Leki w grupie
„szczepionki przeciwpoliomyelitis”

Szczepionki przeciwpoliomyelitis są immunobiologicznymi preparatami zapobiegającymi poliomyelitis (chorobie Heinego-Medina), wywoływanej przez wirusa polio. Działają one poprzez stymulację układu odpornościowego do wytworzenia przeciwciał przeciwko trzem serotypom wirusa polio (typ 1, 2 i 3), zapewniając tym samym odporność na infekcję.

Obecnie stosowane są dwa główne rodzaje szczepionek przeciwko polio: inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis (IPV) oraz doustna szczepionka przeciw poliomyelitis (OPV). IPV zawiera zabite (inaktywowane) wirusy polio i jest podawana we wstrzyknięciu. OPV zawiera żywe, ale osłabione (atenuowane) wirusy polio i jest podawana doustnie w postaci kropli.

W Polsce stosuje się głównie szczepionkę IPV. Dostępne są preparaty takie jak: Imovax Polio (Sanofi Pasteur) zawierający inaktywowane wirusy polio trzech typów oraz szczepionki skojarzone zawierające komponent przeciwko polio, np. Hexacima, Infanrix IPV+Hib, Pentaxim (5w1) oraz Infanrix Hexa (6w1).

Największą zaletą szczepionek przeciwpoliomyelitis jest ich skuteczność w zapobieganiu ciężkiej chorobie, która może prowadzić do trwałego porażenia i niepełnosprawności. Dzięki programom szczepień polio zostało wyeliminowane z większości krajów świata, a Światowa Organizacja Zdrowia prowadzi globalną inicjatywę mającą na celu całkowitą eradykację tej choroby.

Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem szczepionek przeciwpoliomyelitis warto wymienić, że w przypadku OPV istnieje bardzo rzadkie ryzyko (około 1 na 2,7 miliona dawek) wystąpienia poliomyelitis wywołanego szczepionkowym szczepem wirusa (VAPP). Z tego powodu w krajach, gdzie polio zostało wyeliminowane, w tym w Polsce, stosuje się bezpieczniejszą szczepionkę IPV. W przypadku IPV poważne działania niepożądane są niezwykle rzadkie i obejmują głównie reakcje alergiczne.

Szczepionki przeciwpoliomyelitis można podzielić na monowalentne (zawierające jeden serotyp wirusa), biwalentne (dwa serotypy) oraz triwalentne (wszystkie trzy serotypy). Obecnie najczęściej stosowane są szczepionki triwalentne, zapewniające najszerszą ochronę. W zależności od sytuacji epidemiologicznej w danym regionie mogą być też stosowane szczepionki zawierające mniejszą liczbę serotypów.