective in managing symptoms and producing positive outcomes. In contrast, people who develop a rare complication known as thyroid storm have a death rate of about 16%. […] Data on the exact life expectancy of someone with hyperthyroidism are not available. That said, a 2017 study suggests that it is 3.1 to 3.5 years shorter than those without the condition. […] Evidence indicates that people with hyperthyroidism have a higher risk of noncommunicable conditions. As these illnesses are serious, they can affect life expectancy.
- #2 Hyperthyroidism life expectancyhttps://www.medicalnewstoday.com/articles/hyperthyroidism-life-expectancy
An older 2016 study reports that individuals with hyperthyroidism have a higher risk of death from all causes, with heart failure as the main cardiovascular cause. […] Hyperthyroidism due to Graves disease has overall positive outcomes that stem from the effectiveness of treatment for symptom management. Although Graves disease has no cure, medications can manage thyroid levels in almost all cases. […] The life expectancy of those with hyperthyroidism is generally favorable due to effective treatments. […] However, people with the condition have a higher risk of developing conditions such as cardiovascular disease or chronic kidney disease, particularly if they do not seek treatment. Any of these can negatively affect the outlook. […] They also are at risk of experiencing a rare complication known as thyroid storm, life threatening medical event. If someone experiences symptoms such as high fever, fast heartbeat, and delirium they should seek immediate medical attention.
- #3 Hyperthyroidismhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10873132/
Overt hyperthyroidism is associated with increased mortality. […] Compared to euthyroidism, overt hyperthyroidism is associated with a 35-400% increase in all-cause mortality, varying according to the acuity and severity of hyperthyroidism, and a 20% increase in cardiovascular mortality. […] Mortality is associated with the cumulative duration of time spent hyperthyroid, regardless of the treatment modality employed. […] A network meta-analysis that included three retrospective Graves disease cohorts concluded that while all three major treatment modalities were associated with lower risks for congestive heart failure and arrhythmia, surgery was associated with greater benefit than ATD or RAI. […] Similarly, a registry study of 10,992 people that compared mortality after treatment for hyperthyroidism concluded that all-cause mortality was lower following surgery than after RAI treatment. […] A registry-based study reported that all-cause and cardiovascular mortality risk may be higher among patients treated for toxic multinodular goiter compared to those treated for Graves disease.
- #4 Hyperthyroidism (Overactive Thyroid): Symptoms & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14129-hyperthyroidism
Hyperthyroidism is a treatable condition. Most people do well with treatment. While some forms of treatment require you to take medication for the rest of your life, this will help keep your thyroid hormone levels in a healthy range. […] Untreated hyperthyroidism caused by Graves disease may get worse over time and cause complications, like Graves eye disease (Graves ophthalmopathy). If you have Graves disease, ask your healthcare provider how you can best manage the condition. […] Complications from untreated or undertreated hyperthyroidism include: Atrial fibrillation (Afib), Congestive heart failure, Infertility, Ischemic stroke, Osteoporosis. […] A rare and life-threatening complication of hyperthyroidism is thyroid storm (thyroid crisis or thyrotoxic crisis). It happens when your thyroid makes and releases a large amount of thyroid hormone in a short amount of time. Its an emergency that requires immediate medical attention. […] Untreated or inadequately treated hyperthyroidism can cause thyroid storm. Stressors like infection, injury or surgery may trigger it.
- #5 Hyperthyroidism and Thyrotoxicosis: Practice Essentials, Background, Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/121865-overview
Thyroid hormone excess causes left ventricular thickening, which is associated with an increased risk of heart failure and cardiac-related death. Thyrotoxicosis has been associated with dilated cardiomyopathy, right heart failure with pulmonary hypertension, and diastolic dysfunction and atrial fibrillation. […] An increase in the rate of bone resorption occurs. Bone loss, measured by bone mineral densitometry, can be seen in severe hyperthyroidism at all ages and in both sexes. In mild subclinical disease, however, bone loss has been convincingly shown only in postmenopausal women. […] A study by Zhyzhneuskaya et al of patients with subclinical hyperthyroidism due to Graves disease suggested that approximately one third will progress to overt hyperthyroidism, about one third will develop normalized thyroid function, and just under one third will remain in a state of subclinical hyperthyroidism. (One person in the study became hypothyroid.) Multivariate regression analysis indicated that risk of progression to overt hypothyroidism is greater in patients with older age or a positive antithyroid peroxidase antibody status. The study included 44 patients, with follow-up lasting at least 12 months.
- #6 Hyperthyroidism and Thyrotoxicosis: Practice Essentials, Background, Pathophysiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/121865-overview
Hyperthyroidism from toxic multinodular goiter and toxic adenoma is permanent and usually occurs in adults. After normalization of thyroid function with antithyroid medications, radioactive iodine ablation usually is recommended as the definitive therapy. Long-term, high-dose antithyroid medication is not recommended. Toxic multinodular goiters and toxic adenomas probably will continue to grow slowly in size during antithyroid pharmacotherapy. […] Generally, the thyrotoxic areas are ablated, and patients may remain euthyroid. Those who become hypothyroid after radioactive iodine therapy are easily maintained on thyroid hormone replacement therapy, with T4 taken once daily. […] Patients with Graves disease may become hypothyroid in the natural course of their disease, regardless of whether treatment involves radioactive iodine or surgery. Eye disease may develop at a time distant from the initial diagnosis and therapy. Generally, after the diagnosis, the ophthalmopathy slowly improves over years.
- #7 Efficacy of I-131 Treatment Dosage for Hyperthyroidism With Current Institution Formula | Salam | Journal of Endocrinology and Metabolismhttps://jofem.org/index.php/jofem/article/view/874/284284630
The results of this study testified to the therapeutic efficacy of the current institutions formula for I-131 treatment dosages in treating hyperthyroidism. […] The results also indicated the clinically significant impact of RAI therapy on post-ablation TSH, T3, and FT4 levels. […] The findings revealed an 83% success rate of RAI treatment defined by the achievement of euthyroid state and hypothyroidism. […] The absence of hyperthyroidism after I-131 treatment was further affirmed by questionable euthyroid state, subclinical hypothyroidism, questionable hypothyroidism, and suspected hypothyroidism. […] The treatment failure rate of 17% was, however, indicated by the reconfirmation of hyperthyroidism in 15 patients. […] In addition, a low number (i.e., 9%) of patients with hyperthyroidism required repeat I-131 treatment dosages to achieve a hypothyroid or euthyroid state.
- #8 Efficacy of I-131 Treatment Dosage for Hyperthyroidism With Current Institution Formula | Salam | Journal of Endocrinology and Metabolismhttps://jofem.org/index.php/jofem/article/view/874/284284630
The results, therefore, strongly advocated the therapeutic efficacy of the empirically derived I-131 institution formula in patients with hyperthyroidism and related complications. […] The findings of this study indicated an 83% RAI treatment success rate and the requirement of a second treatment session in 9% of patients with hyperthyroidism. […] The majority (i.e., 70.8%) of successfully treated patients were diagnosed with hypothyroidism followed by 6.7% who achieved a euthyroid status.